Artikelen Bronnen | Table | Page 23
Welkom Arnehistorie

ZA Gemeente Arnemuiden Invent.nr. 161:

Diversche Placaeten ende Verboden van de Magistraet deser Stadt beginnende 1574 tot 1586.

 

Publicatie over "oorsaecke" van de verminderde aanvoer van "sout van westen" - 29 april 1581

"Alsoe by Dagelycxsche Experientie bevonden wordt/dat de schipvaart van de hollantsche hulcken commende geladen met sout van westen zeer vermindert ende van hier naer hollant vervrempt/tot groote achterdeel van der ende alle Inwoonende burgeren/ende dat door saecke van dien wel eensdeels hercompt/dat de schippers ende reeders der selver schepen huerl(ieder)sout dat sy begeren innewaerts te schepen niet zoe gevouchgel(ick) oft tamelicken prijse en connen doen vervoeren/als sy voor de laeste troublen wel deden/deurdien ettlicke schippers van smalle schepen wesende intgildevan de schippers alhier het recht van voorladinghe ende afflegginghe strictelicke ende pecyselickee voorstaen ende poogen te gebruycken/doende daerdeur den anderen schipperen die tselve sout tot minderen pryse wel souden begeeren te voeren dat zyl(ieden)groote hinderinge ende beletten/ al ist oock zulcx dat zyl(ieden) genen sin en hebben om eenigh sout in te nemen/ ende voor den geordineerden prijs te voeren/practiserende by sulcken middle om vrij gelagen ende oock gelt sonder aerbeyt in de buerse te crygen/

Alles tot quade cosequentie ende buyten de goede meyninge van de Overicheyt ende insunderheyt van Bailliu+B+S en Raiden dess stadt/zoe eyst dat omdaer in te remedieren tot voorderinge ende proffyte van der Stadt ende tgansche corpus ende gemeynte der zelver/ B+B+S+Raiden voorn vuyt crachte van dauthoriteyt aen henl.gereserveert ende anderssins henl.competeren/by advise van eenighe notabele vuyt tcorpus van de ende schippers gilde geordonneert enz. dat geene schippers onder tpetext van tvoorgeroerde previligie ende vryheden van schippersgilde voortaen en sullen moegen gebruycken trecht van voorladinge oft afflegginge op plaetsen oft havenen daer geen guede schepen en commen oft mogen zeyllen/by soe verre andre onvrije schippers volveerdich zyn te betaelen het gewoonl(icke) recht van tgilde ende den armen/ende dat de magistraeten ende regeerders van de stadt of steden daer de zelve onvrije schippers resideren gelycke vrijdom den schipperen dess stede by behoorl(icke) brieven ende bescheet verleent sullen hebben ende paiselyck laeten gebruycken ende dit alles zonder preiudicie van vryheden ende previlegien van de schippers gilde alhier ende by provisie ende ter tyt toe by experientie oft andere oorsaecke daer toe moverende by B+B+S+R anderss geordonneert souden mogen wesenwaer toe zyl(ieden) aen hem gereserveert hebben ende reserveren mits desen volcommen ende vryen macht ende authoriteyt//.

Ghepubliceert opden XXIX en April XVcLXXXItich

N.B. Aan het begin van de Teelt (seizoen) op het moment dat de zoutketen weer met het raffineren van het grove zout een aanvang namen.

Het stadsbestuur was van mening dat een belangrijke oorzaak van de verminderde aanvoer van zout gelegen was in het feit dat de "guede" (grote) schepen niet naar Arnemuiden kwamen omdat de vrachtprijs niet hoog genoeg lag. De vrachtprijs moest hoog liggen aangezien de schippers vaak lang op een retourvracht moesten wachten, of in ballast moesten wegvaren, anders werd er verlies geleden.

Het was n.l. zo dat de Arnemuidse schippers als vrije schippers, behorende tot het schippersgilde van Arnemuiden, het recht van "voorladinghe ende afflegginghe" bezaten, waar ze niet van wensten af te wijken. Deze schippers pikten dank zij dit privilege bijna alle vrachten voor de neus van de "vremde" schippers weg. Bovendien hadden ze vaak "smalle" schepen en konden zonder gebruik te moeten maken van "heuden" of lichters tot op de sate bij de zoutketen komen.  Dat de toegang tot de zoutketen langzamerhand dichtslibde is ook een oorzaak.

Echter, de ware oorzaken liggen bij het feit dat de zoutschepen vanaf de jaren zeventig en tachtig bijna al het zout direct naar Holland en de Oostzee brachten. Er was veel zout voor het inleggen van haring nodig; maar de haringscholen trokken steeds verder naar het noorden. Daar profiteerden de zoutketen van Hoorn, Enkhuizen, Alkmaar enz. van.

Bovendien waren de wateren van het "Zeeuws Deltagebied" erg onveilig door oorlogshandelingen en kaapvaart en kozen de schippers voor veiligheid (Safety first).

Daarom bleven de pogingen van het stadsbestuur om het recht van "voorladinghe" te versoepelen in eendrachtige samenwerking met andere handelssteden b.v. in Holland, zonder succes.

Zie hiervoor ook`: Victor Enthoven: ZEELAND en de opkomst van de Republiek

Handel en strijd in de Scheldedelta c.1550-1621, blz. 82 t/m 85 en tabel 3.2.

In het jaar 1582 kwamen er slechts 52 Franse schepen met zout naar Arnemuiden. 

Reactie (0) Hits: 1125

 

 

ZA Inventaris Gemeente Arnemuiden nr. 1019

Zeeuws ArchiefInventaris van de Archieven van de gemeente Arnemuiden

Register van verordeningen op de ambachtsgilden inventarisnr. 1019

Ordonnantie rakende het Arbeijders Gilde wegens de Panneringe der stadt Arnemuijden beraamt en beslooten bij de gemeene pannelieden met Approbatie van mijn Heeren Balliu Burgemrs Schepenen ende Raden der voornoemde stadt Arnemuiden

Art 1

Inde eersten hebben geordonneert en gestatueertordonneren en statueren bij desen dat niemantonder die neeringe sal mogen wercken tenzij hij eerstende alvooren bij Deken ende beleedersvande panneringe aengenomen ende daar toe geauthorijseertofte vrij gemaakt sal zijn ende dat dieselve Deken ende beleedersint aennemen van dien goede discretie gebruijcken sullen soowel op de bequaamheijt vande Arbeijders in het feijt van Arbeijden als oock op de goedename en fame der selve

2

Item dat den Arbeijder in soodanig aannemen ende vrijmaken, ende aleer hij sijne vrijdigheid te sullen mogen gebruijken gehouden sal zijn belofte te doen van Deken ende beleeders van de panneringe gehoorsaam te sijn Ende hem d’Ordonnantie op den Arbeijt gemaakt ende nog te maken te onderhouden ende in ’t werken daar naar te reguleren.

3

Itemalle Arbeijders die geadmitteert en aengenomen sullen werden sullen gehouden zijn te betalen voor haar bienvenu aen hare medearbeijders een en een halve tonne Bier sonder meer en bovendientwee schellingen vls voor den Armen

4

Item dat oock alle vrije Arbeijdersjaarlijckx in Handen van deken en beleedersvan de panneringe deseordonnantie ende die nog bij Authorisatievan Collegie gemaakt sal werden beloven sullen dese vast en onverbrekelijck te onderhouden ende ingevalleDeken ende Beleedersmet dengenen die sij daar over Roepen sullen bevinden ijemandtniet nutofte bequame te wesenom vrij soudt wercker te blijven sullen die alsdan mogen oorloft geven ende een ander in sijn plaatse stellensonder daar van eenige Reden te geven als sijluijden van gelijcken sullen mogen doen ter respecte van alle Arbeijders die eenigeMuijterie ofte beroerten onder d’andere Arbeijders gerochtofte oock die tot arbeijden ende onderhouden der Ordonnantie onwillich mogten gemaakt werden //

5

Item dat alle vrije Arbeijders voorschrevenvan nu voortaan sullen gehouden zijn alle dagedes morgens vroech hun met haar gereetschapte laten vinden bij het meters Huijsken ende daar hare dobbelinge te verwagten van het Werck daar inne sij sullen mogen vallen t’zij turff, groff ofte wit soudt ende vandaar niet scheijden voor alle het werck dat dan onder de keete sal wesen, gemaectsal sijn soo wel van Turff groff als van wit soudt op pene dat soo wie hemselve tijd bij het metershuijsken niet en sal hebben laten vinden dien geheelen dag geen dobbelinge sal hebben oft ware datter gebreck van volck ware

6

Item sullen daarenboven de voorseijde Arbeijders nog gehouden zijn tot allen tijden bij den bode uijt bevel vanden Deken en beleeders ofte ijemant vande neeringe ontboden sijnde onder de keeten te komen om aldaar te dobbelen naar alsulcken werck tzij van wit soudt groff zoutt ofte Turff als aldaar t’werck sal zijn: op pene dat soo wie daar inne gebrekich bevonden sal werden in agt dagen daar naar onder die neeringe niet en sal mogen wercken ende die in weijgeringe is naar Turff ofte groff soudt te dobbelen en sal geen Dobbelinge hebben in het witte soudt ten ware die bij de gemeene Arbeijders door oorsakevan ouderdom ofte andere wettige redenen geexcuseert en daar van bevrijd gehouden worden

7

Item dat alle Wit en Groff soudt als Turffgewrocht sullen worden soo de schepen op de sate sullen gekomen sijn sulx dat die eerst sal gekomen zijn sal eerst geholpen worden/ wel verstaande dat het Witte zoudt soo het versocht wordt voor het grove ende het grove zoudtvoor den turff op een getijde op de sate gekomen zijnde gewrocht sal worden dan sooverre eenig groff soudt ofte Turff drij getijden voor het Witte soudt op de zate hadde gewagt sal voor het Witte Zoudt gaan ende van gelijken oock den Turff

8

Item dat niemant wie hij sijen sal vermogen eenigh werck te wercken de keeten aengaende dat bij den deken off bode vande neringe verboden is niet te mogen werken op pene van vijf schellingen en daar en boven in ses weken onder de keeten oft neeringe niet te mogen werken

9

Item dat een panneman oft pannevrouw sal mogen uijt sijn keete met halve vaten doen meten dragen heffen ende breken tot een Quartier Wit soudt toe sonder meer ende dat met degene die het hem oft haar sal gelieven

10

Item dat alle Arbeijders gehouden sullen sijn de Neeringe wel en eerlijck te dienen ende een panneman des versogt zijnde te wille te zijn soo wel van een halff Quartier zoudt te wercken als meer mits betalende gelijck nu gewoon is te doen ( te weten ) voor een quartier een alff hondert voor een half hondert drij Quartier en voor drij Quartier een honderts onder meer daar naar teijnde mate ’t eijnde gelt

11

Item dat de vrije Arbeijders ofte zoudtwerckers in het witte zoudt sullen werpen tot de meters ( te weten ) drij tot dragers, twee tot heffen ende twee tot breken daer van sij gemeten sullenmet haar eijgen sacken8 schellingen van den koopman ende agt stuijvers van den panneman sonder meer wel verstaandevan de naaste dragten

12

Item dat alle Arbeijders werck inde groffe soudt tot behouff van de keeten voortaan sullen moeten besigen haar Eigen schoppen en sullen hebben van Arbeijtsloon van ijder hondert agt stuijver de man mits conditie dat het schip liggen sal binnen de drij roeden van sijn geregte dragte vande keete.

13

Item dat bij aldien eenig schip in Turff ofte soudt gelegen ware buijten de drij roeden vande geregte dragte soo sal de panneman ofte pannevrouw die besteden soo goeden koop als hij kan off mag ende soo verre de panneman ofte pannevrouw met de arbeijders niet accorderen en konde sal ’t loon van dien staan tot discretie van Deken beleeders ofte andere pannelieden die dat niet en raakt niettemin soo verre sijluijden voort dragen niet accorderensullen evenwel de Arbeijders dat dragen op alsulcken loon als men hunluijden sal toe tauxere ende soo verre ijmant in weijgeringe ware die sal in ses weken geen groff ofte Wit soudt mogen wercken

14

Item soo een panne man ofte pannevrouw begeerde’t groff zoudt gestort te hebbem op een denne sullen sullen de Arbeijders dat gehouden sijn te doen voor gelijcken prijs als sij ’t doen voor het storten in een zelhuijs wel verstaande so ’t selve Denne niet voorder en is dan het selhuijs.

15

Item dat ijder wit zoudtmeter zijnde in eenig ander werck onder de neeringe oft daar buijten sal gehouden wesen ten versoeke vanden panneman oft den bode sijn werck te verlaten Ende komen in ’t witte zoudt om den koopman te gerieven gelijck oock alle andere arbeijders anders dan onder de keeten werckende doen sullen op de verbeurte van ses weken niet te mogen onder de keeten haar werck te wercken ofte de boete van tien schellingen vls te betalen in handen van Deken en beleeders vande Arbeijdersal eer sij sullen mogen dobbelen daar van de misdoener de keure hebben sal .

16

Item dat geen witsoudtmeters die bij die vande panneeringe aengenomen sullen sijn uijtter stede sullen mogen reijsen dan bij consente wille en weten van Deken ende beleeders vande neeringe oppene van twee schellingen sdaechs die sij alsoo uijt wesen sullen

17

Item sullen de voorschreven witte zoudtmeters gehouden zijn den koopman als oock den panneman ’t sijne te geven en te meten met haar eijgen schoppen naar oder Costume te meten dat sij de mate op haar blocken regt sullen stellen ende elck drij volle schoppen in het vat doen Ende daar naar licht volmeten ende aff strijcken sonder eenig drinkgelt ofte bier vanden koopman ofte panneman te mogen eijschen op pene van haar verdiende loon ende sullen hebben van ijder honders agtentwijntich stuijvers daar in begrepen agt stuijvers van een breker

18

Item sullen gehouden zijn de vaten mitsgaders de Britsen, blocken ende ladders van elck werck dat voldaen sal zijn in ’t huijsken te bringen opde boete van twee schellingen t’elckens te verbeuren bij de gene die daarmede gemeten ofte gewrocht sullen hebben.

19

Item dat alle Gilde Broeders van de gemeene Arbeijders onder de keeten werckende alle morgen ende alle getijden vanden Dage gehouden sullen sijn haar werck te voldoen daar sij mogen inne gevallen sijn ‘tsij kleijn ofte groot hetsij oock de kiel oft tgeen blijvende inden kiel sonder daar uijt te scheijden voor aleer die man gewaarschout is die ’t soude mogen – de naaste oogen aengaande tot den derden man toe ende wanneerdie gewaarschout is die de naaste oogen heeft sal gehouden zijn ’t werck soo wel te voldoen als den Eijgenaar ofte d’eerste die in ’t werck gevallen is ende soo den eersten man ofte den tweeden man ofte den derden man niet te vinden is salmen ongehouden wesen ijemandt meer te soecken dan alleenlijck die in de wercken gevallen zijn ten ware datmen ijemandt verwilligen konden sullen nogtansde gemeene Arbeijders gehouden sijn met hetselve werck voort te gaan met de gene die daar inne gevallen zijn met de Dobbelinge ende hetselve werck te voldoen sonder daar uijt te schejden ende soo den eersten man hem selven niet en reguleert omde hoogste oogen naar hem te waarschouwen tot den derden man toe als boven geroert is sal verbeuren de boete van eenen schelling Ende nog bovendien sijn arbeijd die hij gedaan heeft ende voorts den tweeden man gewaarschout zijnde en oock den derden gewaarschouwt ende in weijgeringe bevonden sijnde sal ofte sullen verbeuren gelijcke boete als boven van een schelling vls ende voorts sal den Deken vermogen dien die inde voornoemde boete gevallen sullen zijn ’t sij dan den eersten tweeden ofte derden man haar steenen te schutten ende Dobbelinge te verbieden tot ter tijdt dat sij metten Deken ende beleeders overkomen sullen zijn

20

Item dat de meters gevallen sijnde in eenig wercksullen gehouden zijn uijt dat voorss werck te scheijden versogt zijndebij den panneman ofte coopman om te komen meten ende dat soo verre de meters uijt den wercke gehaalt worden om den koopman met meten te gerieven en sullen niemandt vermogen te waarschouwen opdat alle beijde de wercken niet verachtert en worden, maar soo daar ijemant bij de wercke is die het ten Oogen aengaet sal in ’t werck mogen treden en soo niet sullen die in ’t werck zijn met het werck voortgaen mits conditie indien de meters min als een half hondert zoudt gewrocht hebben sal sal komen tot gemeenen profijtevan die in ’t werck sijn/ Nogtans sullen de meters hem in geen weijgeringe maken om een quartier ofte alff hondert te meten al waar het werck daar sij mosten uijtscheijden een werck van drij hondertEnde dat op de boete van twee schellingen vls

21

Item dat ofte de meters malkanderen ’t werck tusschen het dobbelen vande steene ende soo lange haar werck niet gevrijten is onderliepenende dat sij malcanderen nog dobbelinge moesten doen ende oversulx eene ofte meer vande meters nijt den wercke van meten viele datde meters sullen mogen dobbelen in ander werck van groffsoudt ofte turff soo lange als soo verde niet gevrijt en is dat elck man opgedragen heeft drij sacken met groff soudt die in het voorss werck sijn Ende soo wie in weijgeringe bevonden wert vande meters daar van dobbelinge te doene sal verbeuren eenen schelling en sijn gelt dat hij in het voorss werck soude mogen winnen

22

Item dat alle gilde Broeders vande gemeene Arbeijders gehouden sullen sijn alle getijden vande Dage met hare Sacken buyten onder de keeten voor ’t metershuijsken ofte op den bane te komen daar de dobbelinge soude mogen geschieden en soo wie geen sacken en heeft die sal hem van goede bequaeme sacken voorsien daarmede hij den koopman voldoen mag ende soo wien een sack doet maken daar men den koopman ofte panneman niet mede en kan gedienen ofte voldoen sal den koopman ofte panneman vermogen den sack weg te doen nemen

23

Item dat niemandt wie hij zij uitdragen en sal vermogen van het Denne te gaan met een Vat witsoudt sonder eerst en alvooren te roepen hoeveel dat den Tel ofte Kerff is ende dat op de boete van drij stuijvers telcken soo dickmaals als hij bevonden oft beslegen wordt dat bij de meters ende alle andere Arbeijders wagtende van haar verdiende loon sal ingehouden worden en dat ten profijte van ’t gemeene Arbeijders Gilde .

24

Item dat de Meters mede gehouden sullen wesen malcanderen alle voordeel aff te zien in ’t dobbelen gelijck alle Arbeijders malcanderen doen ende sullen geen gemeijnschap hebben met eenig maatschappen dan sullen gehouden sijn te dobbelen met de gene die bij der handt sijn opdat den koopman niet veragtert en wert ende dat opde boete die contrarie bevonden wert gedaan te hebben van twee schellingen vls die geexeuteert sullen worden bij die vande neeringe.

25

Item dat oock de voorss meters sullen gehouden wesen eerst naar het meten te dobbelen ende daar naar sal een ijgelijck mogenwerpen naar het werck van de Gildebroeders van’t gilde ende als ‘twerck van ’t witte soudt gevrijt is en salder niemant eenige dobbelinge meer naar hebben dan die ten Oogen aengaat ende dat op de boet van een schelling vls

26

Item dat niemant wie hij oock zij ’t meters ofte Arbeijders en sal vermogen te werpen ofte dobbelen naar eenig werck dat niet reed en is ten zij dat zij van den koopman ofte panneman al eerst gewaarschout zijn – oft het werck reed is ofte niet en soo wie naar sulcken werck dobbelt ofte werpt dat niet reed en is sal verbeuren voorijder hooft een schelling soo dickmaal hij daarop bevonden worde.

27

Item dat niemandt van nu voortaan op eenige Dennen ofte in eenige keeten en sal vermogen den Naame des Heeren ijdelijck ende Lichveerdiglijck in den mondt nemen ende te misbruijcken vloecken ende te sweren te injurieren ofte qualijck ofte onbehoorlijck te spreken het sij dan tegens den panneman ofte koopman ofte oock tegens malcanderen ende dat op de boete als Deken ende beleeders sullen bevinden te behooren

28

Item dat alle Arbeijders soo wanneer sijlieden ’t sij te water oft te lande wat te doen hebben ende sulx onder de keeten niet en souden mogen komen wercken gehouden sullen sijn aen ijemanden van hen medegesellen allen morgen hun Excuse te doene van ’tgene sij luijden te doene sullen hebben omdat sijluijden aen land komende ofte andersins hun noodelijcke affairen gedaan hebbende gehouden sullen sijn des versogt wordende onder de keeten sonder eenige Excuse ofte uijtvlucht te nemen te komen wercken op pene van twaalff grooten bij een ijder telcken reijse te verbeuren die t’elcken in weijgeringe bevonden sal worden

29

Item dat alle Arbeijders in manieren voorss smorgens hun Excusegedaan sullen hebben t’allen getijde dat nieuw aenkomt soo vrij onder de keeten sullen mogen komen wercken als off sijlieden s’morgens gedobbelt hadden

30

Item en sullen Deken ende beleeders vande Arbeijders niet vermogen naar eenig werck te laten Dobbelen die welcke off in die breucken vervallen sijn voor een tijd lang onder die neeringeniet te mogen wercken ofte bij deken ende beleeders van de panneeringe al heel affgeset en uijt het Gilde gedaan sal sijnop pene dat sij selver in de selve pene vervallen sijn die de selvige verbeurt sullen hebben die sij sullen hebben laten dobbelen ’t zij voor een tijd lanck die neringe verboden ofte al heel uijt de neeringe affgeset ofte andersins

31

Wert oock wel Expresselijck verboden dat geen Arbeijders en sullen vermogen int arbeijden vanden turff off mul ’t zij inde keeten ofte in turffschip eenigen taback te drincken ende da t opde verbeurte van veertien dagenonder de keeten niet te mogen wercken

32

Aangaande het Loon vanden Turff is geresolveert datmen sal geven van alle Vrieseponten met turf ’t zij kleijn ofte grootelck man eene gulden ende vande pleijten met Rosendaalsche ofte Bredascheoock ijder man eene gulden endat tot de groote van sevenhonderd tonnen ende voorts van ijder hondert tonnen daar boven ijder man drij stuijvers meer wel verstaande als ’t over de vijftig tonnen is sal voor een hondert tonnen betalen ende beneden de vijftig tonnen moet niet gerekend worden ditsoo wel van swart als van weet (wit )

33

Aangaande het Loon van ’t Zoudt is geresolveert van ’t witzoudt ende Frans zoudt ijder man agt stuijvers van‘thondert van Cadixzoudt nege stuijvers van ‘thondertvan St. Hubus zoudt tien stuijvers van ‘thondert van Allemattes ende Westindisch zoudt twaalff stuvers van het hondert wel verstaande als de partie maar een hondert groot is moeten hebben van Frans ende Witsoudt ijder man nege stuijvers ende vijff quartier naar advenant d ‘welck is voor Biergelt ende voor ses quartier een halff kinneken bier en dat tot drij hondert toe ende van drij honderden daar boven een heel kinneken bier

34

Wegen het biergelt op het witte soudt gaande na Vlaanderen off Brabandt is geordonneert tot een honderd Witsoudt een halff kinneken bier en soo voorts van ijder honderd hooger een halff kinneken bier meer welverstaande dat een halff honderd, sal soo betalen als een honderd en ses quartier soo veel als tweehondert.

35

Alle welcke voorss boeten geexecuteert sullen worden bij den Deken ende Beleeders van het Arbeijders Gilde ende dat met schutten vande steenen/ vande gene die die verbeuren tot er tijd zij de voorss boeten betaalt sullen hebben ende dat tot profijte van ’t gemeene Gilde daar van Deken en Beleeders rekeninge houden ende doen sullen t’allen tijden des versogt wordende .

36

Ende opdat dese Ordonnantie te beter onderhouden werde sullen Deken ende beleeders vande Neeringe gehouden zijn alle Jare uijt de vrije Arbeijders een deken en twee beleeders te kiesen dewelcke beloven sullen de bovengeroerde Ordonnantie onder de Arbeijders te onderhouden ende te doen onderhouden soo veel in hun wesen sal ende die steenen te schutten als ‘tbehooren sal Ende soo wie daar toe bij Deken ende beleeders van de neeringe verkooren sal worden sal gehouden sijn die last voor dat jaar aen te nemen gelijck oock de Arbeijders deselve gehouden sullen wesen gehoorsaam te zijn op pene van alsulcke breuken als Deken ende beleeders van de neeringe na gelegentheijt sullen vinden te behooren.

Ampliatie

Item dat niemand den Name Gods en sal misbruijcken ofte vloecken oft zweeren op pene van Cassatie tot discretie van Deken ende beleeders,

Item alsoo de Dronckenschap is de moeder van alle Boosheijt soo en sal niemant toegelaten werden die droncken is na eenig werck te werpen en droncken in het werck sijnde sal men dadelijck vermogen een ander in sijn plaatse te stellen ende en sal geen Loon van sijn gewrocht werck ontfangen.

Bailliu Burgemrs Schepenen ende Raden gesien hebbende sekere Ordonnantie bij de gemeene pannelieden deser stede op het papier gestelt ende overgegeven concernerende ende rakende de gemeene Arbeijders vande selve panneringe versoeckende daar op onse approbatie hebbende na voorgaande deliberatie en overweginge vande voorschreven Ordonnantie de selveaengenomengeapprobeert ende geratificeert nemen aen approberen ende ratificeren de selve mits desen: Dog aen Ons behoudende de interpretatie vermeerderinge ende verminderinge ende geheel te niete doende van dien Actum den vijfden Januarij 1661 ende weder geresumeert ende geapprobeert den vijftiende meij 1694 onder stondt als secretaris

R. Vander Burcht

Geregistreert dooe Ordre van Weth en Raad van dato den 9e Zeptemb 1722

Mij t’oirconde

M. Verhage

 

 

Reactie (0) Hits: 954

ZA Inventaris Gemeente Arnemuiden nr. 1019

Zeeuws Archief Inventaris van de Archieven van de gemeente Arnemuiden

 

Register van verordeningen op de ambachtsgilden inventarisnr. 1019

Enige artikelen die in de ordonnantie van 31 december 1588 op het gilde van de panneringe en zoutzieden “verandert “zijn in 1725

 

De Ordonnantie door Bailliu Burgemrs Schepenen en Raden der stadt Arnemuijden den laasten Desember 1588 op het gilde van de panneringe en zoudt zieden gemaakt/ is op het versoeck van Deken en Beleeders vande gemeene panneeringe nader oversien en overwogen hebbende de redenen bij hunlieden voortgebragt; soo ist dat Burgmrs Schepenen ende raden naar rijpe deliberatie goedgevonden hebben gelijck zij goedvinden bij desen eenige artijkelen in de zelve te veranderen corrigeren in manieren naar volgende

I

In den Eersten werd geordonneert en gestatueert dat alle die gene die dese neeringe sal willen doen ofte daar inne eenig part ofte deel hebben voor sijn bienvenu tot profijte vande panneering sal betalen vijff en twijntig ponden grooten vls een keetbaas zoon zal betalen moeten vijff ponden vls

Item die met een keetbaas dogter ofte weduwe komt te trouwen zal moeten betalen een hondert Caroli gulden mitsgaders indien een Dogter ofte Weduwe haar selven hadde vrijgemaakt en komende te trouwen willende dese neeringe doen sal moeten betalen eene somma van twaalf ponden vls ten profijte vande neeringe.

II

Idem dat ijder panneman door den Deken bij een overnagte wete ontboden zijnde om op eene sekere uure te compareren en op dezelve uure niet en quame sal verbeuren eenen schelling en die geheel agterblijft een Caroli gulden en soo ijmandt verklaarde dat hij niet wilde komen twee Caroli guldens alle wettelijcke oorsaken uijtgesondert daar deken en beleeders verklaringe van zullen doen off die wettig zijn ofte niet.

III

Idem dat wanneer de pannelieden sulx met eene wete geroepen zijnde en veele vande zelve agterbleven niet en compareerden soo sullen nogtans de presente pannelieden zijnde de helft van het Collegie die zaken die voorgestelt mogen worden mogen handelen ende daarop resolveren ende sullen soodanige resolutien bij de presente panneluijden ofte meestendeel van dien Collegie wijse genomen van sulcken waerde en vigeur zijn of die bij de geheele neringe gestemt en geresolveert ware

IIII

Item dat al het gene dat sulx Collegie wijs tot oorboir ende profijte vande neeringe voortaan gestemt ende geordonneert sal worden sal in allen manieren onderhouden en agtervolgt werden sonder dat ijemandt vande pannelieden daar tegen sal mogen doen op verbeurte van alsulcke boeten en amenden als Deken en beleeders mitsgaders de meeste stemmen vande presente panneluijden tot laste vande onwillige daar op sal gestelt worden wel verstaande soo ’t zelve de authoriteijt vande Magistraat concerneerde en sal geen Effect sorteren ofte van weerden gehouden werden sonder voorgaande authorisatie vande selde magistraet.

V

Idem dat alle Questien en geschillen die onder de pannelieden en Arbeijders van dien beroerende de panneringe sullen van de panneluijden wesende te samen in getalle minsten de helft vande panneluijden gedecideert en oock geexecuteert worden ten ware daar van aen het Collegie van Wette geappelleert ware in welcken gevalle die zake sal blijven in state ter tijd toe bij ’t zelve Collegie andersins geordonneert zal sijn

VI

Ende soo ijemandt t ‘onregte geappelleert mogte hebben zal bij het voorn Collegie mogen gecondemneert wordt in een boete van ses gulden voor sijn appel

VII

Idem dat alle pannelieden in hare keeten zullen hebben endaar steets vast gereedt houden hangende tot ijder panne twee leere brand Emmers twee brandhaken en een brand ladder van twaalff sporten een hoorne Lanteern en ligt daar toe op pene van vijff schellingen op elck perceel dat in elcke keete niet en sal bevonden werden daar van Deken en beleeders ondersoeck en vijsentatie sullen mogen doen tot allen tijden als ’t hun sal gelieven

VIII

Item dat Deken en Beleeders alle Jare sullen gehouden zijn omme te gaan in alle de Zoutkeeten met timmerluijden ofte andere hen op de timmeragie van de keeten verstaande en die selve vijsenteren En alle gebreken die in de selve souden mogen wesen ’t welcke behoort tot Conservatie vande neeringe en verhoedinge van prijckel gerepareert te wesen ’t zelve sal de panneman volgens de Ordonnantie die men hem geven zal gehouden wesen te doen repareren op pene van die daarin onwillich ofte nalatig sal bevonden werden soodanige boete oft satisfactie sal geven als deken en beleeders na bevind van sake en tijdt gelegentheijt sullen goed vinden te behooren.

IX

Item dat na ouder Costuijme drij ofte meer gelijcke geijckte heele vaten en twee ofte meer gelijcke alf vaten sullen wesen om het witte zoudt daar mede gemeten te worden Ende niemant en zal vermogen met eenig ander heel oft alff vat te meten ofte laten meten als die de gemeene neeringe toebehooren op pene van vijffentwijntig gulden te verbeuren ijder reijs oock sullen soo veel turfftonnen als tot de gemeen soudtneringe benoodigt zijn gemaakt en onderhouden werden alle van een en deselve hoogte en wijtte en niet mogen gebruijckt werden voor en aleer die door den stadts ijcker en met het stadts merck en letter geijckt zijn Ook sullen de heele en alve witzoudtvaten alle Jare in de maand April verijckt werden met de letter a : b: c: ende den brand van dese stadt

X

Item dat alle panneluijden die hare keeten hebben hetzij datse wercken ofte voor een tijd stilstaan en niet en zieden zullen gehouden wesen in de gemeene Onkosten die voor de neeringe gedaan is en volgens de rekeninge die Deken en beleeders daar van doen ijder sijn portie sooals per panne sal gerekent werden moeten betalen dog soo ijmand ongenegen ware meer te wercken in sijne ponden wil laten vervallen die sal gehouden wesen daar van aen Deken en beleeders kennis te geven als oock de reden waarom sijlieden niet en wercken die dan na bevind van zaken moeten handelen ’t zij inde onkosten te dragen ofte niet

XI

Idem dat ijder panneman ofte vrouwe gehouden sal zijn sijne vrogten wel scherpelijck te verbieden geen turff meer inde koolputten des Avonds te bringen als sij die nagt onderworpen en van doen sullen hebben/ nogte oock ten geenen tijden geen keeten Asschen daar inne nog eenig vier is en sullen uijtdragen ofte eenig vier daar in zijnde niet van daar scheijden voor dat het alles is uijtgegoten op pene van vijff schellingen ijder reijse als sulx bevonden werd te betalen bij den panneman sijne actie gereserveert tegens sijne vrogten

XII

Idem dat alle Onkosten bij deken en beleeders gedaan die inde rekeninge verantwoort zijn idem boeten die elck een verbeurt sal hebben Idem aerbeijders loon van groff oft witsoudt Idem kuijpers en smedeloon etc oock bewillige consenteringe bij de meeste stemmen tot noodige onkosten sal mogen executeren bij ’t verbieden van Vat vanden Witten Zoute turff en groft sout op ende aff te doen oft andere wercken hoedanig het zoude mogen wesen de neeringe aangaande om al het zelve niet te mogen gebruijcken nog voortvaren voor allerstont de penninge opgebragt ofte partien te vreden gestelt zijn

XIII

Idem dat alle de voorgeroerde boeten bij den deken ofte den genen die van zijnentwege daartoe aengestelt sal wesen om deselve te ontfangen in de ordinaere rekeninge tot profijte vande gemeene panneeringe sullen verantwoordt worden.

XIIII

Ende alsoo de ordonnantie van die vande voorss panneeringe eertijts gemaakt opden 18e February 1584 ter puije deser stadt Arnemuijden openbaarlijck is gepubliceert en sederd dien tijd en wel speciaal op den laasten desemb 1588 in eenige poincten is verandert en gecorrigeert soo is andermaal op versoeck van deken en beleeders dese ordonnantie nagesien En van artijkel tot artijkel oversien en deselve na bevindt van tijd en zaken soodanige veranderinge daarinne gemaakt/ soo als wij naar rijpe deliberatie en overleg met die vande panneringe oorboir en algemeen welwesen der panneluijden hebben goedgevonden te behooren. Ordonnerende mits desen dat dese Ordonnantie en artijkelen daar in begrepen van nu voortaan onderhouden en gevolgt sullen worden op soodanige penen boeten daar inne vermelt reserveren niet te min aen ons d ‘interpretatie van dien soo daar eenige dusterheijt in mogt wesen mitsgaders oock de magt en authoriteijt om die in het geheele ofte ten deele te wederroepen vermeerderen ofte verminderen veranderen ofte corrigeren soo het zelve na gelegentheijt van tijden en zaken sal werden te behooren Actum ten rade der stadt Arnemuijden den 28 April 1725

Mij present

M. Verhage (handtekening )

Reactie (0) Hits: 1020

 

 

ZA Inventaris Gemeente Arnemuiden nr. 1019

Zeeuws ArchiefInventaris van de Archieven van de gemeente Arnemuiden

Naerdien deken ende beleeders vande panneringhe deser Stadt Arnemuyden vuijten naeme vande ghemeijne panneluijden ende neringhe van Soutsieden aen Burcgmrs Schepenen ende Raiden der zelver Stadt verthoont ende aengegeven hadden dat onder die meters ende andere aerbeijders daeronder werckendevele ende verscheyden gebreken ende ongeregeltheden geweest waeren diemen bij goede politijcke ordonnantie wel gevouchlick soude connen remedieren / Ende tot dien eijnde oock scriftelick overgegeven zeker poincten ende articulen mits decreteringhe ende goede onderhoudinghe vande welcke sijluijden wel verhoopten dat die meeste gebreken geweert ende die neringhe tot beteren voorspoet soude moghen gebrocht ende beter gedient worden dan die tot noch toe gedient ware geweest/ Soo hebben Burchmrs Schepenen ende Raiden collegialiter vergadert zynde alle die zelve articulen openbaerelick doen lesen ende naer verscheyden debatten ende propoosten op eenighe van dien doen hooren ende ondervraegen sommighe meters ende aerbeyders onder die voorn neringhe ende vuyterlick soo verre geprocedeert dat zijluijden andermael met mijn Heere den Bailliu deser Stadt daerop specialick vergadert zijnde ende de zelve articulen wederom geresumeert hebbende die ten laesten gemodereert ende oock eendeels gecorrigeert hebben die henl in conscientie tot voorderinghe zoo vande zelve neringhe ende suppoosten van dien als meters ende aerbeijders (daerop dese Stadt principalick consisteert) als andersins tot onderhoudinghe van goede politie onder die selve supposten ende generalick alle die burgers alderbeste ende bequamelicxste dochte te wesen/ Ende dien volgende hebben Bailliu Burchmrs Schepenen ende Raiden voorn vuijt crachte vande previlegie henluijden ende deser Stadt tot voorderinghe ende dispositie op politicke saeckenverleent geordonneert ende ordonneren mits desen de zelve articulen van een ijder in zijn respect onderhouden te moeten worden inder formen ende manieren hier naer volgende ende opde penen daer in begrepen/ reserverende nijtemin aen henlieden d’interpretatie van dien alsoedaer eenighe duijsterheyt in mochte wesen/ mitsgaders oock die macht ende authoriteijt om die in tgeheele ofte deele te wederroupen vermeerderen ofte minderen veranderen ofte corrigeren zoo tzelve naer gelegentheijt van tijde bevonden zal worden te behooren//

I

Inden eersten hebben geordonneert ende gestatueert ordonneren ende statueren mits desen dat nijemant onder die neringhe en zal moghen wercken ten zij hij eerst ende alvooren bij deken ende beleeders vander neringhe aengenommen ende daertoe geauthoriseert oft vry gemaect zal zyn ende dat die zelve deken ende beleeders in ‘t aennemen van dien goede discretie gebruijcken zullen soo wel opde bequaemheijt vande arbeyder in t ‘feyt van t’aerbeijden als oock opde goede name ende fame vande zelven//

II

Item dat den aerbeyder in soedanich aennemen ende vrijmaecken ende al eer van zijne vrijdicheijt te mogen gebruijcken gehouden zal zijn beloofte te doen van deken ende beleeders vande neringhe gehoorsaem te zijn ende d’ordonnantie opten arbeijt gemaect t’onderhouden ende hem in wercken daer naer te reguleren //

III

Ende soo verre soodanighen arbeyder tot noch toe onder die neringhe nijetgewrocht noch zijn bien venu aen zijne mede aerbeijders gegeven en hadde sal gehouden zyn voor Incommen te betaelen negen schellingen sonder meer daervan die twee schellingen sullen strecken voor die ghemeijnen armen ende die resterende zeven schellinge voor den ghemeijnen aerbeijders //

IIII

Item dat oock alle vrije aerbeijders jaerlicx op gesworen maendach in handen van deken ende beleeders vande neringhe dese ordonnantie ende die noch bij authorisatie van collegie gemaect zal worden beloven sullen vast ende onverbrekelick te onderhouden/ Ende ingevalle deken ende beleeders met den ghenen die zy daerover roupen zullen bevinden ijemandt nijet nut ofte bequame te wesen voor vrij soutwercker te blijven sullen die alsdan moghen oorloff gheven/ ende een ander in zyn plaetse stellen //

V

Als sijluijden van ghelijcken sullen moghen doen ten respecte van alle aerbeijders die eenighe meuijterie oft beroerten onder d andere aerbeijders gerocht oft oock die tot aerbeijden ende onderhouden der ordonnancie onwillich gemaect mochten hebben //

VI

Item dat alle vrije aerbeijders voorss van nu voortaen sullen gehouden zijn alle daeghe des morgens met het op sluijten vande poorte hun met huer gereetschap te laeten vinden by het meters huijsken ende aldaer haer dobbelinghe te verwachten van het werck daer inne sij sullen moghen vallen/ tzij dan groff sout ofte wit sout ende van daer nijet te scheijden voor alle het werck dat dan onder de keeten sal wesen ghemant zal zijn soo welvan groff als van wit sout op pene dat zoo wie hem ten zelven tijde bij het meters huijsken nijet en zal hebben laeten vinden verbueren zal zes grooten tot proffite vande gemeene aerbeijders vuijtgesteken siecte ende absentie vuijte Stadt //

VII

Item zullen daerenboven die voorss aerbeijders noch gehouden zyn tot alle tijden bijden cnape vuijt bevel vande deken ende beleeders ofte ijemandt van de neringhe ontboden zijndeonder de keeten te commen om aldaer te dobbelen naer alzulcken werck tzij van wit ofte groff sout als daer te wercken zal zijn op penen dat soo wie daer inne gebreckich bevonden zal worden in acht daeghen daer naer onder die neringhe nijet en zal moghen wercken/ Ende die in weygeringe is naer groff sout te dobbelen sal gheen dobbelinghe hebben in het witte sout ten waere die byde ghemeene aerbeyders door oorsaecke van ouderdom oft andere wettighe

VIII

Item dat alle wit ende groff sout gewrocht zal worden soo de schepen op die saete gecommen zyn sulcx dat die eerst sal gecommen zijn zal eerst geholpen worden wel verstaende dat het witte sout soo het versocht wort voor het grove ende het grove voorden turff op een getijde op de saete gecommen zijndegewrocht sal worden dan soo verre eenich groff sout een getijde voor het witte sout opde saete gecommen zal zijn sal voor het witte sout gaen dat dan eerst opde saete gecommen zal zijn ende van ghelijcken oock den turff //

IX

Item dat nijmandt wie hij zij en zal wit noch groff sout noch eenich ander werck de keete aengaende mogen wercken dat by de deken oft knape vande neringhe verboden is nijet te moghen wercken op pene van vijff schellingen gr. Vls ende daerenboven in zes weken onder de keeten ofte neringhe nijet te mogen wercken //

X

Item dat een panneman oft pannevrouwe vuijt de arbeijders die in ‘t werck gedobbelt zullen wesen vermogen zullen die brekers te kiesen diet hem oft haer gelieven zal naer ouder manieren //

XI

Item dat een panneman oft pannevrouwe sal mogen vuijt zijn keete met halve vaten doen meten draegen heffen ende breken tot een halff quartier wit sout toe ende dat met de ghene diet hem off haer believen zal mits dat tselffde halve vat alle jaere geijct zal worden //

XII

Item dat alle aerbeijders gehouden zullen zijn die neringheel ende eerlicken te dienen ende den panneman des versocht zijnde te wille te zyn soo wel van een halff quartier souts te wercken als meer mits betaelende een halff quartier voor een heel ende tot een quartier soo willich syn als tot meer ende wat eerst op die saete sal gecommen zyn sal eerst affgelaeden worden tzij cleijn oft groot werck sonder meer te moghen nemen als daer gewrocht wort ende dat opde boete van een karolus gulden ende verbot van zes weken haer neringhe //

XIII

Item dat de vrije aerbeyders oft soutwerckers int witte sout sullen werpen tot de meters zeven man te weten drie tot draeghen, twee tot heffen ende twee tot breken daervan zij genijeten zullen met haer eijghen sacken zes schellingen vande coopman eende een schelling van de panneman sonder meer //

XIIII

Item dat alle aerbeijders werckende groff sout tot behouff van de keete voortaen sullen moeten besighen haer eijghen schoppen ende zullen hebben voor aerbeijtsloon van ijeder hondert zeven schellingen mits conditie dat het schip liggen zal binnen de drie roeden van zyn gerechte drachte vande keete daer inne vande aerbeijders geworpen zal worden zeven mannen ende van dandere drachten die dus langhe gegeven hebben zevenende acht schellingen sullen hebben ende ontfanghen zes grooten meer vuijtgeseijt de keete op ‘t oude gat staende die met de aerbeyders zal overcommen soo goeden coop als hy can Ende soo verre bij de aerbeijders daer in onredelicheijt gebruijct wierde zullen deken ende beleeders daer in voorzien ende ordonneren naer discretie twelck van beijden zijden ghevolcht ende onderhouden sal moeten worden //

XVIII

Item dat gheen witsoutmeters die bij die vande neringe aengenomen zullen wesen vuijt der stede sullen moghen reijsen dan by consente wille ende wete van deken ende beleeders vande neringhe op pene van twee schellingen sdaechs die zy alzoo vuijt wesen zullen //

XIX

Item zullen de voorss witte soutmeters gehouden zijn den coopman tzijne te gheven ende te meten met haer eijgen schoppen naer ouder costume te weten dat zij de mate op haer blocken recht sullen stellen ende elck drie volle schoppen in het vadt doen ende daer naer licht volmeten eer sij strijcken ende zullen hebben an ijeder hondert twee schellingen acht grooten vls voor haer beijdensonder eenich drinckgelt vande coopman ofte panneman te mogen heijssen op pene van haer verdiende loon //

XX

Item zullen gehouden zijn de vaeten mitsgaders de britsen van elck werck dat voldaen zal zyn in ‘t huijsken te bringhen opde boete van eenen schelling telcke reijse te verbeuren bij de ghene die daermede gemeten sullen hebben //

XXI

Item dat alle aerbeijders versocht zijnde vande panneman oft pannevrouwe om zijn panne op ofte aff te zetten nijet vermuegen en zullen in eenich werck te gaende panne sij eerst ende alvoren aen den boom ofte opden hoven geset daer van zy hebben zullen van op ende aff te setten elcke reijse tot XVI man drie grooten de man op pene van die in weijgeringe bevonden zal worden verbeuren twaelff grooten de man soo wel inden teelt als daerbuijten //

XXII

Item dat alle vrachtenaers sullen vermoghen haer turff te besteden te vullen ende te draegen diet hem believen zal hij zij poorter ofte gheen soo goeden coop als hij can //

XXIII

Item dat alle gildebroeders vande ghemeene aerbeijders onder de keeten werckende alle morgen ende alle tijden vanden daeghe gehouden zullen zyn haer werck te voldoen daer zij moghen inne gevallen zyn tzij cleijn ofte groot tzij oock kiel ofte gheen blijvende in den kiel zonder daervuijt te scheijdenvoor ende al eer die man gewaerschout is diet soude moghen de naeste ooghen aengaen tot den derden man toe/Ende wanneer die gewaerschout is die de naeste ooghen heeft zal gehouden zijn t’werck zoo wel te voldoen als den eygenaer of d’eerste die int werck gevallen is overmits dat zy den voorss eygenaer zyn penningen ? affstrijcken ende soo den eersten man ofte den tweeden man oft den derden man niet te vinden en is zalmen ongehouden wesen ijemandts meer te soucken dan alleenlicken die inde wercken gevallen zijn ten waere datmen yemandt darrtoe verwillichde/ Ende zoo zy dan nijemant verwillichen en connen zullen nochtans de ghemeene gildbroeders gehouden zijn met hetzelve werck voorts te gaen met die ghene die daer inne gevallen zyn met de dobbelinghe ende het selve werck te voldoenzonder daer vuijt te scheijden Ende zoo den eersten man hem zelven nijet en reguleert om de hoochste ooghen naer hem te waerschouwen tot den den derden man toe als boven geroert is zal verbeuren de boete van eene schellng gvls ende noch boven dien zijn arbeijt die hij gedaen heeft ende voorts den tweede man gewaerschout zijnde ende oock den derden man gewaerschout ende in weijgeringe bevonden zijnde zal zullen verbeuren gelijcke boete als boven van een schelling gvls Ende voorts zal den deken vermuegen diendieinde voorss boete gevallen zyn tzij dan den eersten tweeden ofte den derden man haer steenen te schuttenende dobbelinghe te verbieden tot der tijt dat zij met den deken ende beleeders overcommen zullen zijn //

XXIIII

Item dat de meters ghevallen zynde in eenich werck zullen gehouden zyn vuijt dat voorss werck te scheyden versocht zynde byden panneman ofte coopman om te commen meten ende dat soo verde de meters vuijt de wercke gehaelt worden om den coopman met meten te gerieven en zullen nijmandt vermogen te waerschouwen op dat alle beijde de wercken nijet verachtert en worden maer soo daer ijemandt bijde werck is die ten oogen aengaet sal int werck muegen treden ende zoo nijet zullen die int werck zyn met het werck voorts gaen mits conditie indien de meters min als een halff hondert souts gewinhebbenzal commentot gemeene proffijte van die int werck zyn nochtans en zullen de meters hem in gheen weygeringhe maecken om een quartier ofte halff hondert te meten al waere het werck daer zij moesten vuijtscheijden een werck van drie hondert ende dat opde boete van twee schellingen

gvls //

XXV

Item dat oft de meters malcanderen het werck tusschen het dobbelen van de steene ende soo langhe heur werck nijet gevrijdt en is onderliepenende dat zij malcandren noch dobbelinghe moesten doen ende over sulcx een ofte meer vande meters vuijt den wercke van meten viele dat de meters sullen muegen commen dobbelen in ander wercke van groff sout soo langhe alst soo vaerde nijet gevrijdt en is dat elck man opgedraegen heeft drie sacken met groff sout die int voors werck zyn ende soo wie in weijgeringe bevonden wort van de meters daervan dobbelinghe te doen sal verbueren eene schelling ende zijn gelt dat hijint voorss werck soude moghen winnen //

XXVI

Item dat alle gildebroeders vande gemeene aerbeyders gehouden zullen zyn alle thyden vanden daeghe met haer sacken buijten onder de keeten voor ‘t meeters huijsken ofte opde bane te commen daer de dobbelinghe zoude muegen gheschieden ende soo wie gheen sacken en heeft die sal hem zelven reguleren van sacken te versien tusschen nu ende veerthien daeghen daermede hij den coopman voldoen mach op de boete van zes groote gvlsende soo wie een sack doet maecken daermen den coopman ofte panneman nijet mede en can gherieven dienen ofte voldoen zal den coopman oft panneman vermuege den saeck wech te doen nemen ende soomen sulcx vint onder de gasten van een sack die daer nijet bequaem toe en is sal zyn de boete van een schelling gvls //

XXVII

Item dat alle gildebroeders zullen gehouden wesen zoo daer een getije opden dach compt ende eenich werck valt naer tselve werck te dobbelen ende dat zoo wije opde eerste dobbelinghe van dat getije nijet en is nijet en zal vermuegen op dat geheel getie te dobbelen ofte wercken oft ten waere datter gebreck van volck waere datse alsdan mede aen souden mogen gaen ofte dobbelen//

XXVIII

Item dat nijemandt wie hy zij int draegen en zal vermuegen van het denne te gaen met een vat wit souts zonder eerst ende alvooren te roepen hoe veel dat den tel ofte kerff is ende dat opde boete van gebrist ? te worden zoo dickmaels als hij bevonden ofte beslegen wort waervan de meters ende alle andere aerbeyders gehouden zullen zyn terstont executie te doen op pene van mede gebrist te worden die in weijgeringhe bevonden wort //

XXIX

Item dat de meters mede gehouden sullen zyn malcanderen alle voordeel aff te zien int dobbelen gelijck alle andere aerbeyders malcanderen doen ende en zullen gheen ghemeenschappen hebben met eenighe maetschappen dan zullen gehouden zyn te dobbelen met de ghene die bijder hant zyn op dat den coopman nijet verachtert en worden ende dat opde boete die contrarie bevonden wort gedaen te hebben van twee schellinge gvls die geexecuteert zullen worden by die vander neringhe //

XXX

Item dat oock de voors meters zullen gehouden wesen eerst naer het meten te dobbelen ende daer naer zal een yegelick muegen werpen naer het werck van de gildebroeders vant gilde ende alst werck vant witte sout gevrijdt is en salder nyemandt eenighe dobbelinghe meer hebben dan die ten ooghen aengaet ende dat opde boete van eene schelling vls //

XXXI

Item dat nijmandt wie hij oock zij tzij meters ofte aerbeyders en zal muegen werpen ofte dobbelen naer eenich werck dat nijet reet en is ten zij dat zij vand pannemanofte coopman al eerst gewaerschout zijn oft ‘t werck reet is ofte nijet ende soo wije naer alzulcken wercken werpt ofte dobbelt dat nijet reet en is sal verbueren voor ijder hooft zes gvls soo dickmaels hy daerop bevonden wort //

XXXII

Item dat nijemandt van nu voortaen op eenighe dennen ofte in keeten en sal vermuegen te iniurieren ofte qualick ofte onbehoorlick te spreken het zij dan tegens den panneman ofte coopman oft oock tegens malkanderen ende dat opde boete van een schelling //

XXXIII

Item dat alle aerbeyders soo wanneer zijlieden tzij te watere oft lande wat te doene zullen hebben ende zulcx onder die keeten en souden moghen commen wercken gehouden zullen zyn aen ijemandt van hen medegesellen alle merghen hen excuse te doen van zylieden te doene zullen hebben ende dat zylieden aen lant commende oft andersins hen nootelick affairen gedaen hebbende gehouden zullen zijn des versocht wordende onder die keeten zonder eenighe excuse oft vuijtvluchten te nemen te commen wercken op pene van twaelff grooten vls by eenyder telcke reijse te verbeuren die telcken weijgeringe bevonden zal worden //

XXXIIII

Item dat alle de zelve aerbeyders die in manieren voorss ‘s mergen/des morgens hen excuse gedaen zullen hebben talle getyde dat nijeuw aencompt zoo vry onder de keeten zullen moghe commen wercken oft zijlieden ‘s mergens gedobbelt hadden //

XXXV

Item dat van nu voortaen de rolle vande aerbeyders gesloten ende soo groot blijven zal zoo die nu is zonder datter ijemandt nu meer in ‘t gilde vande aerbeijdes zal moghen commen ten waere ijemandt quame te sterven oft dat ijemandt om zyn misbruijckoft eenighe oorsaecke by der neringhe vuijt arbeyders gilde gedaen ende geroijeert wierde in welcken gevalle de gemeene aerbeijders andere bequame personen aende neringhe zullen mogen overgeven om op die plaetse vande gestorven oft geroijeerte aengenomen te worden wel verstaende dat by gebreke van volcke oft aerbeyders de neringhe aen haer houdt ende reserveert de macht ende authoriteijt om bij voorgaende advijs ende authorisatie vande magistraet tgilde vande aerbeyders open te stellen tot alle tyden alst die neringhe gelieven zal //

XXXVI

Item dat alle de aerbeyders die geduerende eene geheele teeltniet eens onderde neringhe gedobbelt en zullen hebben om te wercken hen vrijdom ende gildebroederschap verbeuren ende quijte ende zoo onvrij wesen zullen al oft zijluyden noijt in ‘t gilde geweest waeren dewelcke oock in ‘t gilde nijet wederom en zullen moghen in commen ten waereijmandt op de rolle gebreck waere ende die vander neringhe die daer in hen wille ende discretie altijts zullen moghen ghebruijcken zulcx gelieffde ende goet dochte //

XXXVII

Ende alzoo ‘t voorss ghemeene gilde jaerlicx eens bijden anderen vergaert ende maeltijt houdt ende datter vele ende eenighe zijn die hen aldaer nijetbij begeeren te vinden om de oncosten vande zelve maeltijt nijet te helpen draeghen/ Soo is dien aengaende verstaen ende geordonneert dat zoo wie vander maeltijt absent is ongehouden zal zijn inde maeltijt te contribueren maer dat soodanighe absenten nochtans met heur jaerpenningen volstaen ende zullen moeten betaelen / Welcke jaerpenningen bij desen verstaen ende geordonneert worden over ijder hooft vande gildebroeders te zijne eenen schelling //

XXXVIII

Alle welcke voorss boeten geexecuteert zullen worden bij den deken ende beleeders van t’gilde ende dat met schutten vande steenen vande ghene die die verbeuren totter tijdt zij die voorss boeten betaelt zullen hebben ende dat totde proffijte van t’gemeene gilde daervan deken ende beleeders rekeninghe houden ende doen zullen t’allen tijden des versocht wordende//

XXXIX

Ende op dat dese ordonnantie te beter onderhouden werde zullen deken ende beleeders vande neringhe gehouden sijn alle jaere op gesworen maendach vuyt de vrije aerbeijders een Deken ende twee beleeders te kiesen die welcke beloven zullen de bovengeroerde ordonnantie onder de aerbeijders te onderhouden ende te doen onderhouden soo veel in hen wesen sal ende die steenen te schutten als behooren zal/ Ende soo wie daertoe bij deken ende beleeders van de neringhe gecooren sal worden sal gehouden zijn die last voor dat jaere aen te nemen gelick oock de aerbeyders de selve gehouden zullen wesen gehoorsaem te zijn op pene van alzulcke breucken als deken ende beleeders vander neringhe naer gelegentheyt sullen bevinden te behooren //

XL

Item en sullen deken ende beleeders van de aerbeyders nijet vermoghen ijemandt naer eenich werck te laeten dobbelen die welcke off in die breucken vervallen zal zijn voor een tijt lanck onder die neringhe nijet te mogen wercken oft by deken ende beleeders van de panneringhe al heel affgeset ende vuijt de neringhe gedaen zal zijn op pene dat zij zelven in de zelver pene vervallen zullen syn die dezelvigheverbeurt sullen hebben die zy sullen hebben laeten dobbelen tzyvoor een tijt lanck die neringhe verboden ofte al heel vuijt de neringhe affgeset oft anderss //

XLI

Ende alzoe d’ordonnantie opde meters ende aerbeijders onder de voorss panneringhe werckende eertijts gemaect verleent ende opden XVIIIen february XVc LXXXIIII ter peuijen deser Stadt Arnemuijden openbaerlickgepubliceert ende oock daer naer opden VIIen January

XVc LXXXVI eenighe articulen geaugmenteert is geweest ende dat de zelve ordonnantie naderhant bijoccurentie ende gelegentheyt van tijde bevonden is eenighe poincten verandert gecorrigeert ende noch vermeerdert te moeten worden volgens t’versouck ende zekere nijeuwe articulen by deken ende beleeders vande neringhe scriftelick overgegeven/ Soe hebben de Burchmrs Schepenen ende Raiden ten daeghe ondergeschreven de zelve ordonnantie ende nijeuweovergegeven articulen gevisiteert ende alvooren opte zelve nijeuwe articulen gehadt t’advijs van deken ende beleeders vande voorss aerbeijders die gecorrigeert geraempt ende vernijeuwt ende geconsenteert/ corrigeren raemen veranderen vernijeuwen ende consenteren mits desen in manieren zoo die hier boven gesteltende bij articulen begrepen zijn/ Ordonneren ende statueren wel expresselyckmits desen dat de zelve ordonnantie ende nijeuwe articulenin manieren voorss voortaen onverbrekelick onderhouden ende achtervolcht zullen worden opde boeten ende breucken daerby gespecifficeert/Emmerster tijt toe ende zoo lange naer veranderinghe ende gelegentheijt des tijts andere ordonnantie gemaect oft dese dese tegenwoordighe ordonnantie in eenighe poincten gecorrigeert vermindert oft vermeerdert soude mogen wordenvolgens die macht ende authoriteijt aen henluyden gereserveert als boven/ Actum ten Raide der voorss Stadt Arnemuijdenopden laesten december XVc LXXXVIII tich //

 

 

Reactie (0) Hits: 808

 

 

ZA Inventaris Gemeente Arnemuiden nr. 1019

Zeeuws Archief Inventaris van de Archieven van de gemeente Arnemuiden

Register van verordeningen op de ambachtsgilden inventarisnr. 1019

“Groote ende menichfuldige abuisen die de meters vanden groven sout userende zyn “….

Alsoe die vander Panneringe van Zeellt te kennen gegeven ende verthoont hebben de groote ende menichfuldige abuisen die de meters vanden groven sout dagelycx userende zyn tot grooten achterdeel vande coopluijden ende die vande panneringe voorss ende dat voor al daer in by alle behoorl middelen dient voorzien ende geremedieert te worden soe hebben Bailliu Burchmrs Schepenen ende Raiden der stadt Arnemuyden in Zeellt van nyeuws geordonneert ende gestatueert ordonneren ende statueren mits desen de naervolgende poincten ende articulen om de selve van nu voortaen onder die meters vanden groven soutte onverbrekelick onderhouden te worden opde penen ende breucken hier naer gespecificeert //

Inden eersten dat elck paer meters gehouden zullen wesen twee mael binnen den jaere te bringen heurl maten op het stadt huijs deser stadt te weten nu binnen acht daghen naestcommende ende voorts tusschen Sinte Pieters dach ende onse vrauwehalff ougst commende ommealdaer verycket te worden ter presentie van een vander wedt dess stede ende een vande panneringe die daer toe respective geordonneert zullen worden te weten die vuijter wet by die vander Wet ende vande panneluyden by die vander neeringe //

Ende zullen de voorss maten veryckt zijnde geteeckent werden telcken termijne met een diversch teecken te weten voor dess jegenwoirdige Jaere met de LetterF ende alsoe voorts alle jaere met een ander Letter veranderen tottet eynde vande A B C toe ///

Item dat telcke reyse alsmen de maeten verycken zal als boven de meters affirmeren zullen by eede den coopere ende den vercoopere elck tzijne te geven ende dese naergeschreven poincten ende Articulen te onderhouden als hier naer volcht //

Inden eersten dat de meters zullen gehouden wesen te affirmeren dat zyl binnen haeren huijse noch onder haer bewint geen mate en hebben dat die zyl presenteren te verycken noch dat zyl nijet meten en zullen met eenige maten die nijet veryckt en is //

Item en zullen de soutmeters gheen sout meten vuijt eenige hulcken ofte andere schepen mitsgaders selhuijsen kelders ofte packhuysen daer soutopgeleyt mach wesen dan in presentie bye enen geswooren ofte andere kerver die lasthebben zal vanden cooper ofte vercopere om tzelve sout te kerven //

Item dat alle de sout meters van nu voorts aen zullen gehouden zyn heur sout mate recht te stellen op eenen block die henl byden geswooren kerver ende den huedenaer die tsout in zyn schip ontfangen zal gelevert zal werden eer sy eenich sout daer inne muegen storten ofte meten ende werdt geinterdiceert allen soutmeters anders te meten dan opden block welcken block zy alvooren gehouden werden boven suver te houden van soute zulcx dat de mate gheenssints deur het sout opden block liggende vooren oft achte in eeniger manieren zal mogen hellen ofte crom staen/ zullen oock gehouden zynde maete boven over al vol te doene aleer zyl sullen mogen strijcken ende oock alle het sout vuijt te doene sonder eenich sout inde maete te laeten ofte wederomme te slepen / op peyne dat de gene die dies in gebreke bevonden zal werden/ zal verbeuren zyn officie vande soutmate ende boven dyen arbitralicken gecorrigeert worden naer gelegentheijtvander zaecke als meyneedich ende rebel //

Item zullen de meters verbonden wesen telcken mate roupen haer getal ende taelge opte houden ter tijt toe dattet gekerft zy //

Item dat de meters hem nijet meer en zullen vervorderen te meten vuijt de poorten van de schepe maer gehouden zullen wesen tsout te meten over een boom oft stellinge dewelcke men zal over dweers vanden schepe alst behoort //

Item ingelicke zullen de meters gehouden wesen heur stryckers recht te houden ende altijt even effen ende ront ten fine dat nyemant verongelyct en werde//

Item de voorss meters sullen voort gehouden wesen alle avende heurl maten thuijs te bringen binnen deser stadt //

Item en zullen de meters vande coopere oft vercoopere geen drinck gelt muegen nemen oft heesschen tzij van gelaege propyeren oft andere schoenissehoeman die zoude mogen noemen //

Item dat de meters van elck hondert groff souts te meten zullen hebben vande coopman elff stuvers ende eenen stuver over hantschoegelt naer oude costume voor welcke stuver zy gehouden zyn telcke cleijne quartiere de mate metter hant binnen die kimmen te suveren ende dat sout zulcx den coopman over te storten al eer zij eenich sout wederomme metter maete beginnen sullen te meten //

Itemindient gebeurde dat een paer meters twee oft meer schepen met soute te gebeurte viele ende den coopers ende vercoopers vande soute in beyde de schepen wesende wilden op eenen tijt samen gedient zyn / soe zullen zulckemeters keure hebben van een schip ende den bediender vander soutmate zal den vercooper versien van twee andere meters van van achter aen zonder gebeurte diet hem goet duncken zal/ zonder dat den vercooper gehouden zal zyn yet meer te betaelen dan tsalaris daer toe staende ofte dat de meters meer zullen mogen heesschendan voorss is//

Item zoe wanneer den officier oft yemant anders metter waerheyt bevonden ende den Burchmrs dess stadt aengebrocht dat de soutmeters heuren dienst nyet en doen als zy behooren naer vuytwysen de voorss ordonnantie/ zulcx dat zy den coopman travailleerden ofte den voorss bediender nijet en obedieerde in te gaen meten tzy in heur eygen gebeurte oft in yemants anders gebeurte dat in sulcken gevallen de voorss burchmrs sulcke inobediente ende wederspannige meters sullen mogen verlaeten ende destituerenvan heure officie ende soutmate /ofte suspenderen heuren dienst voor eenen zekeren tijt naer gelegentheijt vande zaecke ende de ghene die zyn maete tegens de stadt verbeuren zal zal verbeuren thien schellingen gvls tegens den heere //

Alle welcke voorss poincten ende articulen elck vande voorss sout meters sal telcken halff Jaere bye eede affirmeren onverbrekelick t’onderhoudenvoor zoe veel als henl aengaet opde privatie van heurl officie ende op peyne van achterhaelt te wordenals meyneedich //

Ghepubliceert ter peuijen der Stadt Arnemuyden in Zeellt Opden XIIen February XVcLXXXVtich//

 

 

Reactie (0) Hits: 905

 

 

 

 

 

ZA Inventaris Gemeente Arnemuiden nr. 1019

Zeeuws Archief Inventaris van de Archieven van de gemeente Arnemuiden

Register van verordeningen op de ambachtsgilden inventarisnr. 1019

Naer dien Deken ende beleeders vande panneringhe dess stadt Arnemuyden vuyten name vande gemeyne panneluyden ende neringhe van soutsieden aen Burchmrs Schepenen ende Raden der zelver stadt aenghegeven hadden dat onder die voorn neringhe duer gebreke van goede policie ende ordonnantie zo wel onder de principale panneluyden als vrochte meters ende andere aerbeyders daer onder werckende vuele ende verscheyden gebreken geweest waren diemen by goede polite ordonnantie wel gevouchelyck soude connen remedieren ende tot dien eynde oock schriftelyck overgegheven zeker poincten ende articulen midts decreteringhe ende goede onderhoudinghe vande welcke zyluyden wel verhoepten dat die meeste gebreken gheweest ende die neringhe tot beteren voorspoet zouden moghen gebrocht worden / Soe hebben Burchmeesters Schepenen ende Raiden der voorss stadt Arnemuyden collegialiter vergadert zynde alle die zelve articulen openbaerlick doen lesen ende naer verscheyden debatten ende propoosten op eenighe van dien doen hooren ende ondervragen sommighe meters ende aerbeyders onder die voorn neringhe ende ende vuyterlick so verre geprocedeert dat zyluyden andermael met myn Heere den Bailliu dess Stede daerop specialick vergadert zynde ende de zelve articlen wederom gheresumeert hebbende die en laetsten gemodereert ende oock eensdeels gecorrigeert hebben/ Zo henluyden in conscientie tot voorderinge vande zelve neringhe ende suppooste van dien zoe wel principale panneluyden als vrochten meters ende aerbeyders daerop daerop dese stadt principalick gheconsisteert als anderssins tot onderhoudinghe van goede politie onder die selfve suppoosten ende generalick alle die burgers alder beste ende bequaemlicste dochte te wesen/ Ende dien volgende hebben Bailliu Burchmrs Schepenen ende Raiden voorn vuyt crachte van de previlegie henluyden ende dess stadt tot voorderinghe ende dispositie op politycke saken verleent geordonneert ende ordonneren mits desen die zelve articlen van een yeder in syn respect onderhouden te moeten worden inder formen ende manieren hier naer volghende ende opte penen daer in begrepen / Reserverende niet te min aen henluyden interpretatie van dyen soe daer eenighe duysterheyt in mochte wesen mitsgaders ooc die macht ende auctoriteyt om die in tgeheele ofte deele te wederroupen vermeerderen oft minderen veranderen oft corrigeren zoe tselve naer ghelegentheyt van tyde bevonden sal worden te behooren //

In den eersten hebben ghestatueert ende geordonneert ordonneren ende statueren mits desen dat alle die ghenen die dese neringhe zullen willen doen ofte daer inne eenich paert oft deel hebben voor zyn bien venu tot proffijte van die panneringhe betalen zal vijftien schellingen ende voor die knape eenen schellinck ende voor zyn affscheit ofte dootschult drie schellingen vier groten ende voor den knapen eenen schellinck //

Item dat yemandt vuyt dese neringhe gestorven synde tzy man ofte vrau alle die gilde broeders ghehouden zullen syn den zelven eerlick ter eerden te helpen brenghen ende begraven / ende soe yemandt daer toe by de knape vuyt bevel van deken ende beleeders ontbooden in ghebreke bevonden werdt zal verbueren twee schellingen gvls ende voorden knape zes gr vls ende zal de deken ende beleeders in ghebreke waeren de knape omme te zeijnden ende de gilde broeders te insinueren zullen de zelve deken ende beleeders verbueren IIII schellingen VIII grooten //

Item dat elcke panneman oft pannevrau by den knape van deken ende beleeders by een vernachte wete ontboden zynde om op een zekere ure te compareren op die zelve ure nyet en quame te weten ende het glas verloopen zijnde zal voor die eerste reyse verbueren een schellinck ende hy alheel achterblijft een carolus gulden tot twintich stuvers ende voor de tweede reyse zo yemandt verclaerde dat hij nijet en wilde commen twee carolus gulden waer van die knape notitie houden zal daer voor hij ghenieten ende vande voorgeroerden gulden ontfangen zal twee stuuvers en vande twee guldens vier suvers alle wettelicke oorzaecke vuijtgesondert daerop deken ende beleeders verclaringhe zullen doen oft die wettich syn dan nijet //

Item alle tghene dat zulcx college wys tot oorboir ende proffite vande neringhe voortaen gestempt ende gheordonneert zal worden zal in alle manieren onderhouden ende achtervolcht worden sonder dat yemandt van die panneluyden daer teghens zal moghen doen op verbuerte van alsulcke boete ende amende als by deken ende beleeders midtsgaders die meeste voysen van de presente panneluyden tot laste vande onwillighe daer op gestelt worden wel verstaende zo tzelve d’auctoriteijt vande magistraet nyet en concerneerde dan zo wanneer tzelve d’autoriteyt vande magistraet concerneerde en zal gheen effect sorteeren oft van weerden gehouden worden sonder voorgaende auctorisatie vande zelve magistraet //

Item dat zo wanneer die panneluyden zulcx met met en wete geroupen zynde meestendeel achterbleven soe sullen nochtans die presente panneluyden die sake daer de beroupinghe opgedaen is moghen handelen ende daer op resolveeren ende sullen soedanige resolutien byde presente panneluyden ofte meestendeel van dien college wijs genoomen van zulcken weerden ende viguer syn off die by die gheheele neringhe gestemmet ende geresolveert waeren //

Item dat alle questien ende geschille die onder die panneluyden ende den aerbeyders van dien beroerende de panneringhe sullen mogen vallen sullen by deken ende beleeders ende eenige van de panneluyden wesende samen in getale ten minsten zevene gedecideert ende oock geexecuteert worden ten waere daer aff aencollegie van Wette geappelleert ware in welcke gevalle die sake zal blyven in state ter tyt toe by tselve collegie andersssins geordonneert zy //

Ende zoe yemandt t onrechte geappelleert mochte hebben zal by tvoorn collegie moghen gecondemneert worden inde boete van zeven schellingen voor appel //

Item dat alle panneluyden voortaen in haer keete zullen hebben ende daer steets gereet houden hanghende tot yeder panne drye leeren Emmers twee brant haecken ende een brandt ladder van twaelf sporten ende daer en boven voor een heele keete tsy van een twee oft drie pannen een groote ladder van achtien oft twintich sporten op pene van zes stuvers op elck parseel daer van deken ende beleeders oock versouck sullen mogen doen tot allen tyden alst hem believen zal //

Item dat nijmandt vuer sal moghen leggen oft op sondaegen ofte gebooden bidt daeghen voor dat die knape met die belle onder die keeten geweest zal hebben op pene die bevonden zal zyn contrarie gedaen te hebben van twee schellinghen ende twee stuvers voor die knape welcke boete de panneman ghehouden zal zijn te verschieten zyn actie gereserveert op zyn wrochte ende sal de knape daer inne geloove hebben beginnende vande toeganck ende geduerende tot bamisse toe //

Item dat niemandt daerenboven gedooghen ofte toelaeten en zal op sondaeghen ofte bidt daegen als vooren turff te lossen ende opdragen laeten int gheheel oft deel dan by consente van den deken ende beleeders noch oock op eenighe werckdagen by avent datmen inden turffhouck kaersen soude moeten hanghen op verbeurte van thien schellinghen ende drie stuvers voorde knape //

Item dat gheen panneman oft pannevrauwe en zal moghen onderhuiren een anders vrauwe oft jonckwijfs geduerende de teelte zoe langhe de keete vuer zullen leggen ende wercken op verbuerte van drie pondt vls immers tot sinte Catherinen daeghen toe naer welcken tydt gheen panneman ofte pannevrauwe en zal vermoegen een ander wrochte te onderhueren zonder voor weten van heuren eersten meester //

Item dat van gelycken gheen vrouwen oft jonckwyfs haer anders sullen moghen verhuiren dan alleenlick by heele teelten ende sullen oock geduerende de zelve teelten vuijt haer huir nyet moghen scheyden noch oock vuytgaende teelte hier verhuiren sonder voor wete van haeren voorgaende meester op pene ende verbuerte an drye jaren onder die neringhe nijet meer te moghen wercken siecten ende cranctheden vuytgesondert in welcken gevalle sy ghehouden zullen zyn eenander in haer plaetse te huijeren ofte sal den panneman op haer costen een ander selfs moghen huiren //

Item dat deken ende beleeders voortaen sullen ghehouden zyn op geswooren maendach den meters vande witten soute ende alle vrye aerbeyders onder die neringe voor twee schepenen te ontbyeden ende voor eerst de meters den eedt van haer offitie wel te bedienen ende een yeder dat syne te gheven in handen vande zelve schepenen te doen vernieuwen ende daernaer alle aerbeyders te doen belooven deken ende beleeders geoorsaem te syn ende de ordinantie in alle haer puncten getrauwelick te onderhouden ende vuijt de zelve aerbeiders een deken ende twee beleeders te kiesen die voor dat jaer over de aerbeyders te gebieden zullen hebben //

Item dat die zelve deken ende beleeders alle jaere opten selven dach ghehouden zullen zyn omme te gaen in alle soutkeeten met timmerluyden ofte andere hem op die timmeraige vande keete verstaende ende die selsinghe te visiteren van als haeren ghebreken in die selsinghen souden mogen wesen ende so daer inne eenghe faulten bevonden mochten worden twelck behoort tot conservatie vande neringhe ende verhoedinghe van pericle gerepareert te wesen tselve sal de panneman volgende ordonnantie dieman hem gheven zal ghehouden wesen te doen repareren al eer hij met die selfve keete zal moghen vuer leggen op pene van die daer inne onwillich oft ongehoorich bevonden zal worden van twintich gulden tot twintich stuvers den gulden zo dicmael hy ongehoorich bevonden zal worden ghelyck zy oock sullen doen in toereeden van de keete op welcke tyt sy opsicht sullen nemen op de panneboomen ende cruyshouten //

Item dat voortaen naer oude costume drie gelijcke geycte vatten zullen wesen om wit sout daermede gemeten te worden welcke drie vaten alle jaere in Januario veryct zullen worden mette Letteren A B C D ende den brandt van dese stadt ende soe wie met andere maten zyn sout dede meten sal verbueren op elck hondert souts twaelf gulden //

Item datmen alle ontcosten by deken ende beleeders verleit daer van rekeninghe gedaen zal wesen Item boeten die elck een verbuert zal hebben Item aerbeits loon van groff ofte wit sout Item cuijpers ende smede loon oock bewilliger consenteringhe by den meeste voysen tot noodighe oncosten sal moghen executeren by verbieden van tvat vande witten soute om tselve niet te moghen gebruijcken voor alderstondt die penningen opgebracht ofte partien te vreden gestelt zullen zyn //

Item dat een panneman keete hebbende tzy of die met groff sout beleijt is ofte nijet met die selsinghe nijet werckende zal betalen van Jaergelden die halfve ontcosten die daer jaerlicx gedaen zullen worden //

Item dat yeder panneman gehouden zal zyn zyne wrochten wel ende scherpelick te verbieden gheen torff meer inde coolputten savonts te bringhen als zy die nacht onderworpen ende van doen zullen hebben noch ooc by daghe meer dan zy tseffens van doene zullen hebben/ datse oock gheen heete assche daer inne noch eenich vier inne ware datse niet van daer en scheyden voor alles vuijt geghoten is op pene dat die bevonden zal worden contrarie ghedaen te hebben zal verbueren van elcke reyse een schellinck ende vier gvls voor de knape te betalen by de panneman zijne actie gereserveert tegens zyne wrochten die in faulte bevonden zullen word waer van die knape ofte yemandt anders van panneluyden vermogen sullen de bekueringe te doen //

Item dat alle die voorgeroerde boeten byden deken oft van zijnen twege byde knape geint ende byder rekeninge verantwoort zullen moeten worden //

Item voorts belangende die ghemeene aerbeyders onder die zelve neringhe hebben Bailliu Burchmrs Schepenen ende Raiden voorn in manieren als vooren geordonneert ende gestatueert ordonneren ende statueeren inden eersten dat nyemandt onder die neringhe en sal mogen wercken ten zij hy eerst ende alvooren by deken ende beleeders vande neringhe aenghenomen ende daer toe geautoriseert off vrij gemaect zal zyn ende dat die zelve deken ende beleeders in t ‘aennemen van diengoede discretie gebruycken sullen zoe wel opde bequaemheyt vande aerbeijders in t ‘feyt van aerbeyden als oock opde goede name ende fame vanden zelven //

Item dat den aerbeyder in soedanich aennemen ende vrymaken ende aleer van zijne vrydicheijt te moghen gebruijcken gehouden zal zyn beloefte te doen van deken ende beleeders ge(h)oorsaem te zyn ende d ‘ ordonnantie opten aerbeyt t ‘onderhouden ende hem in t’wercken daernaer te reguleren //

Ende zoe verre soedanighen aerbeyder tot noch toe onder die neringhe nyet ghewrocht noch zyn bien venu aen zyne mede aerbeyders ghegeven hadde zal gehouden zyn voor Incommen te betaelen neghen schellinghen sonder meer daer van de twee schellinghen zullen strecken voorden ghemeynen armen ende die resterende zeven schellinghen voor den ghemeynen aerbeyders //

Item dat oock alle vrije aerbeyders jaerlicx op gezwooren Maendach in handen van deken ende beleeders dese ordonnantie ende die noch gemaect zal worden by auctorisatie als booven beloven zullen vast ende onverbrekelick te onderhouden / Ende ingevalle deken ende beleeders met den ghenen die zy daer over roupen zullen bevinden yemandt nijet nut ofte onbequame te wesen voor vrij sout wercker te blijven zullen die mogen alsdan oorloff gheven ende een ander in zyn plaetse stellen //

Als zyluyden van gelycken zullen moghen doen te respecte van alle aerbeyders die eenige muijterie oft beroerten onder dandre aerbeyders geroct ?? off ooc die tot aerbeyden ende onderhouden der ordonnantien onwillich gemaect mochte hebben //

Item dat vrye aerbeyders voorss van nu voortaen zullen ghehouden zyn alle daege des morgens met het ontsluyten vander poorte hun met huer gereetschap vinden te laten by het meters huijsken ende aldaer haer dobbelinge verwachten van het werck daer inne zij sullen moghen vallen tsy dan groff ofte wit sout ende van daer nyet te scheyden voor alle het werck dat dan onder de keeten sal wesen gemant zal zyn zoe wel dan groff als van wit sout op pene dat zo wije hem ten zelven tyde by het meters huijsken nijet en sal hebben laeten vinden verbueren zal zes grvls tot proffijte vande ghemeene aerbeyders vuijtgesteken siecte ende absentie vuyter stadt //

Item sullen daerenboven die voorss aerbeyders noch gehouden zyn tot allen tyden byde knape vuyt bevel van deken ende beleeders ofte yemandt vande neringe ontboden zynde onder de keeten te commen/ om aldaer te dobbelen naer alsulcken werck tzy van wit ofte groff sout als daer te wercken zal zyn op pene dat soe wie daer inne ghebrekich bevonden zal worden in acht daeghen daer naer onder die neringhe niet en zal moghen wercken ende die in weygeringhe is naer groff sout te dobbelen zal geen dobbelinghe hebben in het witte sout ten waer die by de ghemeene aerbeyders duer oorzaecke van ouderdom oft andere wettighe voor geexcuseert ende daer van bevryt gehouden worden //

Item dat alle wit ende groff sout gewrocht zal worden zoe die schepen opdie sate sullen gecommen zyn / zulcx dat die eerst zal gecommen zyn/ zal eerst geholpen worden wel verstaende dat het witte sout zoe het versocht wordt voor het grove ende het grove voor den torf op een getyde op de zate gecommen synde gewrocht zal worden / dan zoe verre eenich groff sout een getyden voor het witte sout opde sate gecommen zal zyn zal voor het witte sout gaen/ dat dan eerst op de zate gecommen zal zyn ende van gelijcken ooc den torff //

Item dat nyemandt wie hij sij en zal wit noch groff sout moghen wercken dat byde knape verbooden is nijet te moghen wercken op pene van vijff schellingen gvls ende daer en boven in zes weken onder die keeten ofte neringe nyet te mogen wercken //

Item dat een yder panneman oft pannevrouwe sal mogen in zyn werck een vry man vuijt die aerbeyders te nemen die welcke naast andere aerbeyders die by dobbelinge daer toe de vrije aerbeyders soewel drager heffers ende brekers sullen moghen werpen als tot het selfde wercke naer advenant de saete van doen zal zyn van ge…(val) zal een panneman oft pannevrauwe van die in twerck gedobbelt zal wesen mogen de brekers kyesen diet hem oft haer gelieven zal naer ouder manieren

Item dat den panneman oft pannevrauwe zal moghen vuijt sijn Keeten met halfve vaten doen metten dragen heffen ende breken tot een halfve quartier wit souts toe ende dat met die gene diet hem oft haer believen zal / midts dat tzelve halfve vat alle jare geyct zal worden //

Item dat alle aerbeyders gehouden zullen zijn de neringe wel eerlicke te dienen ende den panneman des versocht synde te willen te zy zo wel van een halff quartier souts te wercken als meer betalende een halff quartier voor een heel ende tot een quartier zoe willich sijn als meer ende wat eerst op die zate sal ghcommen zyn zal eerst affgeladen worden tzy cleyn ofte groot werck sonder meer moghen nemen als daer gewrocht wordt ende dat op de boete van twee karolus gulden ende verbodt van zes weken haer neringhe //

Item dat de vrye aerbeyders oft soutwerckers int witte sout sullen werpen tot die meters zes man tot de vrijman maeckende tsamen zeven man te weten drie tot dragen twee tot heffen ende twee tot breken daer van zy genijeten sullen met haer eygen sacken zes schellingen van de coopman ende eenen schellinck vande panneman sonder meer //

Item dat allle aerbeijders werckende groff sout tot behouff vande keeten voortaen zullen moeten besighen haer eygen schoppen ende sullen hebben voor aerbeijts loon van yeder hondert zeven schellingen mits conditie dattet schip liggen zal binnen de drie roeden van zyn gerechte drachte van de keete/ daer inne vande aerbeyders geworpen zal worden zesse man boven den vryman/ Ende van dandere drachten die dus langhe gegheven hebben zeven ende acht schellingen zullen hebben ende ontfanghen zes grooten meer vuytgeseyt de keete op toude gadt staende die op het bedingde loon zal bliven staen //

Item dat by aldien eenich schip met groff ofte wit sout gelegen waeren buijten de drye roeden van de gerechte dracht zo sal de panneman ofte pannevrouwe die besteden zoe goeden coop als hy can ofte mach ende zo ver de panneman ofte pannevrouwe met daerbeyders nijet accorderen en conden zal tloon van dien staen tot discretie van deken ende beleeders ofte andere panneluyden die dat nijet en raect nijettemin zo verde zyluijden voortdragen niet en accorderen sullen even wel de aerbeyders dat dragen op alsulcken loon alsmen henluyden sal toe taxeren ende zo verre yemandt in weygeringe ware die en sal in ses weken geen groff ofte wit sout wercken //

Item zoe een panneman oft pannevrouwe begeerde t groff sout gestort te worden op deynde zullen d’aerbeyders dat gehouden zyn te doen voor gelycken prijs als in zelhuijs wel verstaende zo tzelve denne nyet voorder en is dan het zelhuijs //

Item dat yeder wit sout meter zynde in eenich ander werck onder die neringe oft daerbuijten zal ghehouden wesen tot versoucke vande panneman oft den knape zyn werck te verlaeten ende commen in twitte sout om den coopman te geriven gelyc oock alle ander aerbeyders anders dan onder die keeten werckende doen sullen opde verbuerte van zes weken huerl neringe ofte de boete van thien schellingen gvls te betalen in handen van deken ende beleeders vande aerbeyders al eer zy zullen mogen dobbelen daervan die misdoender de kuere hebben zal //

Item dat gheen wit sout meters die by die vande neringe aengenommen zyn vijt der stede zullen mogen reijsen dan by consente wille ende wete van deken ende beleeders vande neringe op pene van twee schellingen s’daechs die sy also vuijt wesen zullen //

Item sullen de voorss witte sout meters gehouden zyn de coopman tzijne te geven ende te meten met haer eygen schoppen naer ouder costume te weten dat zy de mate op haer blocken recht sullen stellen ende elck drye volle schoppen in het vadt doen ende daernaer licht volmeten eer sy strycken ende zullen hebben van yeder hondert twee schellingen acht gr vls voor haer beyden sonder eenich drincgelt van de coopman ofte panneman te mogen eysschen op pene van haer verdiende loon //

Item so deen oft den ander vande meters dye zijluyden voor maet houden nijet byder hant en waere/ zal den eenen die inde dobbele gevallen zal zyn met eenen anderen moeten meten die hy daer toe nemen oft dier in vallen zal / oft anderss zal den panneman vermoghen andere meters te doen dobbelen die dat gehouden zullen zyn te doen ende terstont in twerck te treden ende dat alle op dat de aerbeyders ende coopluyden by de meters niet verachtert en soude syn //

Item zullen gehouden zyn de vaten mitsgaders de britse van elck werck dat voldaen zal zyn in thuysken te bringen op de boete van eenen schellinck telcke reijse te verbeuren by deghenen die daermede gemeten zullen hebben //

Item dat alle aerbeyders verzocht zynde vanden panneman oft pannevrou om zyn panne op ofte off te setten / en sullen nyet vermuegen in eenich werck te gaene de panne zy eer ende alvooren aen de boom ofte op den oven gezet / daer van zy hebben zullen van op ende aff te zetten elcke reijse tot zesthien man drie grooten de man oppene van die in weygeringe bevonden zal worden van twaelf grooten de man zo wel inden teelt als daer buyten //

Item dat alle vrachtenaers zullen vermogen haer turff te besteden te vullen ende te draghen diet hem believen zal tsy poorter oft geen zo goeden coop als hy can //

Item dat om dese ordonnantie te beter onderhouden te worden deken ende beleeders vande neringe gehouden zullen zyn alle jaer op gezwooren maendach vuijt de vrye aerbeijders een deken ende twee beleeders te kyesen die welcke belooven zullen dese ordonnantie onder de aerbeyders te onderhouden ende te doen onderhouden zo veel in hem wesen zal ende die steenen te scutten als behooren sal / Ende zo wie daer toe by deken ende beleeders vande neringe gecooren zal worden zullen ghehouden zijn die last voor dat jaer aen te nemen ende de aerbeyders de zelve gehouden wesen geoorsaem te zyn op pene van alzulcke breucken als deken ende beleeders vande neringe naer gelegentheijt sullen bevynden te behooren //

Item en zullen deken ende beleeders van de aerbeyders nyet vermogen yemandt naer eenigh werck te laeten dobbelen diewelck off inden breucken vervallen zal zyn voor een tydt lanck onder die neringe nyet te mogen wercken oft by deken ende beleeders vande panneringhe al heel affgeset ende vuijt de neringhe gedaen zal zyn op pene dat zy zelver in de zelve penen vervallen zullen zyn die de selsinge verbuert zullen hebben die zy zullen hebben laeten dobbelen tzy voor een tyt lanck de neringhe verbooden oft al heel vuyt denerige affgeset //

Ende dat alsoe deken ende beleeders van de vrije aerbeyders de hooft sweer ende moyten zullen hebben van steenen te schutten de boeten te executeren se sullen vuijt die boeten by de voorn aerbeijders te verbeuren proffiteren een derdendeel tot haeren proffite alleen ende dander twee derdendeelen zullen bekeert worden tot proffite van de gemeene aerbeyders daer onder mede gerekent die ….

Ghepubliceert ter peuijen der Stadt Arnemuyden in Zeellt Opden XVIIIen February XVc vierentachtentich // 

 

 

 

 

 

Reactie (0) Hits: 898

Allen den ghenen die deze jeghenwoordighe letteren sullen sien ofte horen lesen. Bailluiij, burgemeesteren, scepen(en) ende raaden der stede van Middelburgh in Zeelandt Saluijt. doen te wetene dat wij ten versoecke ende ernste begeerte van onsen beminden medepoorteren den deken ende beleeders midsgaders de gemeene gilde van den panne ende keetneeringhe van Middelburch ende Arnemuijden omme ulle betert wille ende hemluijden in paijse verdrachtelick met malcanderen te houdene. hebben hemluijden gegonnen en gheconsenteert ende bij dese onse letteren gonnen en consenteren previlegie ende ordinantie aengaende hueren voors(eide) neeringhe omme die van nu voortaan onderdie voors(eide) ghemeene gilde gheobserveert ende onderhouden te wordene inder manieren hier naervolghende: te wetene eerst dat van nu voortaen onder de selve neeringhe nyet meer wesen en sullen wesen dan drie ghemeen(e) maten ofte vaeten daermen widt soutdt mede meten zal. daervan teene zal rusten in de steede up de nyewe haven ende dander twee in de keeten op Arnemuijden voors(eit); dat de selfde twee vaeten alle jaere (van) fraude te (schuwen) ende dat den (coopmannen) ende den vercooper(s) elck tzijne mach gegeven werden gheijct ende vernijeut sullen werden bij den geenendie daervan last gegeven sal sijn binnen deser stede in der maendt van Ianuarius ende dat met een letter vuijt der a,b,c, ende den brant(merk) deser voors(eide) stede; soe wie met andre maten. nyet gheijct zeijnde (als) boven eenigh zoudt zal doen meten. sal verbeuren X ßX op elck hondert zout dat ( ) metten selven ghemeten sal sijn falseleijk nochtans vuijtghesteeken ende ghesondert; dat van nu vooraen geen oft joncwijfe in geen keeten werckende zullen moghen commen in eenige keeten omme tsoudt te slaen inne te dragen oft in eenige turfschepen te vallen in prejuditie van andre vrouwen oft joncwijfe op den peijne van elcken reijse (te) verbeuren ende soe dicwils als dat gebuert van V ß grooten vlaams. Dat alle vrouwen ende joncwijffs ghehouden zullen wesen hemluijden te verhueren den gheheele (teeit) (ne vuijt gheduerende ende geen huere leeiden); ende vuijt de huere daer zij inne verhuert zijn nyet te mogen wercken in enighe dingen alle nootsaeken van siecten nochtans vuijtgheslooten.

Dat geen keetmeester ofte keetvrouwe tzij wie dattet sij onderhueren en zullen moghen doen ( ) andere vrouwen ofte joncwijfs den ( ) op de boete van achtien carolus gulden(en)

De zelve tappliceren doen den derden deel tot proffijte van de Reg. Ma. ( ) dander derdendeel tot proffijte van der stadt ende dat derde derdendeel tot proffijte van de neeringhe.

Item dat alle de gene die in de voors(eide) neeringhe commen zal willen (sal) ghehouden sijn te betaelen tot proffijte van de neeringhe de somma van X ßX voor incommen ende een carolus gulden voor haerluijden dootschult. Item dat soe wie van de voors(eide) neeringhe bij deken ende beleedres ontboden wierdt om eenige saken die neeringhe aengaende ende nijet en compareert die sal elcke reijse verbeuren een pont vlms tot proffijte van de ( ) zullen nootsaeckelic vuijtgeslooten.

Item en sullendeken ende beleeders geen vergaderinge houden binnen dese stede ofte op Arnemuijden dan bij wille ende wete van de burg(meester) ofte wet(houders) des(er) stede ende ten bijwesen van een van de wethouders volgens de placaten der Reg. Ma.

Item van alle de boeten die binnen den Jaere vallen, zullen deken ende beleeders voors(eit) ghehouden zijn den hee(ren) ende die stede goede rekeninghe, bewijs ende reliqua te doene over ( ) verswoeren maendacht.

Item sal (worden) dese (ordinantie) ende elck poicnt van dien altijds (sinen) tot remedieren van de heeren ende den wet omme die te mogen corrigeren meerderen ende …… alsoe dicwils als hemluijden goetduncken zal naer gelegentheijte der saecken. (Dat) orconde soe hebben wij burgm. Scepenen ende raeden voorn(oemt) derselve saeken voors(eide) stede (huer……) doen vuijthanghen desen 6 den dagh in september XVC ende zevenenveertigh.

Reactie (0) Hits: 1200

Subcategorieën

Facebook

Facebook

Follow Me on Pinterest
Pins for Arnehist

Vertalen-Translate

EnglishFrenchGerman

Login

Bezoekers

Vandaag4
Week37
Maand846
Totaal sinds mei 201175920