Welkom Arnehistorie

 

 

ZA Inventaris Gemeente Arnemuiden nr. 1019

Zeeuws Archief Inventaris van de Archieven van de gemeente Arnemuiden

Register van verordeningen op de ambachtsgilden inventarisnr. 1019

“Groote ende menichfuldige abuisen die de meters vanden groven sout userende zyn “….

Alsoe die vander Panneringe van Zeellt te kennen gegeven ende verthoont hebben de groote ende menichfuldige abuisen die de meters vanden groven sout dagelycx userende zyn tot grooten achterdeel vande coopluijden ende die vande panneringe voorss ende dat voor al daer in by alle behoorl middelen dient voorzien ende geremedieert te worden soe hebben Bailliu Burchmrs Schepenen ende Raiden der stadt Arnemuyden in Zeellt van nyeuws geordonneert ende gestatueert ordonneren ende statueren mits desen de naervolgende poincten ende articulen om de selve van nu voortaen onder die meters vanden groven soutte onverbrekelick onderhouden te worden opde penen ende breucken hier naer gespecificeert //

Inden eersten dat elck paer meters gehouden zullen wesen twee mael binnen den jaere te bringen heurl maten op het stadt huijs deser stadt te weten nu binnen acht daghen naestcommende ende voorts tusschen Sinte Pieters dach ende onse vrauwehalff ougst commende ommealdaer verycket te worden ter presentie van een vander wedt dess stede ende een vande panneringe die daer toe respective geordonneert zullen worden te weten die vuijter wet by die vander Wet ende vande panneluyden by die vander neeringe //

Ende zullen de voorss maten veryckt zijnde geteeckent werden telcken termijne met een diversch teecken te weten voor dess jegenwoirdige Jaere met de LetterF ende alsoe voorts alle jaere met een ander Letter veranderen tottet eynde vande A B C toe ///

Item dat telcke reyse alsmen de maeten verycken zal als boven de meters affirmeren zullen by eede den coopere ende den vercoopere elck tzijne te geven ende dese naergeschreven poincten ende Articulen te onderhouden als hier naer volcht //

Inden eersten dat de meters zullen gehouden wesen te affirmeren dat zyl binnen haeren huijse noch onder haer bewint geen mate en hebben dat die zyl presenteren te verycken noch dat zyl nijet meten en zullen met eenige maten die nijet veryckt en is //

Item en zullen de soutmeters gheen sout meten vuijt eenige hulcken ofte andere schepen mitsgaders selhuijsen kelders ofte packhuysen daer soutopgeleyt mach wesen dan in presentie bye enen geswooren ofte andere kerver die lasthebben zal vanden cooper ofte vercopere om tzelve sout te kerven //

Item dat alle de sout meters van nu voorts aen zullen gehouden zyn heur sout mate recht te stellen op eenen block die henl byden geswooren kerver ende den huedenaer die tsout in zyn schip ontfangen zal gelevert zal werden eer sy eenich sout daer inne muegen storten ofte meten ende werdt geinterdiceert allen soutmeters anders te meten dan opden block welcken block zy alvooren gehouden werden boven suver te houden van soute zulcx dat de mate gheenssints deur het sout opden block liggende vooren oft achte in eeniger manieren zal mogen hellen ofte crom staen/ zullen oock gehouden zynde maete boven over al vol te doene aleer zyl sullen mogen strijcken ende oock alle het sout vuijt te doene sonder eenich sout inde maete te laeten ofte wederomme te slepen / op peyne dat de gene die dies in gebreke bevonden zal werden/ zal verbeuren zyn officie vande soutmate ende boven dyen arbitralicken gecorrigeert worden naer gelegentheijtvander zaecke als meyneedich ende rebel //

Item zullen de meters verbonden wesen telcken mate roupen haer getal ende taelge opte houden ter tijt toe dattet gekerft zy //

Item dat de meters hem nijet meer en zullen vervorderen te meten vuijt de poorten van de schepe maer gehouden zullen wesen tsout te meten over een boom oft stellinge dewelcke men zal over dweers vanden schepe alst behoort //

Item ingelicke zullen de meters gehouden wesen heur stryckers recht te houden ende altijt even effen ende ront ten fine dat nyemant verongelyct en werde//

Item de voorss meters sullen voort gehouden wesen alle avende heurl maten thuijs te bringen binnen deser stadt //

Item en zullen de meters vande coopere oft vercoopere geen drinck gelt muegen nemen oft heesschen tzij van gelaege propyeren oft andere schoenissehoeman die zoude mogen noemen //

Item dat de meters van elck hondert groff souts te meten zullen hebben vande coopman elff stuvers ende eenen stuver over hantschoegelt naer oude costume voor welcke stuver zy gehouden zyn telcke cleijne quartiere de mate metter hant binnen die kimmen te suveren ende dat sout zulcx den coopman over te storten al eer zij eenich sout wederomme metter maete beginnen sullen te meten //

Itemindient gebeurde dat een paer meters twee oft meer schepen met soute te gebeurte viele ende den coopers ende vercoopers vande soute in beyde de schepen wesende wilden op eenen tijt samen gedient zyn / soe zullen zulckemeters keure hebben van een schip ende den bediender vander soutmate zal den vercooper versien van twee andere meters van van achter aen zonder gebeurte diet hem goet duncken zal/ zonder dat den vercooper gehouden zal zyn yet meer te betaelen dan tsalaris daer toe staende ofte dat de meters meer zullen mogen heesschendan voorss is//

Item zoe wanneer den officier oft yemant anders metter waerheyt bevonden ende den Burchmrs dess stadt aengebrocht dat de soutmeters heuren dienst nyet en doen als zy behooren naer vuytwysen de voorss ordonnantie/ zulcx dat zy den coopman travailleerden ofte den voorss bediender nijet en obedieerde in te gaen meten tzy in heur eygen gebeurte oft in yemants anders gebeurte dat in sulcken gevallen de voorss burchmrs sulcke inobediente ende wederspannige meters sullen mogen verlaeten ende destituerenvan heure officie ende soutmate /ofte suspenderen heuren dienst voor eenen zekeren tijt naer gelegentheijt vande zaecke ende de ghene die zyn maete tegens de stadt verbeuren zal zal verbeuren thien schellingen gvls tegens den heere //

Alle welcke voorss poincten ende articulen elck vande voorss sout meters sal telcken halff Jaere bye eede affirmeren onverbrekelick t’onderhoudenvoor zoe veel als henl aengaet opde privatie van heurl officie ende op peyne van achterhaelt te wordenals meyneedich //

Ghepubliceert ter peuijen der Stadt Arnemuyden in Zeellt Opden XIIen February XVcLXXXVtich//

 

 

 

 

 

 

 

ZA Inventaris Gemeente Arnemuiden nr. 1019

Zeeuws Archief Inventaris van de Archieven van de gemeente Arnemuiden

Register van verordeningen op de ambachtsgilden inventarisnr. 1019

Naer dien Deken ende beleeders vande panneringhe dess stadt Arnemuyden vuyten name vande gemeyne panneluyden ende neringhe van soutsieden aen Burchmrs Schepenen ende Raden der zelver stadt aenghegeven hadden dat onder die voorn neringhe duer gebreke van goede policie ende ordonnantie zo wel onder de principale panneluyden als vrochte meters ende andere aerbeyders daer onder werckende vuele ende verscheyden gebreken geweest waren diemen by goede polite ordonnantie wel gevouchelyck soude connen remedieren ende tot dien eynde oock schriftelyck overgegheven zeker poincten ende articulen midts decreteringhe ende goede onderhoudinghe vande welcke zyluyden wel verhoepten dat die meeste gebreken gheweest ende die neringhe tot beteren voorspoet zouden moghen gebrocht worden / Soe hebben Burchmeesters Schepenen ende Raiden der voorss stadt Arnemuyden collegialiter vergadert zynde alle die zelve articulen openbaerlick doen lesen ende naer verscheyden debatten ende propoosten op eenighe van dien doen hooren ende ondervragen sommighe meters ende aerbeyders onder die voorn neringhe ende ende vuyterlick so verre geprocedeert dat zyluyden andermael met myn Heere den Bailliu dess Stede daerop specialick vergadert zynde ende de zelve articlen wederom gheresumeert hebbende die en laetsten gemodereert ende oock eensdeels gecorrigeert hebben/ Zo henluyden in conscientie tot voorderinge vande zelve neringhe ende suppooste van dien zoe wel principale panneluyden als vrochten meters ende aerbeyders daerop daerop dese stadt principalick gheconsisteert als anderssins tot onderhoudinghe van goede politie onder die selfve suppoosten ende generalick alle die burgers alder beste ende bequaemlicste dochte te wesen/ Ende dien volgende hebben Bailliu Burchmrs Schepenen ende Raiden voorn vuyt crachte van de previlegie henluyden ende dess stadt tot voorderinghe ende dispositie op politycke saken verleent geordonneert ende ordonneren mits desen die zelve articlen van een yeder in syn respect onderhouden te moeten worden inder formen ende manieren hier naer volghende ende opte penen daer in begrepen / Reserverende niet te min aen henluyden interpretatie van dyen soe daer eenighe duysterheyt in mochte wesen mitsgaders ooc die macht ende auctoriteyt om die in tgeheele ofte deele te wederroupen vermeerderen oft minderen veranderen oft corrigeren zoe tselve naer ghelegentheyt van tyde bevonden sal worden te behooren //

In den eersten hebben ghestatueert ende geordonneert ordonneren ende statueren mits desen dat alle die ghenen die dese neringhe zullen willen doen ofte daer inne eenich paert oft deel hebben voor zyn bien venu tot proffijte van die panneringhe betalen zal vijftien schellingen ende voor die knape eenen schellinck ende voor zyn affscheit ofte dootschult drie schellingen vier groten ende voor den knapen eenen schellinck //

Item dat yemandt vuyt dese neringhe gestorven synde tzy man ofte vrau alle die gilde broeders ghehouden zullen syn den zelven eerlick ter eerden te helpen brenghen ende begraven / ende soe yemandt daer toe by de knape vuyt bevel van deken ende beleeders ontbooden in ghebreke bevonden werdt zal verbueren twee schellingen gvls ende voorden knape zes gr vls ende zal de deken ende beleeders in ghebreke waeren de knape omme te zeijnden ende de gilde broeders te insinueren zullen de zelve deken ende beleeders verbueren IIII schellingen VIII grooten //

Item dat elcke panneman oft pannevrau by den knape van deken ende beleeders by een vernachte wete ontboden zynde om op een zekere ure te compareren op die zelve ure nyet en quame te weten ende het glas verloopen zijnde zal voor die eerste reyse verbueren een schellinck ende hy alheel achterblijft een carolus gulden tot twintich stuvers ende voor de tweede reyse zo yemandt verclaerde dat hij nijet en wilde commen twee carolus gulden waer van die knape notitie houden zal daer voor hij ghenieten ende vande voorgeroerden gulden ontfangen zal twee stuuvers en vande twee guldens vier suvers alle wettelicke oorzaecke vuijtgesondert daerop deken ende beleeders verclaringhe zullen doen oft die wettich syn dan nijet //

Item alle tghene dat zulcx college wys tot oorboir ende proffite vande neringhe voortaen gestempt ende gheordonneert zal worden zal in alle manieren onderhouden ende achtervolcht worden sonder dat yemandt van die panneluyden daer teghens zal moghen doen op verbuerte van alsulcke boete ende amende als by deken ende beleeders midtsgaders die meeste voysen van de presente panneluyden tot laste vande onwillighe daer op gestelt worden wel verstaende zo tzelve d’auctoriteijt vande magistraet nyet en concerneerde dan zo wanneer tzelve d’autoriteyt vande magistraet concerneerde en zal gheen effect sorteeren oft van weerden gehouden worden sonder voorgaende auctorisatie vande zelve magistraet //

Item dat zo wanneer die panneluyden zulcx met met en wete geroupen zynde meestendeel achterbleven soe sullen nochtans die presente panneluyden die sake daer de beroupinghe opgedaen is moghen handelen ende daer op resolveeren ende sullen soedanige resolutien byde presente panneluyden ofte meestendeel van dien college wijs genoomen van zulcken weerden ende viguer syn off die by die gheheele neringhe gestemmet ende geresolveert waeren //

Item dat alle questien ende geschille die onder die panneluyden ende den aerbeyders van dien beroerende de panneringhe sullen mogen vallen sullen by deken ende beleeders ende eenige van de panneluyden wesende samen in getale ten minsten zevene gedecideert ende oock geexecuteert worden ten waere daer aff aencollegie van Wette geappelleert ware in welcke gevalle die sake zal blyven in state ter tyt toe by tselve collegie andersssins geordonneert zy //

Ende zoe yemandt t onrechte geappelleert mochte hebben zal by tvoorn collegie moghen gecondemneert worden inde boete van zeven schellingen voor appel //

Item dat alle panneluyden voortaen in haer keete zullen hebben ende daer steets gereet houden hanghende tot yeder panne drye leeren Emmers twee brant haecken ende een brandt ladder van twaelf sporten ende daer en boven voor een heele keete tsy van een twee oft drie pannen een groote ladder van achtien oft twintich sporten op pene van zes stuvers op elck parseel daer van deken ende beleeders oock versouck sullen mogen doen tot allen tyden alst hem believen zal //

Item dat nijmandt vuer sal moghen leggen oft op sondaegen ofte gebooden bidt daeghen voor dat die knape met die belle onder die keeten geweest zal hebben op pene die bevonden zal zyn contrarie gedaen te hebben van twee schellinghen ende twee stuvers voor die knape welcke boete de panneman ghehouden zal zijn te verschieten zyn actie gereserveert op zyn wrochte ende sal de knape daer inne geloove hebben beginnende vande toeganck ende geduerende tot bamisse toe //

Item dat niemandt daerenboven gedooghen ofte toelaeten en zal op sondaeghen ofte bidt daegen als vooren turff te lossen ende opdragen laeten int gheheel oft deel dan by consente van den deken ende beleeders noch oock op eenighe werckdagen by avent datmen inden turffhouck kaersen soude moeten hanghen op verbeurte van thien schellinghen ende drie stuvers voorde knape //

Item dat gheen panneman oft pannevrauwe en zal moghen onderhuiren een anders vrauwe oft jonckwijfs geduerende de teelte zoe langhe de keete vuer zullen leggen ende wercken op verbuerte van drie pondt vls immers tot sinte Catherinen daeghen toe naer welcken tydt gheen panneman ofte pannevrauwe en zal vermoegen een ander wrochte te onderhueren zonder voor weten van heuren eersten meester //

Item dat van gelycken gheen vrouwen oft jonckwyfs haer anders sullen moghen verhuiren dan alleenlick by heele teelten ende sullen oock geduerende de zelve teelten vuijt haer huir nyet moghen scheyden noch oock vuytgaende teelte hier verhuiren sonder voor wete van haeren voorgaende meester op pene ende verbuerte an drye jaren onder die neringhe nijet meer te moghen wercken siecten ende cranctheden vuytgesondert in welcken gevalle sy ghehouden zullen zyn eenander in haer plaetse te huijeren ofte sal den panneman op haer costen een ander selfs moghen huiren //

Item dat deken ende beleeders voortaen sullen ghehouden zyn op geswooren maendach den meters vande witten soute ende alle vrye aerbeyders onder die neringe voor twee schepenen te ontbyeden ende voor eerst de meters den eedt van haer offitie wel te bedienen ende een yeder dat syne te gheven in handen vande zelve schepenen te doen vernieuwen ende daernaer alle aerbeyders te doen belooven deken ende beleeders geoorsaem te syn ende de ordinantie in alle haer puncten getrauwelick te onderhouden ende vuijt de zelve aerbeiders een deken ende twee beleeders te kiesen die voor dat jaer over de aerbeyders te gebieden zullen hebben //

Item dat die zelve deken ende beleeders alle jaere opten selven dach ghehouden zullen zyn omme te gaen in alle soutkeeten met timmerluyden ofte andere hem op die timmeraige vande keete verstaende ende die selsinghe te visiteren van als haeren ghebreken in die selsinghen souden mogen wesen ende so daer inne eenghe faulten bevonden mochten worden twelck behoort tot conservatie vande neringhe ende verhoedinghe van pericle gerepareert te wesen tselve sal de panneman volgende ordonnantie dieman hem gheven zal ghehouden wesen te doen repareren al eer hij met die selfve keete zal moghen vuer leggen op pene van die daer inne onwillich oft ongehoorich bevonden zal worden van twintich gulden tot twintich stuvers den gulden zo dicmael hy ongehoorich bevonden zal worden ghelyck zy oock sullen doen in toereeden van de keete op welcke tyt sy opsicht sullen nemen op de panneboomen ende cruyshouten //

Item dat voortaen naer oude costume drie gelijcke geycte vatten zullen wesen om wit sout daermede gemeten te worden welcke drie vaten alle jaere in Januario veryct zullen worden mette Letteren A B C D ende den brandt van dese stadt ende soe wie met andere maten zyn sout dede meten sal verbueren op elck hondert souts twaelf gulden //

Item datmen alle ontcosten by deken ende beleeders verleit daer van rekeninghe gedaen zal wesen Item boeten die elck een verbuert zal hebben Item aerbeits loon van groff ofte wit sout Item cuijpers ende smede loon oock bewilliger consenteringhe by den meeste voysen tot noodighe oncosten sal moghen executeren by verbieden van tvat vande witten soute om tselve niet te moghen gebruijcken voor alderstondt die penningen opgebracht ofte partien te vreden gestelt zullen zyn //

Item dat een panneman keete hebbende tzy of die met groff sout beleijt is ofte nijet met die selsinghe nijet werckende zal betalen van Jaergelden die halfve ontcosten die daer jaerlicx gedaen zullen worden //

Item dat yeder panneman gehouden zal zyn zyne wrochten wel ende scherpelick te verbieden gheen torff meer inde coolputten savonts te bringhen als zy die nacht onderworpen ende van doen zullen hebben noch ooc by daghe meer dan zy tseffens van doene zullen hebben/ datse oock gheen heete assche daer inne noch eenich vier inne ware datse niet van daer en scheyden voor alles vuijt geghoten is op pene dat die bevonden zal worden contrarie ghedaen te hebben zal verbueren van elcke reyse een schellinck ende vier gvls voor de knape te betalen by de panneman zijne actie gereserveert tegens zyne wrochten die in faulte bevonden zullen word waer van die knape ofte yemandt anders van panneluyden vermogen sullen de bekueringe te doen //

Item dat alle die voorgeroerde boeten byden deken oft van zijnen twege byde knape geint ende byder rekeninge verantwoort zullen moeten worden //

Item voorts belangende die ghemeene aerbeyders onder die zelve neringhe hebben Bailliu Burchmrs Schepenen ende Raiden voorn in manieren als vooren geordonneert ende gestatueert ordonneren ende statueeren inden eersten dat nyemandt onder die neringhe en sal mogen wercken ten zij hy eerst ende alvooren by deken ende beleeders vande neringhe aenghenomen ende daer toe geautoriseert off vrij gemaect zal zyn ende dat die zelve deken ende beleeders in t ‘aennemen van diengoede discretie gebruycken sullen zoe wel opde bequaemheyt vande aerbeijders in t ‘feyt van aerbeyden als oock opde goede name ende fame vanden zelven //

Item dat den aerbeyder in soedanich aennemen ende vrymaken ende aleer van zijne vrydicheijt te moghen gebruijcken gehouden zal zyn beloefte te doen van deken ende beleeders ge(h)oorsaem te zyn ende d ‘ ordonnantie opten aerbeyt t ‘onderhouden ende hem in t’wercken daernaer te reguleren //

Ende zoe verre soedanighen aerbeyder tot noch toe onder die neringhe nyet ghewrocht noch zyn bien venu aen zyne mede aerbeyders ghegeven hadde zal gehouden zyn voor Incommen te betaelen neghen schellinghen sonder meer daer van de twee schellinghen zullen strecken voorden ghemeynen armen ende die resterende zeven schellinghen voor den ghemeynen aerbeyders //

Item dat oock alle vrije aerbeyders jaerlicx op gezwooren Maendach in handen van deken ende beleeders dese ordonnantie ende die noch gemaect zal worden by auctorisatie als booven beloven zullen vast ende onverbrekelick te onderhouden / Ende ingevalle deken ende beleeders met den ghenen die zy daer over roupen zullen bevinden yemandt nijet nut ofte onbequame te wesen voor vrij sout wercker te blijven zullen die mogen alsdan oorloff gheven ende een ander in zyn plaetse stellen //

Als zyluyden van gelycken zullen moghen doen te respecte van alle aerbeyders die eenige muijterie oft beroerten onder dandre aerbeyders geroct ?? off ooc die tot aerbeyden ende onderhouden der ordonnantien onwillich gemaect mochte hebben //

Item dat vrye aerbeyders voorss van nu voortaen zullen ghehouden zyn alle daege des morgens met het ontsluyten vander poorte hun met huer gereetschap vinden te laten by het meters huijsken ende aldaer haer dobbelinge verwachten van het werck daer inne zij sullen moghen vallen tsy dan groff ofte wit sout ende van daer nyet te scheyden voor alle het werck dat dan onder de keeten sal wesen gemant zal zyn zoe wel dan groff als van wit sout op pene dat zo wije hem ten zelven tyde by het meters huijsken nijet en sal hebben laeten vinden verbueren zal zes grvls tot proffijte vande ghemeene aerbeyders vuijtgesteken siecte ende absentie vuyter stadt //

Item sullen daerenboven die voorss aerbeyders noch gehouden zyn tot allen tyden byde knape vuyt bevel van deken ende beleeders ofte yemandt vande neringe ontboden zynde onder de keeten te commen/ om aldaer te dobbelen naer alsulcken werck tzy van wit ofte groff sout als daer te wercken zal zyn op pene dat soe wie daer inne ghebrekich bevonden zal worden in acht daeghen daer naer onder die neringhe niet en zal moghen wercken ende die in weygeringhe is naer groff sout te dobbelen zal geen dobbelinghe hebben in het witte sout ten waer die by de ghemeene aerbeyders duer oorzaecke van ouderdom oft andere wettighe voor geexcuseert ende daer van bevryt gehouden worden //

Item dat alle wit ende groff sout gewrocht zal worden zoe die schepen opdie sate sullen gecommen zyn / zulcx dat die eerst zal gecommen zyn/ zal eerst geholpen worden wel verstaende dat het witte sout zoe het versocht wordt voor het grove ende het grove voor den torf op een getyde op de zate gecommen synde gewrocht zal worden / dan zoe verre eenich groff sout een getyden voor het witte sout opde sate gecommen zal zyn zal voor het witte sout gaen/ dat dan eerst op de zate gecommen zal zyn ende van gelijcken ooc den torff //

Item dat nyemandt wie hij sij en zal wit noch groff sout moghen wercken dat byde knape verbooden is nijet te moghen wercken op pene van vijff schellingen gvls ende daer en boven in zes weken onder die keeten ofte neringe nyet te mogen wercken //

Item dat een yder panneman oft pannevrouwe sal mogen in zyn werck een vry man vuijt die aerbeyders te nemen die welcke naast andere aerbeyders die by dobbelinge daer toe de vrije aerbeyders soewel drager heffers ende brekers sullen moghen werpen als tot het selfde wercke naer advenant de saete van doen zal zyn van ge…(val) zal een panneman oft pannevrauwe van die in twerck gedobbelt zal wesen mogen de brekers kyesen diet hem oft haer gelieven zal naer ouder manieren

Item dat den panneman oft pannevrauwe zal moghen vuijt sijn Keeten met halfve vaten doen metten dragen heffen ende breken tot een halfve quartier wit souts toe ende dat met die gene diet hem oft haer believen zal / midts dat tzelve halfve vat alle jare geyct zal worden //

Item dat alle aerbeyders gehouden zullen zijn de neringe wel eerlicke te dienen ende den panneman des versocht synde te willen te zy zo wel van een halff quartier souts te wercken als meer betalende een halff quartier voor een heel ende tot een quartier zoe willich sijn als meer ende wat eerst op die zate sal ghcommen zyn zal eerst affgeladen worden tzy cleyn ofte groot werck sonder meer moghen nemen als daer gewrocht wordt ende dat op de boete van twee karolus gulden ende verbodt van zes weken haer neringhe //

Item dat de vrye aerbeyders oft soutwerckers int witte sout sullen werpen tot die meters zes man tot de vrijman maeckende tsamen zeven man te weten drie tot dragen twee tot heffen ende twee tot breken daer van zy genijeten sullen met haer eygen sacken zes schellingen van de coopman ende eenen schellinck vande panneman sonder meer //

Item dat allle aerbeijders werckende groff sout tot behouff vande keeten voortaen zullen moeten besighen haer eygen schoppen ende sullen hebben voor aerbeijts loon van yeder hondert zeven schellingen mits conditie dattet schip liggen zal binnen de drie roeden van zyn gerechte drachte van de keete/ daer inne vande aerbeyders geworpen zal worden zesse man boven den vryman/ Ende van dandere drachten die dus langhe gegheven hebben zeven ende acht schellingen zullen hebben ende ontfanghen zes grooten meer vuytgeseyt de keete op toude gadt staende die op het bedingde loon zal bliven staen //

Item dat by aldien eenich schip met groff ofte wit sout gelegen waeren buijten de drye roeden van de gerechte dracht zo sal de panneman ofte pannevrouwe die besteden zoe goeden coop als hy can ofte mach ende zo ver de panneman ofte pannevrouwe met daerbeyders nijet accorderen en conden zal tloon van dien staen tot discretie van deken ende beleeders ofte andere panneluyden die dat nijet en raect nijettemin zo verde zyluijden voortdragen niet en accorderen sullen even wel de aerbeyders dat dragen op alsulcken loon alsmen henluyden sal toe taxeren ende zo verre yemandt in weygeringe ware die en sal in ses weken geen groff ofte wit sout wercken //

Item zoe een panneman oft pannevrouwe begeerde t groff sout gestort te worden op deynde zullen d’aerbeyders dat gehouden zyn te doen voor gelycken prijs als in zelhuijs wel verstaende zo tzelve denne nyet voorder en is dan het zelhuijs //

Item dat yeder wit sout meter zynde in eenich ander werck onder die neringe oft daerbuijten zal ghehouden wesen tot versoucke vande panneman oft den knape zyn werck te verlaeten ende commen in twitte sout om den coopman te geriven gelyc oock alle ander aerbeyders anders dan onder die keeten werckende doen sullen opde verbuerte van zes weken huerl neringe ofte de boete van thien schellingen gvls te betalen in handen van deken ende beleeders vande aerbeyders al eer zy zullen mogen dobbelen daervan die misdoender de kuere hebben zal //

Item dat gheen wit sout meters die by die vande neringe aengenommen zyn vijt der stede zullen mogen reijsen dan by consente wille ende wete van deken ende beleeders vande neringe op pene van twee schellingen s’daechs die sy also vuijt wesen zullen //

Item sullen de voorss witte sout meters gehouden zyn de coopman tzijne te geven ende te meten met haer eygen schoppen naer ouder costume te weten dat zy de mate op haer blocken recht sullen stellen ende elck drye volle schoppen in het vadt doen ende daernaer licht volmeten eer sy strycken ende zullen hebben van yeder hondert twee schellingen acht gr vls voor haer beyden sonder eenich drincgelt van de coopman ofte panneman te mogen eysschen op pene van haer verdiende loon //

Item so deen oft den ander vande meters dye zijluyden voor maet houden nijet byder hant en waere/ zal den eenen die inde dobbele gevallen zal zyn met eenen anderen moeten meten die hy daer toe nemen oft dier in vallen zal / oft anderss zal den panneman vermoghen andere meters te doen dobbelen die dat gehouden zullen zyn te doen ende terstont in twerck te treden ende dat alle op dat de aerbeyders ende coopluyden by de meters niet verachtert en soude syn //

Item zullen gehouden zyn de vaten mitsgaders de britse van elck werck dat voldaen zal zyn in thuysken te bringen op de boete van eenen schellinck telcke reijse te verbeuren by deghenen die daermede gemeten zullen hebben //

Item dat alle aerbeyders verzocht zynde vanden panneman oft pannevrou om zyn panne op ofte off te setten / en sullen nyet vermuegen in eenich werck te gaene de panne zy eer ende alvooren aen de boom ofte op den oven gezet / daer van zy hebben zullen van op ende aff te zetten elcke reijse tot zesthien man drie grooten de man oppene van die in weygeringe bevonden zal worden van twaelf grooten de man zo wel inden teelt als daer buyten //

Item dat alle vrachtenaers zullen vermogen haer turff te besteden te vullen ende te draghen diet hem believen zal tsy poorter oft geen zo goeden coop als hy can //

Item dat om dese ordonnantie te beter onderhouden te worden deken ende beleeders vande neringe gehouden zullen zyn alle jaer op gezwooren maendach vuijt de vrye aerbeijders een deken ende twee beleeders te kyesen die welcke belooven zullen dese ordonnantie onder de aerbeyders te onderhouden ende te doen onderhouden zo veel in hem wesen zal ende die steenen te scutten als behooren sal / Ende zo wie daer toe by deken ende beleeders vande neringe gecooren zal worden zullen ghehouden zijn die last voor dat jaer aen te nemen ende de aerbeyders de zelve gehouden wesen geoorsaem te zyn op pene van alzulcke breucken als deken ende beleeders vande neringe naer gelegentheijt sullen bevynden te behooren //

Item en zullen deken ende beleeders van de aerbeyders nyet vermogen yemandt naer eenigh werck te laeten dobbelen diewelck off inden breucken vervallen zal zyn voor een tydt lanck onder die neringe nyet te mogen wercken oft by deken ende beleeders vande panneringhe al heel affgeset ende vuijt de neringhe gedaen zal zyn op pene dat zy zelver in de zelve penen vervallen zullen zyn die de selsinge verbuert zullen hebben die zy zullen hebben laeten dobbelen tzy voor een tyt lanck de neringhe verbooden oft al heel vuyt denerige affgeset //

Ende dat alsoe deken ende beleeders van de vrije aerbeyders de hooft sweer ende moyten zullen hebben van steenen te schutten de boeten te executeren se sullen vuijt die boeten by de voorn aerbeijders te verbeuren proffiteren een derdendeel tot haeren proffite alleen ende dander twee derdendeelen zullen bekeert worden tot proffite van de gemeene aerbeyders daer onder mede gerekent die ….

Ghepubliceert ter peuijen der Stadt Arnemuyden in Zeellt Opden XVIIIen February XVc vierentachtentich // 

 

 

 

 

 

Allen den ghenen die deze jeghenwoordighe letteren sullen sien ofte horen lesen. Bailluiij, burgemeesteren, scepen(en) ende raaden der stede van Middelburgh in Zeelandt Saluijt. doen te wetene dat wij ten versoecke ende ernste begeerte van onsen beminden medepoorteren den deken ende beleeders midsgaders de gemeene gilde van den panne ende keetneeringhe van Middelburch ende Arnemuijden omme ulle betert wille ende hemluijden in paijse verdrachtelick met malcanderen te houdene. hebben hemluijden gegonnen en gheconsenteert ende bij dese onse letteren gonnen en consenteren previlegie ende ordinantie aengaende hueren voors(eide) neeringhe omme die van nu voortaan onderdie voors(eide) ghemeene gilde gheobserveert ende onderhouden te wordene inder manieren hier naervolghende: te wetene eerst dat van nu voortaen onder de selve neeringhe nyet meer wesen en sullen wesen dan drie ghemeen(e) maten ofte vaeten daermen widt soutdt mede meten zal. daervan teene zal rusten in de steede up de nyewe haven ende dander twee in de keeten op Arnemuijden voors(eit); dat de selfde twee vaeten alle jaere (van) fraude te (schuwen) ende dat den (coopmannen) ende den vercooper(s) elck tzijne mach gegeven werden gheijct ende vernijeut sullen werden bij den geenendie daervan last gegeven sal sijn binnen deser stede in der maendt van Ianuarius ende dat met een letter vuijt der a,b,c, ende den brant(merk) deser voors(eide) stede; soe wie met andre maten. nyet gheijct zeijnde (als) boven eenigh zoudt zal doen meten. sal verbeuren X ßX op elck hondert zout dat ( ) metten selven ghemeten sal sijn falseleijk nochtans vuijtghesteeken ende ghesondert; dat van nu vooraen geen oft joncwijfe in geen keeten werckende zullen moghen commen in eenige keeten omme tsoudt te slaen inne te dragen oft in eenige turfschepen te vallen in prejuditie van andre vrouwen oft joncwijfe op den peijne van elcken reijse (te) verbeuren ende soe dicwils als dat gebuert van V ß grooten vlaams. Dat alle vrouwen ende joncwijffs ghehouden zullen wesen hemluijden te verhueren den gheheele (teeit) (ne vuijt gheduerende ende geen huere leeiden); ende vuijt de huere daer zij inne verhuert zijn nyet te mogen wercken in enighe dingen alle nootsaeken van siecten nochtans vuijtgheslooten.

Dat geen keetmeester ofte keetvrouwe tzij wie dattet sij onderhueren en zullen moghen doen ( ) andere vrouwen ofte joncwijfs den ( ) op de boete van achtien carolus gulden(en)

De zelve tappliceren doen den derden deel tot proffijte van de Reg. Ma. ( ) dander derdendeel tot proffijte van der stadt ende dat derde derdendeel tot proffijte van de neeringhe.

Item dat alle de gene die in de voors(eide) neeringhe commen zal willen (sal) ghehouden sijn te betaelen tot proffijte van de neeringhe de somma van X ßX voor incommen ende een carolus gulden voor haerluijden dootschult. Item dat soe wie van de voors(eide) neeringhe bij deken ende beleedres ontboden wierdt om eenige saken die neeringhe aengaende ende nijet en compareert die sal elcke reijse verbeuren een pont vlms tot proffijte van de ( ) zullen nootsaeckelic vuijtgeslooten.

Item en sullendeken ende beleeders geen vergaderinge houden binnen dese stede ofte op Arnemuijden dan bij wille ende wete van de burg(meester) ofte wet(houders) des(er) stede ende ten bijwesen van een van de wethouders volgens de placaten der Reg. Ma.

Item van alle de boeten die binnen den Jaere vallen, zullen deken ende beleeders voors(eit) ghehouden zijn den hee(ren) ende die stede goede rekeninghe, bewijs ende reliqua te doene over ( ) verswoeren maendacht.

Item sal (worden) dese (ordinantie) ende elck poicnt van dien altijds (sinen) tot remedieren van de heeren ende den wet omme die te mogen corrigeren meerderen ende …… alsoe dicwils als hemluijden goetduncken zal naer gelegentheijte der saecken. (Dat) orconde soe hebben wij burgm. Scepenen ende raeden voorn(oemt) derselve saeken voors(eide) stede (huer……) doen vuijthanghen desen 6 den dagh in september XVC ende zevenenveertigh.

Predikanten Hervormde Gemeente          
           
Naam predikant intrede Gekomen van Vertrokken vervolg foto op beeldbank
ds. H.J. van Ingen (Hendrik Johan) 03-09-1820 Waarde 03-10-1824 Ouwerkerk  
ds. J. Wanrooij (Jacob) 10-04-1825 Bruinisse 27-02-1839 overleden  
ds. R. Hoogezand (Roelof) 29-09-1839 kandidaat 06-11-1842 Axel  
ds. H. Haesebroeck (Henricus) 11-06-1843 kandidaat 29-03-1855 overleden  
ds. J. van der Meulen (Jan) 11-10-1857 kandidaat 30-06-1861 Lollum  
ds. G.J. Gobius du Sart (Gregorius Johan) 20-10-1861 Sint Johannesga 29-05-1865 overleden Ja
ds. H. Poelman (Hermanus) 17-02-1867 Garsthuizen 01-08-1869 Aalst  
ds. L. Kan de Beer (Lambertus) 23-01-1870 Vrouwenpolder 25-09-1870 Scheveningen  
ds. J.M. Rutte (Jacobus Marie) 22-03-1874 Verenigde Staten 25-10-1874 Maartensdijk Ja
ds. H.L.A. Feijkes 07-07-1901 Marken 29-05-1904 Colijnsplaat  
ds. B.G.C. Steenbeek (Boudewijn Gerrit Clement) 29-01-1905 kandidaat Lochem 05-01-1908 Yerseke  
ds. M.B. Verkerk (Marcus Bron) 29-03-1908 kandidaat Culemborg 23-10-1910 Tholen Ja
ds. G.A. Pott (Gerrit Andries) 02-06-1912 kandidaat Zetten 30-08-1914 Leerbroek Ja
ds. W.L. Mulder (Willem Lambertus) 13-02-1916 kandidaat Ovezande 28-04-1918 Gouderak Ja
ds. J.C.W. Kruishoop (Johan Christiaan Willem) 10-05-1925 kandidaat Kampen 07-08-1927 Soest  
ds. E. van Asch (Eimert) 12-02-1926 Daarle 15-03-1931 Sommelsdijk  
ds. H.K. van Wingerden (Henrik Karel) 07-01-1940 Melissant 03-05-1942 ’s-Grevelduin-Capelle Ja
ds. J.C. Hooijkaas (Jacob Cornelis) 20-12-1942 Benschop 30-06-1949 emeritus  
ds. M. Verweij (Martinus) 18-09-1955 Besoijen 01-10-1961 Driesum Ja
ds. J.G. Abbringh (Jan George) 10-11-1963 IJsselmuiden – Grafhorst 20-12-1967 Hoevelaken Ja
ds. G. Post (Gert) 26-12-1969 kandidaat Hilversum 03-08-1980 legerpredikant Ja
ds. A. Schaap (Abraham) 20-04-1981 kandidaat Zoetermeer 13-10-1985 Hasselt Ja 
ds. L.W.C. Ruijgrok 31-03-1986 Bruchem – Kerkwijk 04-06-1990 Middelharnis  
ds. M. Goudriaan 25-12-1990 Apeldoorn 25-06-1995 Lunteren Ja
ds. A. Heij 01-04-1991 hulppredikant Arnemuiden 26-09-1993 emeritus  
ds. J.P.J. Voets 08-04-1996 Nieuwer ter Aa 26-08-2001 Stolwijk  
ds. A. Goedvree 26-10-2003 Haaften 27-04-2008 Wezep Ja
           
Predikanten Gereformeerde Kerk          
           
Naam predikant intrede Gekomen van Vertrokken vervolg foto op beeldbank
ds. J. Boeijinga (Johannes) 06-08-1899 Noord-Scharwoude 29-03-1914 Werkendam Ja
ds. J. Runia (Jelle) 08-08-1915 Westmaas 12-07-1931 emeritus Ja
ds. H. Scholing (Hans) 20-03-1932 kandidaat Alteveer 16-09-1945 Kamperland Ja
ds. P.M. Veldhuijzen (Pieter Machiel) 02-06-1946 Monster 26-03-1955 Westbroek Ja
ds. H.K. Poelman (Harm Klaas) 09-10-1955 Andel 02-07-1951 Berlikum Ja
ds. G.S. Oegema (Gerard Sikko) 20-01-1963 Smilde 09-03-1970 De Wilp Ja
ds. C. Bijman (Cornelis) 03-11-1974 kandidaat Arnemuiden 22-04-1979 Urk Ja
ds. G.J. Mink (Gerrit Jacob) 29-05-1983 kandidaat Woerden 18-06-1989 Katwijk aan Zee Ja
ds. J. Bakker (Jan) 06-01-1991 kandidaat Arnemuiden 09-06-1996 Uithuizen Ja
ds. L.H. Bouwkamp 22-06-1997 Nieuw-Lekkerland 25-09-1998 emeritus Arnemuiden Ja
ds. H. Scholing 07-10-2001 Genemuiden 25-06-2006 Hollandscheveld Ja
ds. C. Bijman (Cornelis) 22-04-2007 Urk      

Het zesde lidmatenregister is op een andere manier samengesteld dan de voorafgaande. Het vangt aan met een vijftal nieuwe lidmaten, welke van elders waren overgekomen. Vervolgens wordt een aantal van 27 lidmaten vermeld, welke “uit de burgerij” als zodanig zijn aangenomen. Daarna worden de lidmaten per straat ingeschreven op basis van huisbezoek.

Ten slotte volgen nog een aantal lidmaten, dat vergeten was zich aan te melden. Eind 1777 blijkt het totale aantal lidmaten 322 te zijn. Hierna volgt jaarlijks de vermelding van nieuwe inschrijvingen. Vanaf 1780 werd aan nieuwe lidmaten het nummer van vertrokken of overleden lidmaten gegeven. Uit praktische overwegingen heb ik de nummering na nr. 350 voortgezet.

 

Nr. Naam: Afkomstig van: Vertrokken naar: Straat: Overleden:
26 december 1776
1 Alida Maria Molentiel Sommelsdijk
2 Elisabet van den Elsakker Sommelsdijk
3 Johanna Koppen Besoijen
4 Leuntje Verelst Axel Terneuzen 18 april 1779
5 Cornelis Coole Kleverskerke Langstraag 6 juli 1777
26 maart 1777
6 Cornelis Rijkse (x 164) Westdijkstraat
7 Claas Geene Philipsland 16 jan. 1792
8 Jooris Voogel Nieuwstraat
9 Joost van Belsum
10 Boudewijn Grootjans
11 Jacob Grootjans
12 Cornelis Mar. den Noojer
13 Jacobus Stroosnijder (x 31) Nieuwstraat
14 Jacobus Rijkse Kleverskerke 19 nov. 1784
15 Teuntje Blaase
16 Teuntje Pinte (x 215) Noortstraat
17 Neeltje Priester Grijpskerke 1 sept. 1777
18 Maatje Cornelisse
19 Jacomijntje Adriaanse
20 Maatje Adriaanse Nieuwstraat
21 Maatje Egberts den Noojer Westdijkstraat
22 Grietje Jacobse den Noojer
23 Tannetje Sal. Engels (x 322) Buitenwoningen
24 Jannetje Lievens de Ridder Westdijkstraat
25 Jacobus Ossewaart x Middelburg Middelburg 22 april 1780
26 Levina Brieven Middelburg Middelburg 22 april 1780
27 Maria Leijnse Middelburg Middelburg 22 april 1780
27 juni 1777
28 Joannes Molentiel jr. ’s-Gravenhage 4 sept. 1780
29 Johannes Martijn x Groede 12 juli 1778
30 Tannetje Schets Groede
31 Johanna Wisse (x 13) Wissekerke Nieuwstraat
32 Johanna Paddenier (x168)  Middelburg Westdijkstraat 11 november 1782
Juni 1777
33 Adrianus Janse Langstraat 29 dec.1779
34 Cornelis Mandeel idem 17 febr. 1785
35 Janna van der bliek idem januari 1790
36 Maatje Broeders (x 5) idem
37 Jacoba de loovers idem 9 mei 1792
38 Maria Anna Recour idem
39 Joost Adriaanse idem
40 Doretea Lucea Schaper idem
41 Laurientje Geluk idem
42 Neeltje Kerving idem 6 okt. 1781
43 Cent Huybrets Stenaar idem 7 april 1782
44 Cornelia Duijns idem 1792
45 Stevelina Corn. De Nojer idem 9 sept. 1785
46 Cornelis Corn. De Ridder idem
47 Cornelis Cornelissen x idem 27 sept. 1792
48 Adriana Mar. de Nojer idem 19 febr. 1788
49 David van der Kreeke x idem 12 mrt 1793
50 Elisabet Kuijper idem 23 mrt 1792
51 Cornelis Mar. den Nojer x idem
52 Johanna van Boeksel idem
53 Jan Harthoorn x idem
54 Catrina Pieters idem 17 april 1786
55 Jannetje Swartmeijer idem
56 Neeltje Garnaaij Middelburg 27 sept. 1784 idem
57 Pieter Geene x  idem 25 nov. 1779
58 Jacomina van Haarlem Middelburg 6 april 1781 idem
59 Elisabet Stroosnijder idem 29 april 1785
60 Jacob Schroever idem
61 Dina Martijn idem
62 Jan Schroever idem 24 nov. 1787
63 Martina Harthoorn idem
64 Kaatje Hector idem 15 april 1784
65 Pieter van der Nol idem 1790
66 Jacoba de Nut Kerkwerve 8 dec. 1777 idem
67 Mr. Marinus Haaij x idem
68 Petronella Grootemaat idem 3 juni 1782
69 Jacob Quinten idem 9 mei 1779
70 Adriana Wissekerke idem
71 Jacomina Goose idem
72 Robbregt Schroever x  idem
73 Neeltje Cornelis idem
74 Jacob Mar. de Ridder idem 9 nov. 1786
75 Jan Bassevelt idem 9 mei 1791
76 Janna Haaij idem 5 dec. 1788
77 Pieternella Polderdijk idem
78 Marinus Corn. de Ridder x idem
79 Adriana Hebbirs idem
80 Joris Lacque idem
81 Marinus Jacobs de Noojer idem 17 okt. 1787
82 Alida Huijbr. de Ridder idem
83 Janna Rusters Middelburg 7 jan. 1791 idem
84 Johanna Broodman, wed Vos idem 26 dec. 1788
85 Maria Lonq idem
86 Casper Visser x idem
87 Catharina van Katwijk idem 24 sept. 1783
88 Dina Visser Middelburg 1 juli 1780 idem
89 Jacomijntje Harthoorn Middelburg 1 juli 1790 idem
90 Cornelis Cornelisse idem
91 Neeltje Adriaanse idem
92 Jacob Verlorekost idem 20 juni 1779
93 Boudewijn Grootjans x idem 15 mei 1782
94 Jannetje Grootjans idem
95 Crina Cornelisse idem
96 Maatje Blaas idem
97 Blaas Cornelisse idem
98 Jannetje Adriaanse idem
99 Lieven Liev. Meulemeester idem
100 Maatje Cornelisse idem
101 Blaas Janse idem 7 nov. 1792
102 Tobias Engels x Vlissingen 14 sept. 1798  idem
103 Catharina Coppejan Vlissingen 14 sept. 1798 idem
104 Pieter Koppejan idem
105 Zara Krouwers Kruiningen Vlissingen 7 okt. 1785 idem
106 Blaas Blaase x Westdijkstraat
107 Klasina Adr. Grootjans idem
108 Maatje Pinte  idem 22 sept. 1788
109 Leonardus Grootjans idem 12 dec. 1788
110 Jannetje van Belsum idem
111 Casper Mulder x idem
112 Jannetje Cornelis idem
113 Job Joose idem
114 Geertje Jacobs de Noojer idem
115 Cornelis Jac. Schroever x idem 9 sept. 1783
116 Adriana jacobs de Noojer idem
117 Jacob Huijbr. de Ridder idem 1777
118 Dina Corn. de Ridder idem 1787
119 Maatje Huijbr. de Ridder idem 10 mei 1780
120 Jacob Cornelisse (x 24) idem
121 Cornelia van Belsum idem 21 mrt 1781
122 Jacob Liev. Meulemeester idem
123 Grietje Adr. Grootjans idem
124 Klaas Huijb. de Ridder idem
125 Jacomina Adriaanse idem
126 Geertje Blaas idem 31 dec. 1791
127 Geertje Adr. Grootjans idem
128 Boudew. Boud. Grootjans idem
129 Adriana Jans den Noojer idem
130 Geertje Jacobs Schroever idem 14 mrt 1791
131 Jacob Jans den Noojer idem 22 dec. 1789
132 Jan Jansen idem
133 Teuntje Mar. den Noojer idem
134 Antonie de Mol x idem
135 Maatje Merison idem
136 Cornelis d’Ooge idem
137 Jacob van Kas x idem
138 Johanna van Dillewinge idem
139 Klaas Janse x  idem
140 Neeltje Jacobs idem
141 Daniel Dan. van Belsum idem
142 Jannetje Robb. de Nojer idem
143 Salomon van Eennaam x idem
144 Maatje van ’t Noortende idem
145 Jacob Cornelisse idem
146 Maatje Adr. Criens idem
147 Grietje Jacobs idem
148 Cornelis Jacobs idem
149 Jannetje Klase idem
150 Blaas Lievens x idem
151 Maatje Adriaanse idem 30 juli 1788
152 Rijk Rijkse x idem
153 Johanna Grieson idem
154 Marinus de Ridder x idem 15 nov. 1779
155 Maatje Marbuze Vlissingen 10 mei 1780 idem
156 Abraham Bosschart x idem 12 mei 1790
157 Cathalina Vinke idem
158 Maria Leijnse idem
159 Jan de Recht idem
160 Jacomijntje B. Grootjans idem
161 Jan Blaase x idem
162 Klasina Jac. Schroever idem
163 Jacob Martijn idem 13 mei 1791
164 Maatje de Musche (x 6) idem
165 Marinus Schroever x idem
166 Maatje Jans de Noojer idem
167 Maatje Schroever idem 2 nov. 1783
168 Daniel Kerving (x 32) idem
169 Jan Lodewijk Kramer idem
170 Adriana d’Ooge idem
171 Cornelis van Belsum x idem voor 1795
172 Maatje Jacobs de Ridder idem
173 Christina Adriaanse idem
174 Geertje Jans de Nojer idem
175 Adrianus Adr. Criens idem 6 febr. 1790
176 Pieter van Kas idem 8 maart 1791
176a Philippus Allevoet x idem
177 Heijltje van Swijndregt idem
178 Marinus Liev. de Ridder x Thoolen 10 april 1784 idem
179 Maatje Huijbregs Thoolen 10 april 1784 idem
180 Blaas Grootjans x idem 23 dec. 1783
181 Geertje Jans idem
182 Boudewijn Bl. Grootjans idem
183 Grietje Joose Grootjans idem 3 jan. 1782
184 Simon Simons x Nieuwstraat 27 maart 1792
185 Zara Geltof idem 5 jan. 1785
186 Jannetje Liev. de Ridder idem 28 dec. 1791
187 Tannetje Pieters idem
188 Klaas Blaas x idem
189 Cornelia Houtmans idem
190 Blaas Karels x idem
191 Jannetje Jak. Schrouver idem
192 Lieven Liev. de Ridder x  idem
193 Maatje van Belsum idem
194 Jacob Karels Schroever x idem 1791
195 Maatje Robb. de Noojer idem
196 Maatje Schroever idem
197 Kaatje Jacobs idem
198 Adriaan Andr. Engels idem 29 juni 1779
199 Dina Jacobs de Ridder idem juni 1789
200 David Quinte x idem voor 1795
201 Neeltje van den Broek idem
202 Job Cornelisse x idem
203 Crina Blase idem
204 Cornelis Reijers x Middelburg 26 sept. 1785 idem
205 Catrina Mar. de Noojer Middelburg 26 sept. 1785 idem
206 Klaas Stroosnijder x idem 7 juni 1778
207 Neeltje Poortvliet + idem 13 mei 1777
208 Vaalen van der Kreek x idem 28 sept. 1783
209 Engelina Geljons idem
210 Adriana Steendam Middelburg 7 april 1783 idem
211 Jacobus Meerman x Markt
212 Maria van Ellemon idem
213 Hendrik Berk x Noordstraat 10 mei 1780
214 Johanna Largrus idem 19 okt. 1780
215 Gerardus Schets (x 16) idem 16 febr. 1789
216 Daniel Vink x Nieuwland idem
217 Johanna Corn. de Boot Nieuwland idem 3 mei 1779
218 Paulus Meulemeester x Zoutelande 25 maart 1790 idem
219 Wilhelmina Lute idem 4 jan. 1783
220 Cornelis Priester Middelburg idem
221 Marinus Meulemeester idem
222 Tannetje Bassevelt idem
223 Francina Geene idem
224 Jacob Beaufort x idem 4 juni 1788
225 Johanna Martijn idem
226 Adriaan Vink idem
227 Abraham Floresse x idem 5 nov. 1792
228 Geertje Stroosnijder idem
229 Maarten Adriaanse x idem
230 Elisabet Louwers idem
231 Çornelis Murre idem
232 Maatje idem
233 Jan Frederik Glassius idem 31 okt. 1778
234 Adriana Marinus  Kleverskerke 31 okt.1784 Jan Leeuwestraat
235 Frans Haaij x Papestraat
236 Grietje Adriaanse idem 12 jan. 1781
237 Adrianus Adriaans idem 7 mei 1784
238 Lieven Liev. de Ridder x in de keeten
239 Grietje Jak. de Ridder idem
240 Jacomijntje Blaas idem 17 okt. 1782
241 Jacob Blaas idem
242 Maatje Boud. Grootjans idem
243 Cornelia Cornelisse idem 17 jan. 1785
244 Klaas Jobsen x idem 28 jan. 1778
245 Grietje Cornelis idem 10 mei 1778
246 Joost Adr. Grootjans idem
247 Cornelis Jobse x idem 15 jan. 1782
248 Teuntje Jans idem 17 nov. 1781
249 Janna Jans idem
250 Job Blaase x idem
251 Grietje Jobs idem
252 Job Jobse idem
253 Blaas Pinte idem 16 nov. 1779
254 Maatje Jobs idem
255 Job Mar. de Noojer x idem
256 Maatje Jac. Schroever idem
257 Jacob Schroever x idem 1 juli 1779
258 Maatje Blaas idem 17 dec. 1792
259 Jacob Jak. de Noojer x idem
260 Teuntje Corn. de Noojer idem
261 Ariaantje Corn. de Noojer idem
262 Johanna Cornelisse idem
263 Cornelis Marinusse x Borssele 8 jan 1791 idem
264 Petronella Meerman idem 8 mei 1790
265 Daniel van Belsum idem
266 Grietje Jans idem
267 Jan Joose Grootjans idem
268 Teuntje Pinte Ketterij
269 Jannetje Jobs de Nojer idem 1789
270 Jan Jobs de Noojer x idem
271 Grietje Mar. de Noojer idem
272 Gillis de Noojer x idem
273 Grietje Jac. Schroever idem
273a Jannetje Gil. de Noojer idem
274 Marinus Mar. de Noojer idem
275 Maatje Geltof idem 20 febr. 1790
276 Grietje Klaas idem 29 april 1779
277 Jan Jakobs de Noojer idem
278 Blaas Jak. de Noojer idem
279 Jan Jakobs Schroever x idem
280 Jacomina Corn. de Ridder idem
281 Klaas Adr. Grootjans idem
282 Marinus de Noojer idem
283 Jannetje de Noojer idem
284 Cornelis Mar. de Noojer idem
285 Blaas Jobsen idem
286 Adriana Jobs de Noojer idem
287 Boudewijn Cornelisse x Potterij
288 Jannetje L. Meulemeester idem
289 Klaas Jac. de Noojer x idem
290 Cornelia L. Meulemeester idem
291 Lieven Meulemeester x idem 22 mrt 1784
292 Maatje Jobs Meulemeester idem
293 Cornelis Blaas x Vaart
294 Grietje Boud. Grootjans idem
295 Jacob de Ridder idem
296 Marinus de Ridder Philippine 3 febr. 1801 idem
297 Abraham vant Noortende Buiten- 11 dec. 1783
298 Balten Schaleven x woningen
299 Zara Abr. Vant Noortende idem
300 Jan Meulemeester idem
301 Elisabet van Vlaanderen idem 15 okt. 1784
301 Jacob Kastelijn x idem 1 dec. 1790
302 Neeltje Blauwers idem 28 jan. 1784
303a Markus Maas x Middelburg idem
303b Johanna de Reijke Middelburg idem
304 Pieter Larieviere sr. idem
305 Pieter Larieviere jr. x idem
306 Alida Kappers idem
307 Jacomijnte Caljouw idem
308 Abraham Engelse x idem 24 nov. 1779
309 Adriana Meulemeester idem 19 mei 1792
310 Jan Florisse idem
311 Adriaan Adriaansen Middelburg 7 jan. 1791 idem
312 Antonie de Korte x idem 27 okt. 1786
313 Johanna Langbeek idem
314 Pieter van der Kreek Nieuwland 4 mei 1789 idem
315 Neeltje Dingemans idem
316 Klaas Blase x
317 Geertje Boud. Grootjans
318 Job Lievens de Ridder
319 Jan Meerman x Middelburg 14 sept. 1778
320 Maatje Spruijt Middelburg 14 sept. 1778
321 Willem Janse Ritthem 1 maart 1779
322 Arij van Eegem (x 23) Kleverskerke Buitenwoningen
24 maart 1778
323 Cornelis Verstraate
324 Karel Kruijk Middelburg 27 sept. 1784
325 Marinus Cornelisse
326 Tomas de Ridder
327 Daniel Johannes Vos
328 Steven Bouman
329 Daniel Liev. de Ridder Middelburg 7 april 1783
330 Petronella Adriaansen
331 Machtelina van der Ham 17 juli 1789
332 Elizabe Endevoogel Middelburg 10 juni 1792
333 Grietje Cornelissen
334 Geertje Blaas
335 Neeltje Siervelt Middelburg
336 Markus Maas x Middelburg
337 Janna de Reijke Middelburg
338 Dingeman Liev. Katte Oost Souburg
339 Pieter Adriaansen x Axel
340 Anna de Bree Meliskerke
341 Hendrina Visser Oosterhout Middelburg 6 dec. 1784
4 december 1779
342 Willem Blaase 1782 op zee
342 Teuntje Egb. de Noojer
344 Cornelia de Ridder 9 april 1785
345 Jannetje Janse Middelburg 6 april 1785
346 Adriaan Merizon Wissekerke maart 1792
347 Jan Jacobs Terneuzen 17 mrt 1781
348 Jan Nederhand Middelburg 6 april 1781
349 Gerrit ten Velden Middelburg
350 Neeltje de Vetter Middelburg
17 april 1780
351 Christiaan Kruijk
352 Gerardus Mandeel Middelburg 8 april 1791
353 Marinus Jill. de Noojer
354 Jan Blaase Grootjans 18 april 1784
355 Cornelis Cornelisse
356 Jillis Cornelisse
357 Willem Meulemeester Middelburg 14 juli 1786
358 Marinus de Ruijter
359 Abraham Katte 26 aug. 1784
360 Robbrecht Jac. Schrover
361 Job Cornelisse
362 Blaas Jobse
363 Jan Marinusse de Noojer
364 Jan Adriaanse
365 Anna Maria Berk Middelburg 14 april 1786
366 Levina Mandeel Middelburg 4 jan. 1786
367 Grietje Cornelisse
368 Willemina Isaaks Meliskerke 8 april 1782
369 Tannetje Jans Olijslager
370 Maatje Jobs 4 sept. 1783
371 Cornelia Maria Neeteser Middelburg
372 Jan Maartense Serooskerke
373 Adriaan van Velsen Vlissingen Heer Heijndr.kind. 1781
374 Petronella Anth. Mulder Middelburg 8 nov. 1783
375 Tobias Hardhooren x Wolphaartsdijk Wemeldinge 29 april 1782
376 Janna Dijl Wolphaartsijk Wemeldinge 29 april 1782
4 april 1781
377 Leuntje Pieters Middelburg 3 april 1791
378 Grietje Klaas
379 Adriana Mandeel Middelburg 6 aug. 1784
380 Jannetje Schroever
381 Janna Andriesse Engels
382 Crina Cornelisse
383 Jacomijntje Jose Grootjans 6 okt. 1788
384 Jacomijntje Bl. Grootjans
385 Petronella Adriana Visser Middelburg 4 sept. 1786
386 Adrianus Adriaanssen 4 april 1785
387 Marinus de Mol
388 Jan Mandeel x Middelburg Middelburg 11 sept. 1786
389 Baafje van Geelen Middelburg Middelburg 11 sept. 1786
390 Jan Beekman x Nieuwland
391 Soetje Huijsmans Nieuwland
392 Job Bliek x Middelburg Middelburg 11 sept 1785
393 Jannetje Pinte Middelburg Middelburg 11 sept. 1785
394 Cornelis Reijkse Wissekerke
395 Cornelis Flink Nieuwland Middelburg 12 dec. 1783
396 Jacobus Faas x Den Hoek Terneuzen 2 jan. 1792
397 Ariaantje Verlinde Den Hoek Terneuzen 2 jan. 1792
398 Maria Adriaanse Kleverskerke
399 Jacomina van Haarlem Middelburg
400 Adriana Fransoo Middelburg
24 maart 1783
401 Adriana van Belsen
402 Tannetje Jacobs
403 Johanna Meulemeester
404 Janna Maartense
405 Sebilla Ladenberg Middelburg 7 april 1783
406 Willemina Marinus Kleverskerke 14 mei 1785
407 Elisabet Block
408 Petronella de Klerk Grijpskerke 24 aug. 1784
409 Caatje Adriaanse de Ridder
410 Catharina Abrahamse
411 Jan van Belsen 30 okt. 1786
412 Marinus de Noojer
413 Job Blaase
414 Job Jacobse
415 Adrianus Adriaanse
416 Marinus Mar. de Noojer
417 Pieter Janse Jeronimus x uit de polder
418 Janna Klijnmulder uit de polder
419 Adriana Bassevelt Middelburg
420 Jan Bostelaar Oost Souburg
421 Joanna Anthonia Neysen Kleverskerke
29 maart 1784
422 Jan Crucq
423 Adriana Bassevelt
424 Clasina Mar. de Ridder Philippine 16 aug. 1801
425 Pieter de Meulemeester x Veere
426 Janna de Hooge Veere 1 aug. 1788
427 Cornelia de Keijser Aagtekerke Middelburg 1 okt. 1790
428 Leuntje Morsen Aagtekerke Middelburg 1 okt. 1790
429 Lena van Piershil Middelburg
430 Johanna Bart. Adriaanse Koudekerke
431 Gerard de Jongen x Kleverskerke 10 oktober 1788
432 Leuntje van der Plasse Kleverskerke 10 oktober 1788
433 Leuntje Franke Veere
434 Anna Maartens Kleverskerke
15  januari 1786
435 Jacobus de Rijke 
28 maart 1786
436 Marinus de Noojer
437 Adrianus Liev. de Ridder
438 Jacobus Martijn
439 Clasina Joose Grootjans
440 Cornelia de Nood Veere 3 april 1789
441 Tannetje Meulemeester Middelburg 25 maart 1790
442 Maatje Kastelijn
443 Çornelia Kastelijn 9 nov. 1792
444 Adriana Cornelisse
445 Tannetje Blaas
446 Jannetje Blaas
447 Maatje Gillise de Noojer 2 april 1792
448 Maatje Mar. de Noojer
449 Philipp.Pietern. Harthorn Middelburg Vlissingen
450 Adriaan Ciervelt Kleverskerke
451 Christina Polie Aardenburg Philipsland 16 jan. 1792
452 Leintje Laans Koudekerke St. Laurens 10 febr. 1792
453 Adrianus Vogel x Middelburg
454 Jannetje Veele Middelburg
455 Catharina Timmerman Nieuwland
456 Jan de Zeeuw Axel
457 Anthonij Wagenaar ’s-Heerenhoek Grijpskerke 4 mei 1789
458 Jan Vinke x Koudekerke
459 Willemina Bakker Koudekerke Kleverskerke 3 okt. 1810
460 Cornelis Vinke Terneuzen dec 1788
461 Ijtje Barents Blom Texel
462 Jasper Geltoph Veere
463 Pieter Calmijn x Nieuwland
464 Susanna Hameling Nieuwland
465 Pieter Gelok x Kortgene
466 Jacoba Bouwman Kortgene
28  maart 1789
467 Cornelis Jacobs
468 Jan Vink
469 Jojakim Verlinde Wissekerke 5 juli 1789
470 Maatje Klaas
471 Geertje Cornelis
472 Geertje Boud. Grootjans
473 Grietje Blaas
474 Grietje Jans
475 Pieternella de Noojer
476 Maatje Jacobs
477 Maria Joanna Sacket
478 Pieter Schike x Middelburg
479 Joanna van Eck Middelburg
480 Maatje van der Sluijs Koudekerke
481 Jacobus Bijlo Grijpskerke Middelburg 1790
482 Jacob janse Wilrom Colijnsplaat
483 Jannes de Maree Schoondijke
484 Jacoba Cole  Nieuwland
485 Leijntje Klant Koudekerke St. Laurens 10 febr. 1792
6 april 1790
486 Jacomijntje de Leeuw Veere 17 juli 1791
487 Maatje Zidervelt
488 Maatje Beaufort
489 Cornelia Mondeel Ritthem 8 april 1791
490 Jacoba Cornelisse
491 Cathelijntje Cornelisse
492 Grietje Klaase
493 Ádriana Jobs de Noojer
494 Teuntje Jobs de Noojer
495 Johanna van Eegem
496 Maatje Jans Schroever
497 Maatje Johannisse
9 april 1791
498 Jan Jansen Den Hoek Koudekerke 1792
499 Cornelia Eleonora Sacket Middelburg Middelburg 7 okt. 1791
500 Simon de Vroe x Middelburg
501 Maria van der Horst Middelburg
502 Antheunis Wondergem x Serooskerke
503 Cornelia Laurens Wilse Serooskerke
504 Adriaan Keur (ondermr.) Arendskerke
505 Jan Huijgense x Veere
506 Elisabet Blom Veere
507 Lawerens Witse Serooskerke Grijpskerke 8 nov. 1803
508 Adriaan Schuppers x Middelburg
509 Johanna Cranendonk Middelburg
2 april 1792
510 Jan Jansen Driewegen 23 mei 1796
511 Paulus Prs. Meulemeester
512 Cornelia Jac. Mosselman
513 Cornelia Cornelisse
514 Leijntje Sanders
515 Johan Hendrick Sonck x Middelburg
516 Caatje de Potter Middelburg
517 Willem Voogel Middelburg
518 Willem Priester x Nieuwland
519 Leuntje Reijers Nieuwland
520 Anthonij de Smit x Middelburg
521 Neeltje Klaasen Middelburg
8 april 1793
522 Geertje de Noojer
523 Jacomijntje B. Grootjans
524 Maatje Kramer
525 Tannetje Kramer
526 Grietje Mar. de Noojer
527 Jacomijntje Lampert
528 Jannetje Schroever
529 Johanna Beaufort
530 Jan Waling B. op Zoom Middelburg 1795

Het zevende register van lidmaten te Arnemuiden is op nagenoeg dezelfde wijze opgezet en bijgehouden als het zesde. Het vangt aan met een 13-tal lidmaten, dat zich van elders had laten inschrijven. Vervolgens worden straatgewijs 257 inwoners van Arnemuiden op de lijst geplaatst. Totaal dus 270 lidmaten.

Daarna wordt tot 1806 opgave gedaan van nieuw aangenomen c.q. toegelaten lidmaten. Het gaat in de volgende jaren bergafwaarts met de gemeente, waaraan de troebelen van de Franse tijd mede debet zijn.

 

Nr.: Naam: Gekomen van: Vertrokken naar: Straat: Overleden:
24 januari 1796
1 Henderijntje Steenman Haarlem Haarlem 1 mei 1796
2 Adriaan Proos (zie 34) Goes Langstraat OZ voor 1811
3 Maria de Maréé Den Hoek
4 Jan Janze Koudekerke Middelburg 30 juni 1802
5 Ds. Jacobus Hoek x Leiden De Lier november 1802
6 Hesther Hefs Leiden De Lier november 1802
7 Cornelis Beekman x Kleverskerke
8 Elizabeth Arense Kleverskerke
9 Janna Maljaarts Aagtekerke voor 1811
10 Isaac Pajeel Middelburg Middelburg 7 april 1798
11 Maarten Blom Kleverskerke
12 Catharina Adr. v.d. Lijen Middelburg O. Souburg 18 april 1797
13 Adriaan Jacobsen Gapinge
14 Johan Hendrik Soncke x Langstraat OZ
15 Katharina de Potter idem voor 1811
16 Maarten Adriaansen x idem
17 Elizabeth Laurisse idem 1797
18 Janna Adriaansen Aagtekerke 5 nov. 1798 idem
19 Jan Bostelaar x idem
20 Maria Adriaansen idem
21 Joost Adriaansen x idem
22 Dorothea Lucr. Schapers idem
23 Maria Sacquet Tholen 19 juli 1799 idem
24 Pieter Geluk x idem 1797
25 Jacoba Bouwman Kortgene 24 juli 1797  idem
26 Maria Molentiel Ellewoutsd. 17 jan. 1799 idem
27 Elizabeth v. d. Elsakker Ellewoutsd. 17 jan. 1799 idem
28 Blaas Jobsen idem
29 Marinus Cornelisse idem voor 1811
30 Maatje Cornelisse idem
31 Cornelis Cornelisse idem voor 1811
32 Katharina Cornelisse Philippine 5 febr. 1801 idem
33 Pietronel. Corn. de Nooijer idem
34 Adriaan Proos (zie ook 2) idem voor 1811
35 Johanna Koppen idem
36 Jan Harthoorn x idem
37 Ida Blom idem
38 Christiaan Crucq idem
39 Janna Andriessen idem
40 Lieven L.. Meulemeester x idem voor 1811
41 Maatje Cornelissen idem
42 Laurina Gelok idem voor 1811
43 Francoois Haaij x idem voor 1800
44 Janna Maartens Middelburg 15 april 1799 idem
45 Adriaan Keur x idem
46 Jannetje Mar. Schroevers idem
47 Klaas Jacobs x idem
48 Cornelia L. Meulemeester idem
49 Jan Jacobse x idem voor 1811
50 Neeltje de Vetter idem
51 Johannis Crucq x idem
52 Adriana Basseveld idem voor 1811
53 Adriaan Ziereveld idem
54 Jacoba Cornelissen idem
55 Geertje Cornelissen idem
56 Teuntje Egberts idem
57 Jacob Blaas x idem
58 Maatje Boudewijnse idem
59 Maatje Claassen idem
60 Grietje Cornelissen Biervliet 27 nov. 1800 idem
61 Jacobus Schroevers x idem voor 1811
62 Dina Martijn idem
63 Blaas Cornelissen x idem
64 Jannetje Adriaanse idem voor 1811
65 Maatje Blaasse idem voor 1811
66 Casper Visse x idem voor 1811
67 Maatje Broeder Middelburg idem
68 Tannetje Olieslager Middelburg idem
69 Cornelis Mar. de Nooijer x idem voor 1811
70 Teuntje Blaasse idem
71 Jan Maartensen Middelburg 15 dec. 1800 idem
72 Alida Huijbregtsen idem
73 Willem Vogel x idem voor 1811
74 Janna van Egem idem voor 1811
75 Jacobus L. Meulemeester x idem
76 Grietje Adriaanse idem
77 Simon de Vroe x idem voor 1798
78 Maria van der Horst Middelburg 9 okt. 1797 idem
79 Gillis Cornelissen x idem
80 Grietje Claasse idem
81 Jan Joostsen Grootjans idem
82 Adriana  Tom. Basseveld idem
83 Robbert Jacobsen idem
84 Blaas Blaassen x Westdijkstraat
85 Klazina Adriaanse idem
86 Job Cornelissen x idem
87 Klazina Joosse Grootjans idem
88 Casper Mulder x idem voor 1811
89 Jannetje Cornelisse idem voor 1811
90 Marinus Gill. de Nooijer x idem
91 Jannetje Blaasse idem
92 Jacobus Cornelissen x idem
93 Grietje Mar. de Nooijer idem
94 Janna Beaufort idem voor 1811
95 Jacobus de Ridder x idem
96 Dina Huijbregtse idem voor 1811
97 Cornelis Cornelissen x idem
98 Neeltje Adriaanse idem
99 Klaas Adriaansen idem
100 Louisa van Kas Middelburg idem
101 Tannetje pieters idem
102 Rijk Rijksen x idem voor 1811
103 Elizabeth Blok idem
104 Adriaan Adriaansen idem
105 Geertje Janse de Nooijer idem
106 Cornelis Cornelissen x idem
107 Grietje Jacobse idem
108 Daniel van Belsen
109 Jan Marinussen de Nooijer idem
110 Maatje Janse Schroever idem
111 Jacomijna B. Grootjans idem
112 Grietje Jacobsen idem
113 Cornelis Jacobsen idem
114 Geertje Adriaansen idem
115 Maatje Jacobse Schroevers idem
116 Cornelis Verstraate x idem
117 Jannetje Liev. de Ridder idem
118 Jan Jacobsen Schroevers x idem
119 Jacomina Cornelisse idem
120 Daniel Liev. de Ridder x idem voor 1811
121 Geertje Blaasse idem voor 1811
122 Christina Adriaansen idem
123 Jacomina Blaassen idem
124 Boudewijn Bl. Grootjans idem
125 Pieter Adriaansen x Oostkapelle 2 juni 1811 idem
126 Anna de bree Oostkapelle 2 juni 1811 idem
127 Jan Adriaansen x idem
128 Adriana Fransai idem
129 Marinus Mar. de Nooijer x idem
130 Maria de Maree idem
131 Jan Lodewijk Cramer x idem voor 1811
132 Adriana d’ Ooge idem voor 1811
133 Marinus Mar. Schroever x idem
134 Maatje Janse de Nooijer idem voor 1811
135 Jan Blaassen x idem
136 Klazina Jac. Schroevers idem
137 Jan de Regt x idem voor 1811
138 Jacomina Boud. Grootjans idem
139 Tannetje Schets idem
140 Leuntje Franke idem voor 1811
141 Klaas Blaassen x idem
142 Geertje Boud. Grootjans idem
143 Adriana Cornelissen idem
144 Salomon van Eenenaam x idem voor 1811
145 Maatje van ’t Noortende idem
146 Geertje Adr. de Nooijer idem
147 Antonij de Mol x idem voor 1811
148 Maatje Merison idem voor 1811
149 Cornelis d’Ooge idem voor 1811
150 Tannetje Kramer idem
151 Jan Jansen x idem voor 1811
152 Teuntje Mar. de Nooijer idem voor 1811
153 Maatje Johannissen idem
154 Teuntje Corn. de Nooijer idem
155 Klaas Huijbregtsen x idem
156 Catharina Adriaanse idem
157 Joost van Belzen x idem 4 mei 1821
158 Grietje Janse idem
159 Geertje Boudewijnse idem
160 Antonij de Smit x Middelburg 4 okt. 1802 Nieuwstraat
161 Johanna Claasse Middelburg 4 okt. 1802 idem
162 Elizabeth Blom Middelburg 29 april 1799 idem
163 Job Cornelisse x idem voor 1811
164 Krina Blaasse idem voor 1811
165 Zoetje Huijsman idem voor 1811
166 Janna Kleinmulder idem
167 Maarten Blom x idem
168 Cornelia Mosselman idem
169 Cornelis Rijksen x idem
170 Anna Maartens idem
171 Marinus de Mol idem
172 Pieternella Adriaanse idem
173 Joris Vogel x idem
174 Maatje Adriaanse idem voor 1811
175 Blaas Karelsen x idem voor 1811
176 Jannetje Jac. Schroevers idem voor 1811
177 Pieter Schenke Middelburg 20 mei 1800 idem
178 Maria Lonke Noordstraat
179 Teuntje Jobs de Nooijer idem
180 Pieter Meulmeester x idem
181 Martina Harthoorn idem
182 Marinus L. Meulmeester x idem
183 Tannetje Tom. Basseveld idem
184 Balten Schaaleven x idem
185 Sara van ’t Noordende idem voor 1811
186 Francina Geene idem voor 1811
187 Jannis de Maree x idem
188 Janna Martijn idem
189 Cornelis Murre idem
190 Paulus Meulmeester x idem
191 Maatje Beaufort idem voor 1811
192 Jan Vinke jr. idem
193 Abram Meulemeester x idem
194 Jacomina Janse Lampers idem
195 Willem Priester x idem
196 Leuntje Reijers idem
197 Jacob Wilderom x idem
198 Maatje Kramer idem
199 Jan Florissen x idem
200 Catharina Abrams idem
201 Adriaan Vinke x idem voor 1811
202 Anna Antona Nijssen idem
203 Jacobus Martijn x idem
204 Teuntje Pinte idem
205 Maatje Jobsen idem
206 Gerrit ten Velde Ellewoutsd. 20 nov. 1797 idem
207 Elena van Piersille idem voor 1798
208 Adriaan Liev. de Ridder x in de keten
209 Tannetje Jacobs idem
210 Boudewijn B. Grootjans x idem
211 Adriana Janse de Nooijer idem
212 Geertje Jacobs idem
213 Tannetje Blaasse idem
214 Grietje Blaasse idem
215 Joost Adriaanse Grootjans idem
216 Jacobus Joostse Grootjans idem
217 Job Lievensen de Ridder x idem
218 Jannetje Joostse Grootjans idem
219 Job Jobsen idem
220 Job Blaassen x idem
221 Grietje Jobse idem
222 Blaas Jobsen x idem
223 Adriana Jobse de Nooijer idem
224 Gillis Mar. de Nooijer idem
225 Job Mar. de Nooijer x idem
226 Maatje Jacobs Schroevers idem
227 Grietje Jansen idem
228 Marinus Mar. de Nooijer Ketterij
229 Maatje Mar. de Nooijer idem voor 1811
230 Job Joostsen van Belsen idem
231 Job jacobsen idem
232 Cornelis Jacobsen idem
233 Blaas Jacobsen de Nooijer het eiland
234 Klaas Blaassen x idem
235 Cornelia Hoekman idem
236 Marinus Adr. de Nooijer x idem voor 1811
237 Jannetje Corn. de Nooijer idem
238 Marinus Cornelissen x idem
239 Adriana Egbertsen idem voor 1811
240 Blaas Liev. de Ridder x Potterij
241 Jannetje Gill. de Nooijer idem
242 Cornelis Blaasen x idem
243 Grietje Boudewijnse idem
244 Cornelia Cornelissen idem
245 Cornelis Rijksen idem voor 1811
246 Boudewijn Cornelissen idem
247 Grietje Cornelissen idem
248 Jacob Jobsen x De Vaart
249 Grietje Mar. de Nooijer idem
250 Johanna Cornelissen idem voor 1811
251 Jacobus Meerman idem
252 Jannetje Zwartmeijer idem
253 Pieter van de Kreeke x Buitenwoningen voor 1811
254 Neeltje Dingemans idem
255 Pieter Kalmeijn x ‘s-Heerenh. 28 juni 1806 idem
256 Zusanna Hamerling ‘s-Heerenh. 28 juni 1806 idem
257 Adriaan Schubbens x Middelburg 29 april 1799 idem
258 Johanna Kranendonk Middelburg 29 april 1799 idem
259 Jan Vinke x idem
260 Willemina Bakkers idem
261 Arij van Egem x idem
262 Tannetje Salomons idem
263 Pieter la Riviere x idem
264 Alida Kappers idem
265 Marcus Maas x Middelburg 30 jan. 1809 idem
266 Janna de Rijke Middelburg 30 jan. 1809 idem
267 Leunis Wissen idem voor 1811
268 Jasper Geldof x idem voor 1811
269 Maatje van Sluis idem
270 Jan Meulmeester Middelburg 28 okt. 1804 idem
271 Jan Slabbekoorn Middelburg Middelburg 29 mei 1799
272 Maria Barbara Behagen Middelburg Middelburg 29 mei 1799
273 Adriana Wissekerke Langstraat voor 1811
274 Thomas Adriaansen
275 Jannetje Corn. Schroevers
276 Adriana Jobsen
277 Abraham Meulmeester Kleverskerke
278 Adriaan Adriaansen x Oost Souburg
279 Jacomina Harthoorn Oost Souburg
10 april 1797
280 Abraham van Eenenaam
281 Laurens van Eenenaam
282 Daniël Rijksen 13 mei 1820
283 Job Cornelissen
284 Daniel Leon. Grootjans
285 Marinus Boud. Grootjans
286 Jan Boudew. Grootjans
287 Job Cornelissen
288 Joost Leend. Grootjans
289 Janis kabboort Middelburg 31 maart 1805
290 Jan Bernard Joostsen
291 Pieter Jacobs
292 Cornelis Blaassen
293 Cornelis Cramer
294 Cornelis de Regt Wolphaartsd. 30 apr. 1798
295 Francina Haaij
296 Jannetje Mulder
297 Teuntje Johannesen
298 Teuntje Claassen
299 Leuntje Verniel voor 1811
300 Geertje Claas Grootjans
301 Grietje Janse Schroever voor 1811
302 Johanna Claas Grootjans
303 Teuntje Jansen
304 Josina Joostsen
305 Grietje Blaassen
306 Elizabeth Dronkers Middelburg 7 april 1798
307 Teuntje Marinussen voor 1811
308 Prina van Ekken
309 Pieternella Claassen
310 Catharina Jansen voor 1811
311 Grietje Jacobsen
312 Jacomijntje Le. Grootjans
313 Adriaan Blaassen
314 Geertje Mar. Schroever 9 maart 1922
315 Sara Claassen
316 Maatje Jac. de Nooijer
317 Janna de la Rivière
318 Janna Cramer
319 Elizabeth Claassen Middelburg 7 okt. 1818
320 Anna de Maréé Axel
321 Cornelia Ijsenbaart Terneuzen voor 1811
322 Cornelis Daniel Baars x Middelburg
322a Dina Jacob Blommaert Middelburg
323 Jacob Maandekker Middelburg voor 1811
324 Dina Maandekker Middelburg voor 1811
325 Johannes Trouw x Philippine Bitschen 15 dec. 1809
326 Angenieta Magd. Neuse Philippine Bitschen 15 dec. 1810
327 Willemina Meier Philippine Middelburg
328 Willemina de Wagter Koudekerke Middelburg 15 nov. 1816
329 Pieter Andr. Bouwensen Sluis Middelburg 5 maart 1799
330 Durfje Ciereveld Borssele Middelburg 16 april 1801
10 april 1799
331 Grietje Cornelissen
332 Geertje Jacobsen
333 Adriana Blok
334 Grietje Jobse
335 Maatje Janse
336 Dina Mar. de Nooijer
337 Johanna Petr. Bijleveld Middelburg 7 okt. 1799
338 Janna Boud. Grootjans 1819
339 Adriana Jac. de Nooijer
340 Lena Riemes
341 Grietje Blaassen
342 Geertje Rosemond Middelburg 3 okt. 1808
343 Jacob Jacobsen
344 Blaas Claassen
345 Cornelis Claassen
346 Jacobus Blommert Middelburg 15 nov. 1816
347 Pieter Gillissen
348 Gillis Gill. De Nooijer Middelburg 5 okt. 1808
349 Pieter van Eegem
350 Jacobus van Eegem
351 Blaas Blaassen
352 Joost Boud. Grootjans
353 Jan Simonsen
354 Maria de Graaf Middelburg Goes 11 aug. 1800
355 Adriana Vinke Nieuwland
356 Maatje Leendertse Nieuwland
357 Jan Gillisz. Kesteloo Oostkapelle Middelburg 7 april 1801
358 Geertje Vosmers Middelburg Middelburg 7 april 1801
359 Adriana Steendam Middelburg
9 april 1800
360 Geertje Boud. Grootjans
361 Jannetje Corn. de Nooijer
362 Neeltje Florisse
363 Jannetje Meulmeester
364 Grietje Adriaanse
365 Grietje Claas Grootjans
366 Neeltje van Belsen
367 Janna Mattheeussen 11 januari 1812
368 Janna Brouwer Kleverskerke 30 juli 1809
369 Neeltje Schroevers
370 Johannes Korthuisen Wissekerke 28 april 1800
371 Johanna van Eck Middelburg Middelburg 20 mei 1800
372 Johanna Corn. Feltbenge Groede
373 Tannetje Plieslager Middelburg
374 Pieter Wigteman Kleverskerke
375 Johannes Christ. Coraij x Middelburg Middelburg 15 juli 1812
376 Anna Cathar. Hogeveen Middelburg Middelburg 15 juli 1812
377 Martina van Sluis Middelburg
378 Hendrika Hoogerheide Nieuwland
379 Coenraad de Jongh Vlissingen ’s-Heerenhoek 8 nov. 1802
380 Adriana de Molenaar Middelburg ’s-Heerenhoek 8 nov. 1802
381 Margrieta de Jong Vlissingen voor 1803
382 Johanna Weins Middelburg
383 Jacobus Buijs Middelburg
384 Jan Verstraten Veere
2 april 1802
385 Karel Meulmeester jr. Middelburg 28 okt.. 1804
386 Adriaan Maas
387 Frans Simonsen
388 Willem Vinke Hoek 25 sept. 1804
389 Karel Meulmeester sr.
390 Frans Joostsen
391 Jan Cramer
392 Dina Riemes
393 Janna Meulmeester Domburg 8 februari 1808
394 Leendert Wissen Ritthem
395 Maria Godeschalk Oost Souburg
396 Jacob Mallock Kleverskerke
397 Laurina Huisen Koudekerke
398 Susanna Nijssen Zaamslag
2 april 1803
399 Janis Smout
400 Francois Andr. Rijchart Middelburg 31 maart 1805
401 Blaas Schets
402 Johan Jacob te Velde Ellewoudsdijk
403 Jacob de Luclerij
404 Jacobus Meerman
405 Job Jobsen de Ridder
406 Pieter Meerman
407 Daniel van Belsen
408 Hendrina Fisent
409 Pieternella Hageman
410 Elizabeth van de Kreeke
411 Adriana Merison
412 Johanna jacobse
413 Susanna de Kolt Middelburg 28 okt. 1804
414 Cornelia Lievense
415 Jannetje van Belsen
416 Tannetje de Smit
417 Janna Baars Veere
418 Pieternella Geljon Domburg Middelburg 28 mei 1804
419 Cornelis Lampers x Middelburg
420 Catherina Hameling Middelburg
28 oktober 1803
421 Neeltje Crucq
422 Pieternella Vinke
423 Adriana Corn. de Nooijer
424 Janna Mar. de Nooijer
425 Tannetje Jobse
426 Grietje de Nooijer
427 Adriana de Ridder
428 Jannetje Nederhand
429 Jacoba van Noorden
430 Stevelijntje Marinusse
431 Claas Claassen
432 Ebbert Blaassen
433 Maatje Martijn Middelburg
434 Pieter van de Meer Amsterdam Zierikzee 8 juli 1805
435 Cathar. Mar. de Nooyer Middelburg
436 Pieter de Munk Koudekerke Middelburg 1817
437 Jan van der Weelen x Meliskerke
438 Jacom. Joos Boudewijnse Meliskerke
6 april 1805
439 Jacob Blaassen
440 Huibrecht Schroever
441 Anthonie de Wachter Middelburg 10 okt. 1818
442 Boudewijn Klaassen
443 Jacob Schroever Nieuwland 18 juli 1810
444 Cornelis de Nooyer
445 Willem Buster
446 Woutje Kramer
447 Jan Sches
448 Willem Geldof
449 Jannetje Bl. De Ridder
450 Catharina Verstelle Middelburg 4 okt. 1819
451 Maatje Vinke
452 Janna Krucq Nieuwland 18 juli 1810
453 Adriaan Koets x Serooskerke
454 Catharina Polderdijk Serooskerke 21 jan. 1820
455 Tobias Goudswaard x Koudekerk Koudekerk 14 juli 1809
456 Leintje Janse Leinse Koudekerk
457 Jan Anthonisse Vlander Wissekerke
458 Marinus de Vries Zierikzee Middelburg 30 mei 1808
459 Hendrik Leenderssen x Nieuwland
460 Neeltje Riemerse Nieuwland
24 maart 1806
461 Pieter Dingemans
462 Andries Achaimse
463 Blaas Claassen
464 Jacobus Meulmeester
465 Marinus Kervink
466 Cornelis Jobse
467 Lieven Adr. de Ridder
468 Egbert van Belzen
469 Abraham Katte
470 Neeltje Jac. Meulmeester
471 Duifje Prs. Ossewaarde voor 1811
472 Maatje Jacobs Meerman
473 Clasina M. Meulmeester
474 Grietje Jac. Meulmeester
475 Maria Pronk
476 Maria de Jonge
477 Janna de Visser Gapinge 24 juni 1823
478 Grietje Klaasse
479 Christina de Leeuw
480 Elisabeth Flipse
481 Catharina Damans
482 Elisabeth Meulmeester Kleverskerke 11 dec. 1816
483 Grietje Janse de Nooijer
484 Jacomina Blaasse
485 Grietje van Belzen
486 Mar. L. Meulmeester j.m.
487 Boud. Le. Grootjans j.m.
488 Cornelis Janse Vinke j.m.
489 Abraham Maas j.m. Middelburg dec. 1809
490 Jacob Jacobsen j.m.
491 Neeltje Klaasse j.d.
492 Cornelia Maas j.d. Middelburg 17 feb. 1816
493 Neeltje Jacobs j.d.
494 Teuntje Mulders j.d.
495 Jannetje van Noorden j.d.
496 Adriaan Adriaansen x Meliskerke
497 Janna Cornelisse Klaver Meliskerke
498 Anna Welle Middelburg Middelburg 4 okt. 1819
499 Susanna Adr. van Paalze Middelburg
500 Laurens Adriaansen
501 Margar. Jac. de Nooijer Arendskerke
502 Adriana van Swijndrecht Middelburg
3 april 1807
502 Abraham Sturm
503 Adriana Crucq
504 Cornelia Barbera Coraij Middelburg 25 juli 1812
505 Grietje Flink
506 Janna Broeweg Middelburg 4 sept. 1812
507 Pieternella Wilderons Koudekerke Koudekerke 27 april 1812
508 Jacobus de Rijk Biggekerke
509 Abraham den Decker Zuidzande
510 Ds Pieter Hondius x Rhenoij Leerdam mei 1820
511 Magdalena Joh. Bonte Rhenoij Leerdam mei 1820
512 Sachar. Christ. Hondius Rhenoij
513 Adriana Marasins Kleverskerke
514 Huibr. Wil. Hogerheijde Bergen op Zoom
515 Jacob Souter x Vlissingen
516 Maria Vermeulen Vlissingen
517 Adriaan Suurmond Kleverskerke
518 Anna Baak Nieuwland 2 dec. 1822
6 april 1808
520 Abraham Crucq Middelburg 29 maart 1819
521 Maria Joose
522 Francina Joose
523 Cornelis Maas Middelburg
524 Margrieta de Ridder Vlissingen
525 Cornelis Prs. Melis x Serooskerke
526 Janna Polderdijk Serooskerke
527 Jannetje Liebaert Middelburg
1 juli 1809
528 Aart Martijn
529 Adriaan Boudewijns Grootjans 3 nov. 1819
530 Cornelis Muller
531 Marinus Schroevers
532 Blaas Bl. De Nooijer
533 Glaudianus Rademaker
534 Jacob Adr. de Ridder
535 Blazina Philpsche
536 Jannetje Corn. de Nooijer
537 Catherina Wilh.. Cooraij Middelburg 25 juli 1812
538 Geertje Blaasse de  Ridder
539 Wilhelmina Muller Nieuwland 7 maart 1820
540 Clasina van Belsen
541 Abraham Verhagen Aagtekerke Middelburg 15 maart 1817
542 Pieternella Joh. Adamse Domburg Middelburg 15 maart 1817
543 Cornelis Dekker x Nieuwland
544 Elizabeth Schouwenaar Nieuwland
20 juli 1810
545 Jan Corn. Harthoorn
546 Maria Crucq voor 1811
547 Maria Meerman
548 Pieternella Crucq
549 Elizabeth Rijksen
550 Adriaan van Maldegem x Veere Middelburg 29 dec. 1817
551 Clazina Harthoorn Veere Middelburg 29 dec. 1817
552 Willem van Maldegem Veere Nieuwland 30 mei 1818
553 Maria Lammens Gapinge
554 Robberdina Baak Middelburg
555 Johanna de Rijke Middelburg Middelburg 8 juli 1816
556 Henderina Phil. de Bruin Middelburg
557 Pieter de Boot Schoondijke
558 Pieter Janssen MIddelburg

TOELICHTING OP DE NOTULEN (ACTA) VAN DE KERKENRAAD VAN DE HERVORMDE GEMEENTE ARNEMUIDEN VANAF 1575

Sinds enige tijd publiceer ik in overleg met de redactie van Arneklanken de getranscribeerde acta van de kerkenraad van de Hervormde gemeente te Arnemuiden. Naar aanleiding van deze publicaties is van verschillende zijden het verzoek gekomen om wat achtergrondgegevens van dit project te vermelden. Aan dit verzoek wil ik graag bij deze voldoen.

De handgeschreven acta uit de beginjaren van de gemeente (1575-1581) werden in het jaar 1981 getranscribeerd (vertaald) door onze oud-secretaris en mederedactielid de heer P.J. Bos te Arnemuiden. Het was de bedoeling dat de acta uit deze periode zouden worden gepubliceerd in een bundel, bevattende artikelen over Zeeuwse kerkgeschiedenis, naar aanleiding van de herdenking van de synode te Middelburg anno 1581. Wegens plaatsgebrek werden de acta toen niet in de bundel opgenomen.

Op initiatief van de vroegere werkgroep die zich bezighield met de geschiedenis van het 16e eeuwse protestantisme in Zeeland en Vlaanderen, werden in de jaren 1985 en 1986 kerkenraadsacta van Zeeuwse Hervormde gemeenten getranscribeerd uit de periode 1580-1591. Drs. A.R. Bauwens uit Aardenburg maakte een transcriptie van de Arnemuidse acta uit de jaren 1582-1591. Als eindjaar werd 1591 aangehouden omdat toen de Zeeuwse kerkorde ingevoerd werd.

In 1989 heeft de werkgroep pogingen ondernomen tot het publiceren van de Zeeuwse acta in boekvorm. Dit is niet gerealiseerd bij gebrek aan financiën. Omdat een rijke en interessante bron van de Arnemuidse kerkgeschiedenis hierdoor onbekend zou blijven, heb ik gemeend, in aanvulling op de publicatie van de lidmatenlijsten en kohieren van de 100ste penning, deze acta in hedendaags Nederlands in Arneklanken weer te geven.

Uit de acta blijkt dat de jonge Hervormde gemeente vooral naar binnen was gericht. Er was een sterke sociale controle op de handel en wandel van de eigen lidmaten. Maar ook schuwde men niet om regelmatig het bestuur van de stad Arnemuiden op haar morele en zedelijke plichten te wijzen. Kortom: men streefde naar het aandragen en handhaven van de Christelijke normen en waarden. Overigens geschiedde deze handhaving bijna altijd op een liefdevolle, zachtmoedige en geduldige wijze. Alleen als er met de betrokkenen echt geen land meer te bezeilen was of als de gemoederen in de gemeente te hoog waren opgelopen, ging men over tot het afhouden van het Avondmaal.

Opvallend is de verdraagzame houding ten aanzien van de andersdenkenden. Slechts zelden vindt men in de acta verwijzingen naar hen. Met de kleine Franse protestantse gemeente onderhield men overigens vrij hartelijke betrekkingen. Uit alles blijkt wel dat de hervormden op kerkelijk gebied in Arnemuiden de touwtjes strak in handen hadden. Het stadsbestuur was echter in handen van overwegend liberale regenten, die de Hervormde gemeente zo min mogelijk invloed toestonden op politiek gebied.

Ik hoop met deze (eigentijdse) publicatie de lezers een interessante kijk te kunnen geven op de beginjaren van de protestantse kerkgeschiedenis van Arnemuiden. Zo mogelijk zal de publicatie zich ook nog voortzetten tot de jaren na 1591.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1575

Op 2 januari 1575 werd voor het eerst in Arnemuiden het Heilig Avondmaal gehouden onder leiding van de eerste predikant Hubert Franssen.. In die tijd werd nog gesproken van “het Nachtmaal des Heeren”.Drie dagen later werd de eerst consistorie- of kerkeraadsvergadering gehouden door de predikant en de vier voorlopig be-noemde ouderlingen: Pieter Bartholomeussen, Adriaen Janssen, Govert Heyndrycx en Dirrick Arnoldus.

Besloten werd dat zij voortaan elke woensdagavond na de predikatie bijeen zouden komen. Wie niet kwam op-dagen zonder geldige redenen, zou twee stuivers verbeuren. Tevens werd besloten dat zij elke zondag bijeen zouden komen om te vernemen wie hun kinderen wilden laten dopen of wie er wilden trouwen.

Pieter Bartholomeussen kreeg de taak om voor iedere predikatie een of twee hoofdstukken voor te lezen uit het Nieuwe Testament. Voor en na de predikatie zouden psalmen gezongen worden, behalve in de diensten van de zondagavond want bij die gelegenheden werd er voor de predikatie het Onze Vader en na de predikatie de Tien Geboden gezongen.

Het is interessant om de namen van de eerste vier (voorlopige) ouderlingen wat nader te analyseren.

Pieter Bartholomeussen woonde in de Noortstraat en was gehuwd met Plonken Jans. Op de lidmatenlijst van 1584 komt hij als tweede ingeschrevene voor. Hij was een vooraanstaand gemeentelid en is vele malen gekozen tot ouderling.

Govert Heyndrycx was smid en woonde in de Langstraat in het huis De Groene Draeck. Hij was gehuwd met Tanneken Jans. Op de lidmatenlijst van 1584 komt hij als derde ingeschrevene voor. Ook hij was een vooraanstaand gemeentelid en is vele malen gekozen tot ouderling.

Adriaen Janssen was geen blijvertje. Eind 1575 blijkt dat hij gescheiden leeft en verdwijnt hij stilaan uit beeld.

Op de lidmatenlijst van 1584 komt hij niet meer voor. Hij was overigens gehuwd met een zekere Nele.

Dirrick Arnoldus (Backer) was helemaal een geval apart. In de derde vergadering van de kerkeraad komt hij al niet meer voor als ouderling. Kennelijk is in de tweede vergadering Cornelis Leynsen in zijn plaats kandidaat gesteld. Later blijkt hij niet recht in de leer te zijn en regelmatig overhoop te liggen met de kerkeraad. Hij was gehuwd met een zeker Beerke. Op de lidmatenlijst van 1584 komt hij niet meer voor.

Uit het bovenstaande blijkt dat de start van de kerkeraadsvergaderingen erg moeilijk is geweest en dat het vooral te danken is geweest aan de predikant Hubert Franssen en de ouderlingen Pieter Bartholomeussen en Govert Heyndrycx dat de reformatie in Arnemuiden vaste voet aan de grond heeft gekregen.

Op 17 april werden de kandidaat-ouderlingen aan de gemeente voorgesteld, waarbij dus Dirrick Arnoldus inmid-dels is vervangen door Cornelis leynsen; op 25 april zijn zij wettig gekozen.

De nieuwe ouderlingen zijn vervolgens op 30 april als zodanig in het openbaar bevestigd.

Men besluit voortaan de diensten stipt op tijd te laten beginnen zodra de klok het aanvangsuur geslagen heeft.

Cornelis Leynsen en Adriaen Janssen zullen Claes Willemsen Glasemaker aanspreken en dagvaarden voor de consistorie. De redenen daarvoor zijn niet bekend maar de glasmaker heeft enkele weken later openlijk zijn schuld bekend waarna vervolgens zijn fouten vanaf de kansel zijn bekendgemaakt. Waarschijnlijk betrof het een kwestie waarbij hij gelegenheid gaf tot het wonen in concubinaat.

Ook zullen de beide genoemde ouderlingen Herman den Decker alias Schaepman aanspreken en vermanen dat hij niet bij een andere ongetrouwde vrouw behoort te zitten, temeer daar hij nog getrouwd was.

Op 11 mei wordt besloten dat predikant Hubert Franssen en ouderling Adriaen Janssen bij het stadsbestuur zul-len bepleiten dat er registratie zal gaan plaatsvinden van de sterfgevallen in Arnemuiden. Kennelijk heeft dit ver-zoek niet veel uitgehaald; eerst vanaf 1759 wordt er een geregelde administratie van overledenen bijgehouden.

Voorts zullen Hubert Franssen en Cornelis Leynsen de baljuw, Simon Rombouts, aanspreken inzake Herman den Decker alias Schaepman. Hoe dat afliep is onbekend en van Herman horen we verder niets meer.

Een week later, op 18 mei, wordt besloten dat Cornelis Leynsen en Govert Heyndrycx een zekere Grietke Soetemans zullen aanspreken en vermanen over haar dronkenschap. Vervolgens wordt zij op de volgende vergadering gedagvaard, waar haar wordt gezegd dat zij van het Heilig Avondmaal wordt afgehouden.

We lezen verder niets meer over haar, zodat zij vermoedelijk uit de gemeente is gestapt.

De predikant zal Pieter Jopsen aanspreken en vermanen over zijn dronkenschap volgens een besluit van 20 juli.

Op 24 september bekent deze zijn schuld en betuigt zijn spijt omdat hij de gemeente geërgerd had. Een jaar later is het echter weer mis met hem.

Vervolgens zal de predikant gaan spreken met de armenmeesters die door de stad zijn aangesteld omdat zij in de kerk aalmoezen inzamelden. De kerkeraad was niet erg ingenomen met deze handelwijze omdat de stadsarmen-meesters collecteerden voor alle armen, ongeacht hun gezindheid.

Op 24 juli stelt de kerkeraad twee eigen diakenen aan: Jan Heindrycx Backer en Jacop Janssen.

Jan Heyndrycx Backer woonde in de Langstraat in het huis De Eyckenboom; zijn vrouw heette Grietgen.

Op de lidmatenlijst van 1584 komt hij als vierde ingeschrevene voor.

Jacop Janssen was lakensnyder en woonde eveneens in de Langstraat in het huis De Groote Spiegel. Zijn vrouw heette Magdalena. Op de lidmatenlijst van 1584 komt hij als eerste ingeschrevene voor.

Het is dus duidelijk dat de kerkeraad niet zo maar de eerste de besten tot diakenen heeft aangesteld.

Er zal nog een lange bittere strijd gevoerd worden tussen hen en de stedelijke armenmeesters.

Op 27 augustus wordt besloten dat Cornelis Leynsen met Adriaen Janssen een dagvaarding zullen uitbrengen aan Hans Moseman en zijn vrouw. Op 24 september bekennen zij schuld en wordt de (onbekende) zaak met de man-tel der liefde bedekt.

Adriaen Janssen en Govert Heyndrycx moeten volgens een besluit van de kerkeraad van 26 oktober een verma-ning geven aan Dirrick (Arnoldus)de Backer. Dit wordt het begin van een langdurige leerstellige kwestie.

Op 9 november wordt besloten dat Adriaen Janssen voor de consistorie zal ontbieden Vincent de Vooght om hem van het Heilig Avondmaal af te houden. Niet bekend is waarom.

Op 23 november wordt besloten dat men diaken Hans (Jan Hendicxen) de Backer zal dagvaarden voor de con-sistorie om van hem te vernemen wat hij tegen Dirrick Arnoldus (Backer) heeft.

Adriaen Janssen en Nele, zijn vrouw, zijn op 14 december gedagvaard en verschenen voor de consistorie.

Besloten en opgelegd is dat Adriaen (die dus zelf ouderling was) de dag voor het Heilig Avondmaal zijn schuld zal bekennen voor de gehele gemeente omdat hij deze geërgerd had. Kennelijk leefden zij gescheiden van elkaar.

Deze kwestie zal nog ruim een jaar aanslepen en uiteindelijk aflopen met het vertrek van beiden uit Arnemuiden.

 

1576

De eerste consistorievergadering van dit jaar werd pas gehouden op 5 februari.

In deze vergadering werd besloten dat Dirrick Arnoldus Backer door Cornelis Leynsz. zou worden gedagvaard om ’s-zondags na de middag te verschijnen om hem “te voldoene van zommighe stucken daer hij in twijffeldeaengaende de leere des geloofs, also hij voor de consistory sijn onverstant bewesen hadde”.

Acht dagen later werd Dirrick Arnoldus opgelegd zijn schuld te bekennen voor de consistorie. Hij heeft dit ook gedaan en gezegd dat hij nu beter onderricht was. Zoals hierna zal blijken, heeft dit echter niet veel geholpen.

Op 20 februari besluit men dat Lowys de Hase met zijn vrouw door Govert Heindrycx zal worden gedagvaard.

Zes dagen later wordt besloten dat men deze kwestie in breder verband moet onderzoeken.

Tevens wordt besloten dat voortaan alle preken worden voorafgegaan door een psalm in de volgorde zoals ze staan in het psalmboek en dat na de preek een psalm wordt gezongen welke betrekking heeft op de inhoud daar-van, een en ander zoals de predikant dit van de kansel zal afroepen.

Het nader onderzoek naar de zaak van Lowys de Hase en zijn vrouw heeft op 4 maart tot resultaat dat Lowys zijn schuld zal bekennen voor de consistorie en dat zijn vrouw van het Nachtmaal zal worden afgehouden.

Bij Claes de Glasemaker woont een man die ongetrouwd met een vrouw in concubinaat leeft. Adriaen Janssen zal hem erop aanspreken dat hij haar trouwt.

Ten slotte wordt nog besloten dat de predikant samen met Cornelis Leynsz. de lidmaten zullen aanspreken voor het Nachtmaal op 18 maart.

Op 11 maart wordt voorgesteld aan de gehele gemeente dat Jan Heindrycx Bakker en Jacop Janssen in hun functie van diaken namens de kerk worden gecontinueerd. De drie andere diakens namens de stad zijn Ariaen Cornelissen, Heindryck Ariaensen en Bauwe Janssen boekhouder.

Ariaen Cornelissen was kuiper en woonde in de Langstraat in het huis De Wolsack. In 1584 blijkt ook hij lid-maat te zijn zodat zeker vanaf die tijd het armbestuur van de stad Arnemuiden wordt gedomineerd door de Gereformeerde Kerk.

Pieter Simonssen en meester Frans Barbier worden op 14 april gekozen tot ouderling in de plaatsen van Pieter Bartholomeussen en Adriaen Janssen; Govert Heyndrycx en Cornelis Leynsen continueren hun ambt.

Pieter Simonssen was timmerman en woonde in de Langstraat in het huis de Gulde Cop. Op de lidmatenlijst van 1584 staat hij als elfde ingeschreven. Hij was afkomstig uit Breda.

Mr. Franchois Philips Barbier woonde ook in de langstraat, twee huizen naast Pieter Simonssen in het Wapen van Brugge.Op de lidmatenlijst van 1584 staat hij als achtste ingeschreven.

Op de consistorievergadering van 22 april wordt besloten dat meester Frans Barbier iedere dag voor de preek een kapittel uit de Bijbel zal lezen, aan te vangen vanaf het begin van de Bijbel.

Tevens wordt besloten dat de ouderlingen met de predikant ’s-zondags na de tweede preek in vergadering bijeen zullen komen op verbeurte van twee stuivers voor de armen door degene die wegblijft zonder geldige reden.

Deze maatregel was kennelijk nodig omdat de laatste tijd nog maar eens in de maand werd vergaderd, terwijl een jaar tevoren nog was afgesproken dat er elke week vergaderd zou worden.

Vervolgens wordt nog besloten dat Beerent Noppe (Cleermaker) op zondag na de middag voor de consistorie zal worden ontboden door Govert Heindrycx.

Op 13 mei wordt besloten dat Dirrick Arnoldus Backer vermaand zal worden door Cornelis Leynsen en Pieter Simonssen en gevraagd zal worden of hij enige zekerheid heeft van de zaak betreffende Mayke Lachers.

Mayke Lachers woonde op de Westdijk in het huis de Bruinvisch en had kennelijk niet zo’n goede reputatie.

Zij was overigens geen lidmate van de kerk meer in 1584.

Beerent Noppe zal door Govert Heindrycx en Pieter Simonssenworden aangesproken en gewaarschuwd dat als hij zich niet door vermaningen vebetert, hij zal worden afgehouden van het Nachtmaal. Ten slotte zal meester Frans Barbier hem ontbieden voor de consistorie op zondag na de middag.

De week daarna, op 20 mei, wordt besloten dat Beerent zijn schuld zal bekennen voor de gehele gemeente op woensdagavond voor het Nachtmaal met verzwijging van de naam.

Tevens besluit men Free (Jans) af te houden van het Avontmael “om seker merckelicke oorsake”.Deze nogal ge-heimzinnige oorzaak schijnt ruim een jaar later nog niet te zijn weggenomen. Waarschijnlijk ging het om geld.

Op 10 juni besluit men dat Cornelis Leynsen onderzoek zal verrichten naar de zaak van Pieter Jopsen, waarbij deze betrokken was op de wacht bij de Veerse Poort.

Samen met Govert Heindrycx zal Cornelis Leynsen vervolgens onderzoek doen inzake de kwestie van Dirrick Arnoldus en Jan Heindrycx.

Ten slotte zullen Cornelis Leynsen, Pieter Simonssen en meester Frans Barbier gezamenlijk gaan naar Nele (Jans) in de Halve Mane (Langstraat) om haar te overreden dat zij zich zal verzoenen met Trijn Bogmakster.

Het vlot allemaal niet zo erg want op 17 juni moet Cornelis Leynsen nader onderzoek gaan doen naar de zaak van Pieter Jopsen. Ook worden nu dominee Hubrecht Franssen en Pieter Simonssen ingeschakeld om met mees-ter Jasper te spreken inzake Jan Heindrycx. En Cornelis Leynsen zal samen met Pieter Simonssen wederom gaan naar Nele Jans in de Halve Mane.

Op 24 juni krijgt Pieter Simonssen de opdracht weer naar Nele Jans te gaan om haar te vermanen dat ze vrede zal stichten met Trijn. Dit is het laatste dat we er over horen. Overigens komen de beide dames niet voor op de lid-matenlijst van 1584.

Govert Heyndrycx zal donderdags na de middag Dirrick Arnoldus (Backer) en Jan Heindrircx (Backer) dag-vaarden voor de ouderlingen. Tevens zal Pieter Simonssen de diakenen aanspreken, dat ze de woensdag daaraan voorafgaande willen vergaderen, opdat de ouderlingen bij hen mogen komen teneinde de zaak van Jan Hein-drycx af te handelen.

Kennelijk heeft men in dit geval gekozen voor een pragmatische oplossing om Jan Heindrycx van zijn schulden af te helpen. Jan Heindrycx Backer woonde in de Langstraat in het huis de Eykenboom en komt als nummer 4 voor op de lidmatenlijst van 1584. Het verhaal van Dirrick Arnoldus Backer is ons inmiddels bekend (zie 1575).

Ten slotte wordt nog besloten dat de dominee met Pieter Simonssen de lidmaten zullen aanspreken voor het Nachtmaal van 8 juli.

Op 1 juli moet het verdrietige besluit worden genomen om oud-ouderling Adriaen Janssen af te houden van het Nachtmaal van 8 juli.

In de zomerperiode blijft het kennelijk rustig binnen de gemeente want eerst op 5 augustus besluit men dat Govert Heyndrycx en Frans Barbier weer op pad zullen gaan om alweer Dirrick Arnoldus, die ook een blauwe maandag ouderling is geweest, samen met zijn vrouw Beerken te vermanen. Een week later valt voor hen het doek; beiden worden voortaan afgehouden van het Nachtmaal.

Cornelis Heyndricx en Pieter Simonssen gaan op 19 augustus Jan Heindrycx Backer aanspreken inzake zijn (geld)kwestie met Jan de Leuwe.Een week later blijkt er kennelijk een oplossing te zijn want Pieter Simonssen gaat naar Jan Heindrycx Backer om hem met Jan de Leuwe te verzoenen.

Cornelis Leynsen en Govert Heindrycx worden op 30 september op pad gestuurd om Maerten de Gast aan te spreken en te vermanen. Vervolgens gaan deze twee ouderlingen op 7 oktober naar Pieter Jopsen om hem mede te delen dat hij van het Nachtmaal wordt afgehouden.

Op 14 oktober wordt besloten in de consistorievergadering dat Jan Heindrycx Backer op woensdag 17 oktober in het openbaar zijn schuld zal bekennen. Daardoor zal hij op 21 oktober aan het Nachtmaal kunnen deelnemen.

Luentje Jan Simons is kennelijk al een aantal malen vermaand want op 2 december wordt besloten dat zij door Cornelis Leynsen en Pieter Simonssen voor de laatste maal zal worden aangesproken en vermaand.

Deze zaak heeft kennelijk te maken met het (onzedelijk) gedrag van Pieter Jopsen, waarvan op 10 juni sprake was en waardoor deze van het Nachtmaal is afgehouden. Ook in de komende tijd zal het gedrag in en om het wachthuis de consistorie veel hoofdbrekens kosten

 

1577

De 20e januari werd voor de negende keer het Avondmaal gehouden in Arnemuiden.

Eerst op 17 februari komt de Consistory weer bijeen.

In deze vergadering is besloten dat de ouderlingen Pieter Simonssen en Cornelis Leynsen inzake Mathys Cuyper eens gaan spreken met Maerten de Gast. Deze laatste was tollenaar in Arnemuiden en woonde in de Langstraat in het huis De Oude Thol. Van Mathys Cuyper is verder niets bekend; hij komt niet voor op de lidmatenlijst van 1584.

Voorts zullen de beide ouderlingen eens gaan spreken met Jan Simonssen over hetgeen er in het wachthuis is gebeurd. Dat zal wel te maken hebben gehad met het (on)zedelijk gedrag van zijn dochter Leuntje (zie 2 decem-ber 1576).

Op 10 maart is er inmiddels door de beide ouderlingen enig resultaat geboekt want zij zullen samen op pad gaan om Mathys de Cuyper te bewegen zich te verzoenen met Maerten de Gast.

Met Jan Simonssen vlot het echter niet zo best want Govert Heyndrycx en Pieter Simonssen moeten hem weder-om een bezoek gaan brengen en aanspreken.

 Een week later, op 17 maart, kan worden vastgesteld dat dominee Hubertus Franssen en Cornelis Leynsen gezamenlijk Mathys Cuyper en Maerten de Gast zullen verenigen en verzoenen; voorwaar een mooi succes.

Daar staat echter tegenover dat Jan Simonssen door Cornelis Leynsen zal worden gedagvaard voor de aanstaande zondag na de middag.

Nadat op 28 april voor de 10e maal het Nachtmaal is gehouden in Arnemuiden, blijft het een tijdje rustig.

Eerst op 9 juni is er weer iets aan de hand.

Cornelis Leynsen en Pieter Simonssen van Breda zullen samen op pad gaan om Ariaen Janssen en Nele zijn vrouw te bezoeken om hen wederom met elkaar te verzoenen. Deze kwestie tussen de oud-ouderling en zijn vrouw dateerde al van eind 1575.

Gover Heindrycx en meester Frans Barbier zullen Janneke Grafdelvers vermanen over haar dansen en springen.

Janneke was devrouw van Willem Martssen Grafdelver die in de Papenstaat woonde. Zij staan op de lidmaten-lijst van 1584 als nummer 14 vermeld. Mede daardoor vond men kennelijk dat zij het goede voorbeeld moest geven.Het kerkbestuur was fel gekant tegen dansen (met name tijdens het carnaval en de kermis) en heeft her-haaldelijk hierover bij het stadsbestuur (tevergeefs) geklaagd.

Op 7 juli wordt op de oude kwestie van Free Jans teruggekomen (zie 20 mei 1576).

Besloten wordt dat men haar zal aanspreken en dat men ze zal vermanen haar schuld te bekennen voor de Consistory om daarna weer aan het Avondmaal te kunnen deelnemen.

Ten aanzien van Nele, de vrouw van oud-ouderling Adriaen Janssen, geeft men het op.

Omdat zij van elkaar gescheiden leven zal men haar vermanen van het Avonmaal weg te blijven om verdere ergernis te voorkomen.

Het 11e Nachtmaal wordt vervolgens op 21 juli gehouden.

Het blijft die zomer verder tamelijk rustig. Alleen Jan Simonssen zorgt weer voor overlast. Omdat hij zich ver-grepen heeft aan dronkenschap, kijven en kwaadspreken, wordt op 18 augustus besloten dat Cornelis Leynsen en Pieter Simonssen naar hem toe zullen gaan en hem zullen vermanen dat hij zijn schuld zal bekennen.

 

Op 14 september wordt besloten dat Pieter Simonssen en Cornelis Leynsen de diakenen zullen vermanen dat zij denken om Free Jans en Aechte Davids Van Free Jans was reeds bekend dat zij het niet breed had.

Aechte Davids komt op de lidmatenlijst van 1584 voor als nummer 22; verder is niets over haar bekend.

 

Ook de herfst verloopt uitzonderlijk rustig; op 20 oktober wordt voor de twaalfde keer het Avondmaal gehouden.

 

Op de Consistorievergadering van 30 november besluit men vier personen voor te dragen om daaruit door de lid-maten twee nieuwe ouderlingen te laten kiezen voor de vertrekkende ouderlingen Govert Heindryccx en Cornelis Leynsen.

De namen zijn: Pieter Bartholomeussen, Jacob Janssen, Leenaert Teerlynck en Andries Cane Timmerman.

De eerstgenoemde was al eerder ouderling geweest in 1575; Leenaert Teerlynck is verder onbekend.

Op 5 december wordt besloten dat op 12 december het 13e Avondmaal zal worden gehouden. Kennelijk was men van plan om nog iemand van het Avondmaal af te houden maar die naam is doorgestreept. Vervolgens zijn in de dienst van 19 december Jacob Janssen en Andries Cane Timmerman als ouderling bevestigd.

 

Jacob Janssen was niet bepaald de eerste de beste van de lidmaten. Op de lidmatenlijst van 1584 komt hij als nummer 1 voor, samen met zijn vrouw Magdalena. Hij was van beroep lakensnijder en dus niet onbemiddeld.

Dat blijkt ook wel uit het feit dat hij in de Langstraat woonde in het huis De Groote Spieghel. In 1590 is hij naar Middelburg verhuisd.

 

Andries Cane is een merkwaardig geval. We weten eigenlijk niets van hem. Een jaar lang is hij buitengewoon aktief als ouderling om vervolgens in het niets te verdwijnen.

 

1578

 

Op 19 januari besluit de consistorie dat Pieter Simonssen en Jacob Janssen de baljuw zullen aanspreken omdat deze in de herberg met een ander had getwist. Dit is een nogal merkwaardig besluit omdat de baljuw (Simon Rombouts) helemaal niet gereformeerd was, laat staan lidmaat van de gereformeerde kerk. Zijn beide buren, Adriaen Pietersen Backer en Mr. Jan Bogaert, eveneens vooraanstaande burgers van Arnemuiden, waren dat wel.

Het was van algemene bekendheid in die dagen dat de baljuw regelmatig de leden van de consistorie dwars zat.

Het was voor iedereen duidelijk dat de baljuw nog veel op had met dat deel van de bevolking van Arnemuiden dat niet was overgegaan tot de gereformeerde godsdienst. Waarschijnlijk vond de consistorie dat hen wel het recht toe kwam een door de Staten van Zeeland aangestelde ambtenaar op zijn voorbeeldfunctie te wijzen.

 

Mr. Frans Barbier en Pieter Simonssen zullen ene Dirrick aanspreken en vermanen dat hij zich zal verenigen met Cornelis Leynssen. Vermoedelijk gaat het om Dirrick Arnoldus Backer die op 17 april 1575 als ouderling werd vervangen door Cornelis Leynssen.

De predikant (mr. Hubert Franssen ) zal samen met Andries Cane de lidmaten aanspreken voor het Avondmaal.

Ook wordt besloten dat men elke zondag na de catechismuspredikatie bijeen zal komen en consistorie houden.

Wie niet komt opdagen zonder een wettige oorzaak, krijgt een boete van 4 stuivers, een en ander ter beoordeling door de medebroeders van de consistorie. Kennelijk vlot het nog steeds niet met de vergaderdiscipline…..

Ten slotte wordt nog besloten dat Andries Cane en Pieter Simonssen zullen aanspreken Adriaen Janssen (oud-ouderling), Beerken (de vrouw van oud-ouderling Dirrick Arnoldus) en Pieter Jopssen.

 

Op 9 februari wordt besloten dat Andries Cane elke dag zowel voor als na de middag zal voorlezen uit het Nieuwe Testament. Bij zijn afwezigheid wordt hij vervangen door een van de andere ouderlingen.

Pieter Simonssen en Andries Cane zullen Dirrick Sout aanspreken en van hem proberen te vernemen hoe de zaken staan met de man waarvan hij een koe had gekocht. Dirrick Willems Sout woonde op de Westdijk in het huis de Pellicaan en behoorde tot de eerste lidmaten.

Tevens zullen de beide ouderlingen Mayken Meulenaers aanspreken om van haar te horen op welke wijze en waarom Mayken Lacchers heeft gekeven met Marcus (Orings). Mayken Lacchers woonde op de Westdijk in het huis de Bruynvisch. Mayken Meulenaers en Marcus Orings waren haar buren.

 

Op 9 maart besluit men Mayken Lacchers te dagvaarden in de consistorie te komen om haar te vermanen.

Tevens besluit men dat Andries Cane en Pieter Simonssen de baljuw (Simon Rombouts) zullen aanspreken en hem te dagvaarden voor de consistorie op zondag na de middag teneinde hem te vermanen.

Andries Cane en Jacop Janssen zullen Janne Cools aanspreken over de zaak van Maye Jans. Niet bekend is waarover dit gaat. We lezen er verder ook niets meer van.

 

Op de consistorievergadering van 30 maart wordt besloten dat Mr. Frans Barbier en Andries Cane een ver-maning zullen geven aan Mayken Lacchers en vragen waarom zij niet ter kerke komt.

 

Bij besluit van 6 april wordt vastgesteld dat het Avondmaal telkens op de derde zondag van de derde maand zal worden gehouden (de derde zondag van de derde maand van het kwartaal) te beginnen vanaf april 1578.

Mr. Frans Barbier en Mr. Hubert Franssen (predikant) zullen te gelegener tijd omgaan en de lidmaten aanspreken voor het Avonmaal. Tevens zullen zij Beerken (de vrouw van Adriaen Pietersen de Backer) aanspreken.

Beerken woonde in de Gloeyenden Oven in de Langstraat en was de buurvrouw van de baljuw Simon Rombouts.

En op dezelfde dag wordt besloten dat Andries Cane en Pieter Simonssen de baljuw zullen aanspreken.

We weten inmiddels waarover beide gesprekken zullen gaan…..

 

De 20e april wordt voor de veertiende maal het Avontmaal gehouden.

Deze zomer zal op zondag om een uur na de middag en op woensdag om zeven uur de cathechismus beginnen.

Hierover zal de magistraat worden aangesproken door de predikant Mr. Hubert Franssen en Pieter Simonssen.

Ook is nog besloten dat men Free Jans (zie 14 september 1577) zal laten helpen en adviseren in haar zaken door Andries Cane en Mr. Frans Barbier.

 

Na dit drukke voorjaar blijft het een paar maanden rustig. Op de consistorie van 27 april is slechts aangetekend dat Mr. Frans Barbier en Jacob Janssen naar de classisvergadering zullen gaan, welke op die datum wordt ge-houden in Arnemuiden.

 

Op 18 mei wordt slechts besloten dat Jacob Janssen en Andries Cane naar Neeltien Hermannus zullen gaan omdat zij ongerust is. We weten niet waarover.

 

Het wordt echter wel een drukke zomer.

Op de consistorie van 29 juni besluit men dat Mr. Frans Barbier uit naam van de andere broeders Simon Nagel-maker zal aanzeggen om de aanstaande zondag te verschijnen voor de consistorie om hem van het Avondmaal af te houden. Simon leefde met zijn vrouw in twist en tweedracht en had haar “gesmeten” tot grote aanstoot en ergernis van de gehele gemeente. Het (v)echtpaar woonde in de Nieuwstraat naast oud-ouderling Cornelis Leynssen .We lezen verder niets meer van dit incident maar Simon Nagelmaker en zijn vrouw komen in 1584 niet meer op de lidmatenlijst voor, terwijl zij nog wel op hetzelfde adres wonen. Kennelijk hebben zij de gereformeerde kerk de rug toegekeerd.

Jacob Janssen en Andries Cane zullen Maerten de Gast (weer) aanspreken en vermanen over zijn dronkenschap.

 

Op 5 juli besluit men dat Pieter Simonssen zal dagvaarden voor de consistorie oud-ouderling Cornelis Leynssen met zijn vrouw om hen te vermanen en zich met de kerk te verzoenen.

De predikant Mr. Hubert Franssen zal samen met Pieter Simonssen de lidmaten aanspreken voor het Avondmaal.

Pieter Simonssen en Andries Cane zullen oud-ouderling Adriaen Janssen aanspreken om hem te bewegen zich met zijn vrouw Nele te verzoenen (zie ook 7 juli 1577).

 

De 20e juli wordt voor de vijftiende maal het Avondmaal gehouden in Arnemuiden.

Jacob Janssen en Mr. Frans barbier zullen Beerken (zie 6 april) aanspreken om haar te vermanen tot betering.

Jacob Janssen en Andries Cane zullen Jan Simonssen aanspreken om te informeren naar de gezindheid van zijn vrouw en daarna haarzelf aan te spreken. Dit echtpaar woonde in de Langstraat in het huis Amsterdam. Op de lidmatenlijst van 1584 komen zij niet meer voor terwijl hun zoon Simon Janssen Schoenmaker dan in het huis woont. Verder is over deze kwestie niets meer te lezen.

Mayken Lacchers (zie 9 en 30 maart) zal worden afgehouden van het Avondmaal omdat ze onboetvaardig blijft en niet ophoudt met een kwaad leven de gemeente te ergeren.

Men besluit wederom de baljuw (Simon Rombouts) en de burgemeester Cornelis Jacobssen te vermanen over hun dronkenschap. Beide notabelen woonden in de Langstraat, de baljuw in de Gespleten Arent en de burge-meester in de Harpe. Zij waren nagenoeg buren van elkaar.

 

Op 3 augustus wordt besloten dat Pieter Simonssen en Mr. Frans Barbier samen Ariaen Schrijnwercker zullen aanspreken omdat hij zowel van het Avondmaal als van Gods Woord (de zondagse kerkdienst) wegblijft.

Het zal wel meegevallen zijn want we lezen er niets meer over en op de lidmatenlijst van 1584 staat hij als Adriaen Lenaerts Blockmaker, wonende op de Westdijk, nog steeds vermeld.

Tevens wordt besloten dat Andries Cane en Jacob Janssen ene Nele Ariaens zullen vermanen en te vragen naar de oorzaken waarom zij niet naar de kerk gaat. Waarschijnlijk gaat het hier om de vrouw van oud-ouderling Adriaen Janssen

 

Andries Crane en Jacob Janssen zullen overeenkomstig een besluit van 17 augustus Nele Ariaens dagvaarden op zondag na de middag, ten einde haar met ouderling Pieter Simonssen te verzoenen.

 

Er volgt een betrekkelijk rustige herfst. Op 24 september wordt besloten dat predikant Hubert Franssen en An-dries Cane de baljuw zullen vermanen tot verzoening met zijn wederpartij (burgemeester Cornelis Jacobsen?) en ook tot betering van zijn leven.

De bovengenoemde leden van de consistorie zullen vervolgens Mayken Lacchers aanspreken waarom zij van de kerk wegblijft en vermanen dat de procedure zal worden voortgezet aangezien zij onboetvaardig is en blijft.

 

Op 16 november besluit de consistorie dat Andries Cane en Jacob Janssen de eerdergenoemde Nele Ariaens zullen aanspreken op haar brief welke zij aan de ouderlingen geschreven heeft.

Drie dagen later, op 19 november, besluit men dat Andries Cane en Pieter Simonssen deze zaak zullen afhande-len. Dit is het laatste wat over haar wordt vermeld. Kennelijk is de consistorie er niet uitgekomen.

 

Op 30 november is voor de zestiende maal het Avondmaal gehouden, in tegenstelling tot hetgeen op 6 april was besloten. Men besluit dat de predikant Hubert Franssen en Andries Cane oud-ouderling Cornelis Leynssen zul-len aanspreken en vermanen tot schuldbekentenis.

 

In de decembermaand hebben de leden van de consistorie het zo druk met allerlei zaken dat de procedure voor de verkiezing van nieuwe leden een paar maanden moet worden uitgesteld.

Andries Cane zal ingevolge een besluit van 7 december Magdalene Bayaers aanspreken en haar vragen naar de oorzaak van haar wegblijven van het Avondmaal. Zij woonde in de Langstraat in het huis de Halve Mane.

Andries Cane en Pieter Simonssen zullen de moeder van Adriaen in der Goes aanspreken waarom zij naar het Avondmaal is gekomen zonder iemand te vragen of een attestatie te tonen. Het gaat hier om de moeder van Adriaen Claysen die in het huis Ter Goes in de Langstraat woonde. Zij noch haar zoon waren lidmaat en komen ook niet op de lidmatenlijst van 1584 voor. Het lijkt een incident want er wordt verder niets meer over vermeld.

 

Jacob Janssen en Andries Cane zullen burgemeester Cornelis Jacobsen aanspreken om hem te vermanen dat hij zich zal verzoenen met Pieter Jobsen en met de gemeente.

Dit is de laatste maal dat we de naam van ouderling Andries Cane zien vermeld. Hij lijkt plots van de aardbodem te zijn verdwenen. Eigenlijk zou hij nog een jaar ouderling moeten zijn maar het lijkt wel of hij in de notulen van de consistorie stelselmatig wordt doodgezwegen. Op de lidmatenlijst van 1584 komt hij niet meer voor.

Wellicht was Andries Cane Timmerman dezelfde persoon als Andries Schrijnwercker.

 

Op 21 december wordt besloten dat Pieter Simonssen en Jacob Janssen samen Pieter Baykensman zullen aan-spreken en hem vermanen dat hij zich met zijn tegenpartij (Jan Jacobsen de Backer) zal verzoenen.

 

Een week later, op 28 december wordt de laatste consistorievergadering van dit jaar gehouden.

Deze vergadering staat kennelijk in het teken van de strijd tegen het concubinaat.

Mr. Frans Barbier en Pieter Simonssen moeten Beerent Olffers en nog iemand die in het huis van Pauwels de Metsere wonen, aanspreken dat ze “hun wijfven trauwen daer se bij sitten”. Pauwels de Metsere woonde in de Langstraat op de plaats waar later het huis Dordrecht werd gebouwd. De betrokkenen waren geen van allen lidmaat van de gereformeerde kerk.

Tevens moeten dezelfde ouderlingen Trijntjen Jans aanspreken om van haar te vernemen waarom zij niet trouwt met degene waarmee zij verloofd is. Ook Trijntjen Jans was geen lidmate en is verder onbekend.

 

1579

 

Pas op 1 februari wordt de eerste vergadering van de consistorie in het jaar 1579 gehouden.

Men besluit dat Jacob Janssen naar Pieter Baykensman zal gaan om hem te verzoenen met Jacob Janssen de Backer (zie 21 december 1578). Omdat Pieter in het openbaar gezondigd en de gemeente geërgerd heeft, zal

men de kwestie van de preekstoel vertellen met verzwijging van zijn naam, ter voldoening van de gemeente.

Tevens wordt besloten dat Pieter Simonssen en Mr. Frans Barbier samen Cornelis Jacobsen zullen aanspreken om hem te verzoenen met Pieter Jobsen, welke hij in het openbaar geslagen heeft. Ook de kwestie van Cornelis zal vanaf de kansel worden verteld met verzwijging van zijn naam.

Van deze vier vechtersbazen is verder niets bekend

Voorts wordt besloten dat Mr. Frans Barbier en Mr. Hubert Franssen zullen omgaan om de lidmaten aan te spreken voor het Nachtmaal.

 

Het Avondmaal wordt op 15 februari voor de zeventiende maal gehouden in Arnemuiden. Men besluit dat Mr. Frans Barbier en Jacob Janssen alle lidmaten zullen aanspreken die deze maal zijn weggebleven.

 

Op 17 februari is de dienaar des Woords, Mr Hubert Franssen, bij de magistraat op bezoek geweest.

Hij was in opdracht van de consistorie op pad gestuurd om te bepleiten dat de diaconie en de verkiezing van de armenmeesters wederom tot de bevoegdheid van de (gereformeerde) kerk zou terugkeren. Bij de overgang van de kerk van de katholieken naar de gereformeerden had de magistraat deze bevoegdheid aan het stadsbestuur getrokken. De magistraat hield echter voet bij stuk. Hij wilde geenszins toelaten dat de gereformeerde gemeente de kandidaatstelling en verkiezing van de armenmeesters zouden beheersen. Kennelijk had hij geen goede ervar-ingen opgedaan (zie 24 juli 1575 en 11 maart 1576). Een en ander blijkt uit een akte, welke is geschreven en ondertekend door secretaris Cannoy, op last van het College en Raad van de stad Arnemuiden.

 

Op 22 februari zijn voorgesteld Pieter Bartholomeussen, Maerten de Gast, Job Florissen en Laureyns Strymes om uit deze personen twee ouderlingen te verkiezen in de plaats van de twee die in het vorige jaar hebben ge-diend.

Het laatste deel van de vorige zin is pertinent onjuist maar kennelijk met opzet zo geformuleerd. Zoals uit het vervolg van de handelingen van de kerkeraad zal blijken, blijven Mr. Frans Barbier en Jacob Janssen in functie.

Mr. Frans Barbier had er al twee jaar opzitten en had dus moeten aftreden. Echter doordat Andries Cane, die eerst een jaar in functie was, vanaf 7 december 1578 om onverklaarbare reden niet meer als zodanig optreedt en zijn naam ook absoluut niet meer in het notulenboek wordt vermeld, mag Mr. Frans Barbier nog een jaar lang in zijn functie blijven.

Van de vier genoemde kandidaten was Pieter Bartholomeussen al eerder ouderling geweest.

Maerten de Gast kennen we intussen als een regelmatig dronken belastingontvanger.

Job Florissen en Lauwreyns Strymes woonden beiden in de Langstraat in het huis de Halve Mane. Zij waren smid van beroep. Job Florissen was eigenaar van de Halve Mane in 1579; Lauwreijns Strymes blijkt in 1584 eigenaar te zijn en komt ook als lidmaat voor op de lijst van 1584. Omdat Job Florissen daarop niet meer voor-komt, zal hij waarschijnlijk tussen 1579 en 1584 zijn overleden.

Mr. Frans Barbier, Pieter Simonssen en Jacob Janssen zullen gezamenlijk Maerten Bauwensen aanspreken om te vernemen waarom hij van het Avondmaal is weggebleven. Maerten Bauwensen woonde in de Noordstraat. In 1584 woont hij daar niet meer en ook op de lidmatenlijst van dat jaar komt hij niet meer voor. Ook hij lijkt tus-sen 1579en 1584 te zijn overleden.

Predikant Hubertus Franssen en Jacob Janssen zullen de magistraat aanspreken over al degenen die ongehuwd samenwonen.

 

Op 1 maart zijn met algemene stemmen van de gehele kerk tot ouderlingen verkozen en als zodanig voorgesteldMaerten de Gast en Pieter bartholomeussen.

In de consistorievergadering van 8 maart zijn Maerten de Gast en Pieter Bartholomeussen tot de kerkdienst be-vestigd. Men besluit dat men alle zondagen bijeen zal komen en consistorie houden na de laatste preek, op ver-beurte van vier stuivers, voor zover degene die wegblijft geen geldige reden heeft.

 

Ingevolge een besluit van 15 maart zullen Pieter Bartholomeussen en Jacob Janssen aanspreken Pieternelle op de Westdijk, Leynten Lawe en Janneken Grafdelver en hen vermanen wat beter ter kerke te komen. De beide eerstgenoemde dames zijn verder onbekend maar de laatste is inmiddels berucht om haar losbandig gedrag.

 

Naar aanleiding van het consistoriebesluit van 22 maart zullen Pieter Bartholomeussen en Jacob Janssen van Janneke Grafdelver gaan vernemen of zij enige schuld heeft in verband met de twist die zij heeft met haar buren.

Voor zover zij daadwerkelijk schuld heeft zullen de beide ouderlingen haar verder vermanen

Het blijft nu tot het eind van het jaar betrekkelijk rustig binnen de gereformeerde gemeente in Arnemuiden.

Op 26 april wordt besloten dat Pieter Bartholomeussen en Maerten de Gast onderzoek zullen doen inzake de kwestie van Maerten den Zager. Waar het over gaat is niet bekend. Ook de figuur van Maerten de Zager blijft onduidelijk. In elk geval was hij in 1584 geen lidmaat meer.

Maerten de Gast zal met de predikant Mr. Hubert Franssen rondgaan om de lidmaten aan te spreken voor het Nachtmaal.

 

Ingevolge het besluit van de consistorie van 3 mei zal Maerten de Gast aanspreken Maerten de Zager en hem dagvaarden op woensdag na de preek.

Vervolgens zullen Pieter Bartholomeussen en Jacob Janssen naar Janneken Grafdelver gaan en haar verzoenen met haar buren.

 

Het achttiende Avondmaal in Arnemuiden wordt gehouden op 10 mei.

 

Naar aanleiding van de consistorie van 19 juli zal de predikant Mr. Hubert Franssen de baljuw Simon Rombouts aanspreken en vermanen dat hij acht dient te slaan op degenen die hier ongehuwd samenwonen om zo alle onge-regeldheden weg te nemen.

Mr. Frans Barbier zal (Willem) den Grafdelver en Maerten de zager aanspreken en beiden dagvaarden op zondag voor de consistorie.

 

Op 9 augustus wordt besloten dat Maerten de Zager zal worden afgehouden (van het Avondmaal) totdat hij zijn leven betert. Jacob Janssen en Maerten de Gast zullen de boodschap overbrengen.

 

De 16e augustus wordt voor de negentiende maal het Avondmaal in Arnemuiden gehouden.

 

Op 8 november besluit men dat Jacob Janssen met de predikant Mr. Hubert Franssen zal rondgaan om de lidmaten aan te spreken voor het Nachtmaal.

 

Het twintigste Avondmaal wordt op 15 november gehouden in Arnemuiden.

Besloten wordt dat Pieter Bartholomeussen met Mr. Frans Barbier zullen aanspreken Pauwels Matselaere en hem vermanen dat hij zich zal verzoenen met Frans Temmerman.

Pauwels Matselaere blijft verder onbekend maar Frans de Temmerman is beter bekend als Frans Robbrechts Timmermans die in de Noordstraat woonde en de buurman was van ouderling Pieter Bartholomeussen.

 

Op 13 december wordt besloten dat Jacob Janssen en Mr. Frans Barbier de armenmeesters zullen aanspreken over Andries en andere armen. Zou deze Andries wellicht toch oud-ouderling Andries Cane kunnen zijn?

Vervolgens zullen Jacob Janssen en Pieter Bartholomeussen gaan aanspreken Betjen Jacobs en haar vragen naar de oorzaak waarom zij zo lang niet in de kerk is geweest.

Betjen Jacobs woonde in de Langstraat naast het huis de Drije Claveren. Zij was getrouwd met Huyge Jacobs en heette van zichzelf eigenlijk Betjen Philips. Zij was een van de oudste lidmaten. Zij komt ook voor op de lijst van 1584. Het zal dus wel loos alarm zijn geweest want we lezen verder niets meer over haar.

 

Naar aanleiding van de consistorie van 27 december wordt besloten dat Maerten de Gast en Pieter Bartholo-meussenzullen aanspreken Maryken Dirrix en haar vermanen over sommige gebreken waarvan zij beschuldigd wordt. Dit zal niet de laatste keer blijken te zijn.

 

1580

 

Aan het begin van dit jaar zijn Mr. Frans Barbier en Jacob Janssen teruggetreden als ouderling ten gunste van Pieter Simonssen en Laureijns Strymes.De eerste was al eerder ouderling geweest. Laureijns Strymes was smit en woonde in de Langstraat in het huis de Halve Mane. In 1579 was hij al eens kandidaat gesteld maar werd toen niet gekozen.

 

Op 24 januari wordt in de consistorie besloten dat Pieter Bartholomeussen en Laureijns Strymes naar oud-ouder-ling Cornelis Leynssen zullen gaan om hem te vermanen over het dansen op de bruiloft van May Jans en hem vragen of zijn huisvrouw (Griete) ook heeft gedanst. Tevens wil men weten of Neelken Stevens de Ruijter heeft meegedanst. Steven de Ruijter was geen lidmaat maar zijn vrouw, Magdalena Arents was dit wel.Hun dochter Neelken is waarschijnlijk vanwege dit incident nooit lidmate geworden; haar vader trouwens evenmin

 

Veertien dagen later, op 7 februari, gaan de beide ouderlingen weer naar hun oud-collega om hem aan te zeggen dat hij zich moet verzoenen met degenen die hij geërgerd heeft, in het bijzonder de lidmaten van de kerk. Dit schijnt te zijn gebeurd want we lezen er verder niets meer over.

Laureijns Strymes zal samen met de predikant, Mr. Hubertes Franssen, de lidmaten van de gemeente aanspreken voor het komende Avondmaal.

 

Op 14 februari besluit de kerkeraad dat men Pauwels Matselare zal afhouden van het Avondmaal en hem streng straffen wegens zijn openbare dronkenschap, opdat hij zich zal beteren.

 

Het 21e Avondmaal in Arnemuiden wordt op 21 februari gehouden.

 

Op 7 maart besluit men dat Laureijns Strymes en Pieter Bartholomeussen zullen aanspreken Maye Dirricx en haar vragen hoe de zaken staan met een gedane belofte, waarmee zij zich bezwaard voelt.

Maerten de Gast en Pieter Simonssen zullen Andries de Schrijnwercker aanspreken; waarover is niet bekend.

Pieter Batholomeussen en Laureijns Strymes zullen Pauwels Matselare en Grietken Rams dagvaarden voor zondag na de middag.

 

Op 28 maart krijgt Pauwels Matselare er flink van langs in de consistorie. Hij wordt vermaand over zijn open-bare dronkenschap. Hij bekent zijn schuld en belooft beterschap. De Kerkeraadsleden besluiten dat zij hem goed in de gaten zullen houden en bezien of hij van harte boetvaardig is, voordat men hem oplegt zijn schuld in het openbaar te bekennen.

 

Free Gerrits zal ingevolge een besluit van 24 april worden gedagvaard voor de consistorie door Pieter Bartholomeussen en Pieter Simonssen voor aanstaande zondag. Tevens zullen de beide ouderlingen Digne Stoffels aanspreken om te vernemen of Free al met haar is verzoend.

 

Omdat Free Gerrits niet verschenen is op de dagvaarding, besluit de consistorie op 1 mei dat Maerten de Gast en Laureijns Strymes haar nogmaals zullen aanspreken en dagvaarden voor aanstaande zondag.

Pieter Bartholomeussen en Maerten de Gast zullen Pauwels Matselare aanspreken en hem voor deze keer van het Avondmaal afhouden, opdat hij zijn leven betere.

Pieter Bartholomeussen en Laureijns Strymes zullen de zaken afhandelen met Maye Dirricx, welke tevoren in de consistorie zijn besloten. Het blijft een vage kwestie.

Pieter Simonssen zal met Mr. Hubertus Franssen omgaan en de lidmaten aanspreken voor het Nachtmaal.

 

Op 8 mei wordt besloten dat Maerten de Gast met Laureijns Strymes naar Free Gerrits en Digne Stoffels zal gaan om de beide dames te vermanen en te verzoenen.

 

Het 22e Nachtmaal wordt op 15 mei in alle rust gehouden in Arnemuiden.

 

Eerst op 17 juli moet de kerkeraad weer in aktie komen. Men besluit dan dat Mr. Hubrecht Franssen en Pieter Simonssen gezamenlijk Aelbreght van de Graft zullen aanspreken en hem vermanen over de zaken waaraan hij zich vergrepen heeft. Deze Aelbreght van de Graft was een van de notabelen van Arnemuiden. Hij was eigenaar van de Oostlijnbaan en woonde in het huis De Keijser in de Langstraat.

Pieter Simonssen en Maerten de Gast zullen naar de magistraat gaan en hem dringend verzoeken dat het stads-bestuur de kerk voor de winter zal repareren.

 

Op 31 juli besluit men dat Maerten de Gast en Pieter Simonssen samen Maerten de Zager zullen aanspreken om hem te vragen naar de stand van zaken en in het bijzonder naar hetgeen dat hij bij de lombard heeft staan,en dit op te geven aan de armenmeesters, opdat hij dan geholpen kan worden.

 

Naar aanleiding van een besluit van 7 augustus zal Pieter Bartholomeussen naar Pauwels Matselare gaan en hem samen met Frans de Nagelmaker voor zondag dagvaarden in de consistorie. Frans de Nagelmaker woonde in de Noordstraat in het huis De Groote Lanteern.

Maerten de Gast zal Maerten de Zager aanspreken en hem aanzeggen dat hij nog voor deze keer zal worden af-gehouden van het Avondmaal.

Maerten de gast en Laureijns Strymes zullen de zaak tussen hun collega-ouderling Pieter Simonssen en oud-ou-derling Jacob janssen behandelen en de kwestie aan hen voorleggen.

 

Op 14 augustus besluit men dat Pieter Bartholomeussen met de predikant,mr. Hubert Franssen, zullen rondgaan bij de lidmaten en hen aan te spreken voor het Avondmaal.

 

Het 23e Avondmaal wordt op 21 augustus gehouden.

Bij deze gelegenheid zijn Pieter Simonssen en Jacob Janssen in de consistorie tot een akkoord gekomen ten aanzien van de kwestie, welke tussen hen was gerezen.

 

Eerst op 17 oktober komt de kerkeraad weer bijeen.

Men besluit dat Laureijns Strynes samen met Pieter Simonssen naar Anthonis de Cuyper zullen gaan om hem te vragen hoe het staat met de weduwe waar hij mee samenwoont. Later blijkt deze kuiper nog wel meer gebreken te bezitten.

 

Op 6 november besluit men dat Pieter Bartholomeussen en Laureijns Strymes naar de burgemeesters en de baljuw zullen gaan om te spreken over een tweede predikant naast Mr. Hubert Franssen.

Mr. Hubert Frannsen en Maerten de gast zullen de lidmaten aanspreken voor het Avondmaal.

 

Het 24e Avondmaal wordt op 20 november gehouden.

 

Omdat Free Gerrits niet bij het Avondmaal aanwezig is geweest, wordt op 27 november besloten dat Pieter Bartholomeussen haar zal gaan vragen wat de reden daarvan was.

Pieter Simonssen zal aan Aelbreght van der Graft vragen waarom hij van het Avondmaal weggebleven is.

 

Ten slotte wordt op 4 december besloten dat Pieter Simonssen aan Truytjen op ’t Oostende zal vragen waarom zij niet op het Avondmaal aanwezig is geweest.

 

1581

 

Op 21 januari zijn Govert Hendrycsen en Jacob Janssen tot ouderling verkozen en als zodanig op 28 januari in hun dienst bevestigd. Beiden waren al eerder ouderling geweest. Zij kwamen in de plaats van Maerten de Gast en Pieter Bartholomeussen.

 

De consistorievergadering van 5 februari bevat een volle agenda.

Allereerst zal Anthuenis de Cuyper worden aangesproken door Pieter Simonsen en Laureyns Strijmes om hem te dagvaarden en te verschijnen voor de consistorie op aanstaande woensdag 8 februari.

Pieter Simonsen en Jacob Janssen zullen Dignes Stoffels aanspreken en haar vermanen over sommige zaken waaraan zij zich heeft vergrepen. Dignes was kennelijk een vrouw die snel met haar mond en handen klaar stond.

Laureyns Strijmes zal Maerten de Houtzager aanspreken en hem dagvaarden voor de volgende zondag. Zie ook 31 juli en 7 augustus 1580. Zijn zaak kan worden afgerond en hij wordt weer toegelaten tot het Avondmaal.

Jacob Janssen en Govert Heindrycsen zullen Magdelena Bayaerts c.s.aanspreken alsmede Aeltjen, de vrouw van Claes Jonker stadsbode om te horen wat voor problemen er aan beide zijden bestaan. Tevens zullen zij Aeltjen en Claes vermanen dat zij te slap zijn om naar Gods Woord te luisteren. De beide ouderlingen zullen uitvoerig verslag aan de consistorie uitbrengen.

Opvallend is dat alle aangesprokenen, met uitzondering van Magdelene Bayaerts, niet (meer) voorkomen op de lidmatenlijst van 1584. Pikant detail is, dat Magdelene Bayaerts woonde in de Langstraat in het huis de Halve Mane, dat eigendom was van ouderling Laureyns Strijmes. Over sociale controle gesproken……

Ten slotte wordt nog besloten dat Jacob Janssen samen met Mr. Hubertus Franssen de lidmaten van de kerk zullen aanspreken voor het komende Avondmaal.

 

Op de consistorie van 8 februari wordt besloten dat Pieter Simonsen met Jacob Janssen naar Dignes Stoffels zal gaan om haar te vermanen en te trachten zich te verzoenen met haar tegenpartij. Doet zij dat niet, dan zal zij van het komende Avondmaal worden afgehouden.

Tevens wordt besloten dat Jacob Janssen en Govert Heindrycsen wederom naar Magdelene Bayaerts zullen gaan en er bij haar op aandringen dat zij zich zal verzoenen met het volk dat boven haar woont. Doet zij dat niet, dan zal ook zij van hetkomende Avondmaal worden afgehouden.

 

Het 25ste Avondmaal te Arnemuiden wordt gehouden op 19 februari.

 

Hoewel hij opgeroepen was voor 8 februari, verschijnt op 9 april eindelijk Anthonis Bertram Cuyper voor de consistorie. Hij was vermaand wegens dronkenschap en andere ongeschiktheden, waarmee hij de gemeente had geërgerd. Hij heeft zijn schuld bekend en heeft beloofd dat hij zich voortaan ordentelijk zal gedragen. Hij zal later echter wederom op het matje moeten komen.

Adriaen Lixcken zal door Jacob Janssen en Laureyns Strijmes worden aangesproken om te vernemen hoe de zaken staan met degene waarmee hij volgens zeggen heeft gevochten op het Bergsche Hooft.

Adriaen Cornelissen, bijgenaamd ’t Lixcken, woonde in de Noordstraat naast de wal.

 

Op 23 april besluit de consistorie dat Jacob Janssen en Lauryns Strijmes wederom Adriaen Lixcken zullen aanspreken en hem vanwege de broeders zullen opleggen dat hij zich zal verzoenen met zijn tegenpartij en ook met al degenen die hij in deze kwestie geërgerd heeft.

Govert (Heyndrycsen) Smit en Jacob Janssen worden er op uit gestuurd om te gaan praten met Lucas de Cleermaker en Jannetjen, de huisvrouw van Daen de Timmerman. Zij moeten van hen vernemen wat er nu eigenlijk aan de hand was inzake de twist tussen Dignes Stoffels en Moy Lys. Aangezien Daniel Lenaert Temmerman in de Nieuwstraat woonde, zal het voorval zich ook wel in die straat hebben voorgedaan.

 

Jacob Janssen en Laureyns Strijmes gaan op 6 mei Dignes Stoffels aanspreken om haar met haar tegenpartij (Moy Lys) te verzoenen. Zo niet, dan zal ze van het Avondmaal moeten wegblijven.

Tevens gaan Jacob Janssen en Laureyns Strijmes weer naar Adraen Lixcken om hem op te leggen dat hij zich zal verzoenen met zijn tegenpartij en dat hij aanstaande zondag zal verschijnen in de consistorie.

Anthonis Bertram Cuyper krijgt bezoek van Govert Heindrycsen en Pieter Simonsen die hem komen vertellen dat het de broeders goed dunkt dat hij voor deze keer wegblijft van het Avondmaal.

 

Laureyns Strijmes en Pieter Simonsen gaan aan de soldaat, die achter Cornelis van Bentem woont, vragen of hij iets weet van de soldaat die in het huis ’t Wapen van Portugael (in de Langstraat) ingekwartierd ligt.

Jacob Janssen en Pieter Simonsen zullen Magdelena Bayaerts en Aeltjen, de vrouw van Claes Joncker aanspreken en met elkaar verzoenen.

Govert Hendrycsen zal samen met Mr. Hubert Franssen de lidmaten aanspreken voor het Avondmaal.

Omdat May Dirrix veel opspraak heeft verwekt, zullen Pieter Simonsen en Govert Heindrycsen haar gaan zeggen dat zij van het Avondmaal wordt afgehouden.

Jacob Janssen en Laureyns Strijmes zullen het geschil tussen Gerrit de Backer en Jan Simonssen proberen op te lossen. Zo dit niet lukt, dan zullen beiden van het Avonmaal worden afgehouden. Deze verzoeningspoging is helaas niet geslaagd.

 

Op 21 mei is voor de 26ste keer het Avonmaal gehouden te Arnemuiden.

 

Na een rustige zomer moet de consistorie op 6 augustus weer handelend optreden.

Laureyns Strijmes en Jacob Janssen gaan Truytjen op het Oostende weer eens bezoeken om van haar te verne-men welke bezwaren zij heeft omdat zij al zo lang niet meer in de kerk is geweest (zie ook 4 december 1580).

Jacob Janssen en Pieter Simonsen zullen Jan de Clerc opzoeken en hem vragen om welke bezwaren hij van het Avondmaal is weggebleven. Jan (Claessen) de Clerc was timmerman en woonde in het huis Sint Sebastiaen in de Langstraat. Hij was afkomstig uit Diksmuide.

Pieter Simonsen en Mr. Hubert Franssen zullen omgaan en de lidmaten aanspreken voor het Avondmaal.

Jacob Janssen en Laureyns Strijmes gaan wederom naar Jan Simons en Gerrit de Backer om hen te vermanen tot verzoening of anders weg te blijven van het Avondmaal.

 

Pieter Simonsen en Laureyns Strijmes gaan Magdalena in de Witte Yngel op de Westdijk bezoeken om te vernemen of zij met haar zwager is verzoend. Zij wordt voor deze keer van het Avondmaal afgehouden vanwege de ergernis als gevolg van de twist.

Vervolgens gaan de beide ouderlingen naar de huisvrouw van Jacob Joosten in het huis Mechelen op de Westdijk om haar te onderhouden over de ongeschikte woorden die zij tot haar man gesproken heeft, waardoor de twist in huis gekomen is. Zij wordt van het Avondmaal afgehouden totdat ze weer behoorlijk huishoudt.

Op de lidmatenlijst van 1584 komen beiden niet (meer) voor. Kennelijk zijn zij uit Arnemuiden vertrokken want het huis Mechelen heeft in 1584 een andere eigenaar.

Pieter Simonsen gaat naar Anthonis Bertram Cuyper om te vernemen hoe hij huishoudt met zijn vrouw. Voor deze keer zal hij nog worden afgehouden van het Avondmaal.

 

Op 16 september besluit de consistorie dat Jacob Janssen en Govert (Heindryx) Smit naar Claes Joncker, stadbode, zullen gaan en hem vermanen over de zottigheid en ongestichtheid die hij heeft uitgehaald toen er een toneelstuk werd opgevoerd. Hij wordt voor deze keer van het Avondmaal afgehouden.

 

Hoewel niet vermeld in de notulen, zal waarschijnlijk op 23 september het 27ste Avondmaal zijn gehouden.

 

Op 15 oktober wordt besloten dat Govert Heindryx met Mr. Hubert Franssen naar de classis zullen gaan en daar gewag maken van de spelen van de Rederijkerskamer en vragen hoe men daar over denkt.

 

In de consistorie van 24 november besluit men dat mr. Hubert Franssen met de magistraat zal overleggen inzake het luiden van de klok bij begrafenissen en hem verzoeken dat niet meer te doen. Zo niet, dan zal hij verklaren dat zulks gedaan en ingevoerd wordt tegen wil en dank van de kerkeraad.

Laureyns Strijmes zal met Mr. Hubert Franssen omgaan en de lidmaten aanspreken voor het Nachtmaal.

Pieter Simonsen zal Anthonis Bertram Cuyper aanspreken en dagvaarden voor 10 december voor de consistorie.

Hem zal worden gevraagd hoe hij met zijn huisvrouw huishoudt en hem weer tot het Avondmaal toelaten.

Jan Simonsen en Gerart de Backer zullen zich met elkaar verzoenen of anders wegblijven van het Avondmaal.

Laureyns Strijmes en Jacob Janssen zullen met hen hierover spreken. Van Jan Simonsen lezen we verder niets meer maar met Gerart de Backer is de consistorie nog niet klaar.

 

Op 17 december is voor de 28ste keer het Avondmaal gehouden te Arnemuiden.

 

1582

 

Op 7 januari besluit de consistorie Laureyns Strijmes op pad te sturen om Neeltien Gillis te dagvaarden voor de komende zondag na de preek .Veertien dagen later besluit men dat zij tijdens de proefpreek haar schuld zal bekennen, zoals zij inmiddels ook al voor de consistorie heeft gedaan. De dominee zal vanaf de preekstoel haar fouten vermelden zonder haar naam te noemen. Aldus wordt zij weer met de gemeente verzoend. Het betreft hier Neeltje Gillis de naaister, die in de langstraat woonde in het huis ’t Witte Cruyse.

 

Pas op 11 maart is de volgende vergadering. Hierin besluit men dat Govert (Heindricx) de smid samen met de predikant (Mr. Hubrecht Franssen) zal omgaan en de lidmaten van de kerk zal aanspreken voor het nachtmaal.

 

Claes (Jonker) de stadsbode wordt op last van de kerkeraad van het avondmaal afgehouden door Pieter Simonssen en Govert (Heindricx) de slotenmaker. De reden hiervoor was dat hij “om seker oorsaken ende misnoughen” de gemeente “ontstightet” had. Hij schijnt in die tijd de bonte hond van Arnemuiden te zijn geweest.

Zie ook 16 september 1581

 

Op 18 maart wordt voor de 29e keer het avondmaal te Arnemuiden gehouden.

 

Tijdens de consistorie van 15 april blijkt het weer mis te zijn met Neelken (Gillissen) Naijster. Zie ook 7 januari.

Zij zal door Govert Heindrijcsen worden gedagvaard om de volgende zondag voor de kerkeraad te verschijnen om datgene te verantwoorden wat zij heeft tegen de huisvrouw van (ouderling) Jacob Janssen.

Laureijns Strijmes en Jacob Janssen zullen Anthonis Beertram aanspreken over “sommige ergernissen”, die hij zou hebben aangericht. Zie ook augustus/september 1581.

 

Op 22 april zijn met algemene stemmen verkozen en voor de gehele gemeente tot ouderlingen bevestigd Corne-lis Leijnssen en Jan Janssen Saligant De eerste was reeds meerder malen ouderling geweest. De laatste trad voor het eerst als ouderling aan. Hij was bakker en woonde in de Langstraat in het huis De Sonne, dat eigendom was van ouderling Pieter Simonssen Deze beide ouderlingen kwamen in de plaats van Pieter Simonssen en Laureijns Strijmes.

Voor de zoveelste keer neemt men het besluit dat ieder lid het werk zal uitvoeren dat hem door de consistorie wordt opgedragen binnen de daarvoor gestelde tijd. Op overtreding staat een boete van twee stuivers.

 

Naar aanleiding van de consistorie van 6 mei gaan Mr. Hubreght Franssen en Govert (Heindricx) Slotenmaker gezamenlijk Leuntje inde Rave aanspreken en haar bevragen inzake de kwestie met Madeleentje.

Het is onduidelijk wie deze dames zijn. Wellicht had het iets te maken met de zaak van 5 februari 1581.

 

Op 20 mei wordt in de consistorie besloten dat de predikant (Mr. Hubrecht Franssen) met Jacob Janssen zullen aanspreken Taneken Jongedircx om van haar te vernemen inzake de kwestie van Gerrit de Backer en zijn dienst-maagd. Daarna zullen zij dat op de volgende consistorievergadering bespreken.

Tanneke Jongedircx was de vroedvrouw van Arnemuiden. Zij woonde in de Langstraat en komt op de lidmaten-lijst van 1584 als zesde ingeschrevene voor.

 

Vervolgens wordt op 27 mei besloten dat de predikant met Govert Heindrijcs naar Gerrit de Backer zullen gaan om hem aan te spreken en hem vermanen tot openbare schuldbekentenis. Als hij dat niet doet, zal men hem van het avondmaal afhouden tot dat hij zijn beterschap zal hebben bewezen. Gerrit de Backer vindt het kennelijk wel best; op de lidmatenlijst van 1584 komt hij niet (meer) voor en we horen ook verder niets meer over hem.

 

Op 3 juni wordt besloten dat Anthonis Bertram (Cuyper) zal wegblijven van het avondmaal totdat hij zelf tot inkeer komt. Jacob Janssen en Jan Salagant zullen hem dit mededelen.

Tevens besluit men dat de predikant met Jacob Janssen zullen omgaan en de lidmaten aanspreken voor het avondmaal.

 

Het avondmaal wordt op 17 juni voor de dertigste keer gehouden in Arnemuiden

 

In de consistorie van 22 juli wordt besloten dat Cornelis Leijnssen en Jacob Janssen zullen aanspreken Trijn Thijss. Zij zullen haar vermanen dat ze zal trouwen met de gezel waar zij bij woont.

 

Op 28 juli besluit men dat Jan Salagant naar Janneke Grafdelvers zal gaan om haar te vragen waarom zij zo weinig in de kerk komt. Het antwoord is niet erg duidelijk.

Maar op 5 augustus besluit men dat Jan Salagant, nu samen met Cornelis Leijnssen, wederom Janneken Grafdel-vers gaat bezoeken om haar te vermanen dat ze er slecht aan gedaan heeft om voor “sulck een oorsake” van het gehoor van het Goddelijk Woord weg te blijven.

 

Op de consistorievergadering van 2 september wordt besloten dat de predikant samen met Cornelis Leijnssen de lidmaten zullen aanspreken voor het avondmaal.

Tevens besluit men dat Neelken Gillis zich met de gemeente zal verzoenen ingevolge de vorm en het besluit van de classis, gehouden te Domburg anno 1582.

 

Trijn Thijss wordt bij besluit van de consistorie van 9 september afgehouden van het avondmaal. Zij wilde waar-schijnlijk niet op bevel trouwen. Ook op de lidmatenlijst van 1584 ontbreekt zij.

 

De 16e september is het avondmaal voor de 31e keer gehouden binnen Arnemuiden.

 

Op 30 september wordt besloten dat Jacob Janssen en Govert Heindrijcs zullen aanspreken mr. Jan Bogaert en Maerten de Zager.

Mr. Jan Bogaert woonde in de Langstraat in het huis de Fonteyne.

Maerten de Zager kennen we inmiddels als iemand die voortdurend op zwart zaad zat (zie 1580)

 

Volgens een besluit van de consistorie in oktober/november zullen Cornelis Leijnssen en Jan Salagant gaan aanspreken Beerken Alberts vrouw om te vernemen wat voor woorden zij heeft gehad met Digne Stoffels. Daarna zal men naar bevinding van zaken verder handelen.

Beerken was vermoedelijk de vrouw van Albert Gerritsen uit de Langstraat.

Digne Stoffels kennen we inmiddels (zie 1580 en 1581) als een notoire ruziezoekster.

 

Op 1 december wordt de laatste vergadering van dit jaar gehouden.

Govert Heindrijcs en Jacob Janssen worden op pad gestuurd om (mr. Jan) Bogaert en Maerten de Zager te vermanen tot verzoening. Anders zullen zij niet tot het avondmaal worden toegelaten.

 

Men besluit nog een poging te wagen om Beerken (Alberts vrouw ) en Dignes Stoffels met elkaar te verzoenen.

Cornelis Leijnssen en Jan Salagant worden met dit (onmogelijke) karwei opgezadeld. We lezen in de notulen niet hoe dit is afgelopen. We weten slechts dat beide kemphennetjes niet (meer) voorkomen op de lidmatenlijst van 1584.

 

Ten slotte wordt nog besloten dat de predikant samen met Jan Salagant de lidmaten zullen aanspreken voor het nachtmaal.

 

Het 32e avondmaal wordt op 16 december te Arnemuiden gehouden.

 

1583

 

De eerste vergadering van de kerkeraad wordt dit jaar pas op 20 februari gehouden.

Overigens valt het op dat er in dit jaar minder wordt vergaderd, minder besluiten worden genomen en de verslaglegging een stuk summierder is geworden.

Men besluit dat de predikant (Mr. Hubrecht Franssen) en Cornelis Leijnssen naar Cornelis Adriaenssen (Licxken) zullen gaan om hem aan te spreken en te vermanen “van dingen daer hij in te vermanen is”.

Cornelis woonde in de Noordstraat bij zijn vader (zie 9 en 23 april 1581) en had kennelijk een aartje naar zijn vaartje.

 

Op 6 maart wordt besloten dat de predikant en Cornelis Leijnssen naar Jan de Clerck zullen gaan om hem aan te spreken. Waarom men Jan wilde spreken blijft onbekend. Zie echter ook 6 augustus 1581.

 

Govert Heijndrijcs zal samen met de predikant de lidmaten aanspreken voor het avondmaal.

Tevens besluit men dat men Aelken, de vrouw van Claes (Jonker) de stadbode, zal afhouden van het avondmaal “om zeker redenen ende oorsaken”. Het zal wel te maken hebben gehad met een van haar vele ruzies (zie 1581).

Ook Jan Hemskercke zal men afhouden van het avondmaal vanwege zijn dronkenschap en andere fouten. Jan woonde in de Nieuwstraat en was gehuwd met Elizabeth Wullems.

 

De 20e maart is voor de 33e keer het avondmaal gehouden in Arnemuiden.

 

Na een rustig voorjaar worden op 1 mei mr. Frans Philipssen Barbier en Laureijns Strijmes tot ouderling verko-zen en bevestigd. Beiden waren al eerder ouderling geweest. Zij traden in de plaats van Govert Heijndrijcs en Jacob Janssen.

 

Op 8 mei wordt besloten dat Cornelis Adriaenssen (Licxken) voor de aanstaande zondag zal worden gedagvaard voor de consistorie door Cornelis Leijnssen.

 

In de consistorie van 15 mei wordt vervolgens besloten dat Cornelis Adriaenssen (Licxken) wederom zal worden opgeroepen te verschijnen voor de kerkeraad. Hij is deze keer weggebleven met een smoesje. Jan Saligant zal voor de tweede oproep zorgen.

 

Op 22 mei verschijnt Cornelis (Adriaenssen) Licxken uiteindelijk voor de leden van de kerkeraad. Hij heeft te-genover hen zijn schuld bekend en beterschap beloofd. Voorts onderwerpt hij zich aan de discipline van de kerk.

 

In de consistorie van 8 juni wordt besloten dat Cornelis Leijnssen en de predikant de lidmaten zullen aanspreken voor het avondmaal.

 

Op 12 juni besluit de consistorie dat Cornelis Adriaenssen (Licxken) zal toegelaten worden tot het avondmaal wanneer hij eerst in het openbaar zijn schuldbekentenis zal hebben gedaan op de manier en volgens de regels, welke hier tot nog toe gehouden zijn.

 

De 19e juni wordt het avondmaal voor de 34e keer gehouden in Arnemuiden.

 

Op 2 juli besluit men dat Cornelis Leijnssen en Jan Saligant zullen aanspreken Willem Grafdelver en zijn vrouw om hen te vragen waarom zij niet op het avondmaal zijn geweest.

Tevens besluit men dat de ouderlingen en de predikant vanaf zondag 3 juli 1583 elke zondag ieder een stuiver zullen inbrengen. Deze bijdrage is bedoeld om de kosten van de classis te ondersteunen.

Voorts neemt men het besluit dat de predikant, samen met een van de ouderlingen, gehouden zijn altijd in de classis te verschijnen op kosten van de kerkgemeenschap.

 

Na een buitengewoon rustige zomer vergadert de consistorie eerst weer op 4 september.

Hierin wordt besloten dat Cornelis Leijnssen zal dagvaarden Jan Kersten en Adriaen Licxken voor de consistorie van aanstaande zondag. Jan Kersten woonde in de Papenstraat; Adriaen Licxken woonde in de Noordstraat.

Of ze ook daadwerkelijk zijn verschenen is in de notulen niet terug te vinden; waarschijnlijk viel het allemaal wel mee

Tevens besluit men dat mr. Frans Barbier voor de aanstaande zondag Jan Hemskercke zal dagvaarden.

 

Op de consistorie van 11 september besluit men dat (Jan) Hemskercke voor deze keer van het avondmaal zal worden afgehouden. Tevens vermaant men hem dat hij zich tot de tijd van het volgende avondmaal goed zal gedragen

De predikant zal samen met mr. Frans Barbier omgaan en de lidmaten aanspreken voor het avondmaal.

Ten slotte wordt besloten dat men Maijken Dirrix voor aanstaande woensdag zal dagvaarden voor de consistorie en haar voortaan weer tot het avondmaal toelaten (zie ook mei 1581).

 

De 25e september is voor de 35e keer het avondmaal gehouden te Arnemuiden.

 

Vervolgens blijft het tot 18 december rustig in de kerkeraad.

Kennelijk heeft men het veel te druk met de overbelasting van de predikant Mr. Hubrecht Franssen.

Men besluit op deze vergadering dat de predikant en Jan Janssen (Saligant) naar de classis te Middelburg zullen gaan om aldaar predikant Gabriel te beroepen als tweede dienaar binnen Arnemuiden. Mocht dat niet lukken, dan zou men tijdelijk de vakant kunnen aannemen uit Vlissingen. (Deze laatste zin is doorgehaald).

 

De nood is bij de kerkeraad zeer hoog.

Op een buitengewone vergadering van 26 december wordt een dramatisch besluit genomen, hetwelk de komende twee jaren tot veel commotie, ellende en verdriet zal leiden.

Hieronder volgt de letterlijke tekst van de benoeming van Thomas Bruskens tot 2e predikant te Arnemuiden.

 

Den 26 decembris anno 1583

Is Thomas Bruskens, dienaer des Goddelijcken worts, soe vanden kercken raet ende de ghemeijnte als vander overheijt absolutelijck tot den tweeden dienaer ende predicant binnen der stadt van Arnemuiden aenghenomen, soe dat hij die selve niet verlaeten en mach sonder wettelijcke oorsaecke, noch de ghemeijnte hem ontslaen ten sij dat sijn persoon daer, met sijn leeven ende met sijnen dienst ontstichtede. Alsdan heeft den voornoemden Thomas belooft niet te verwachten dat hij soude ontslaghen worden, maer selve sijn oorloft te begheeren ende te vertrecken.Ende dit alles met advijs des classis.

Orconde van dien hebbe ick dit met mijner handt gheschreven.

 

Was getekend:

 

Hubreght Franssen predicant

Frans Philipssen

Coernelis Leijnsen

Jan Janssen Salijgant

Lauvereins Strijmes

Subcategorieën

Follow Me on Pinterest
Latest Pins:

Vertalen-Translate

English French German

Bezoekers

Vandaag8
Week114
Maand475
Totaal sinds mei 201164578

Inloggen-leden



Inloggen